Ölkədə, demək olar ki, bir çox taksi şirkəti tərəfindən müştərilərə göstərilən xidmətin keyfiyyəti günü-gündən aşağı düşür. Belə ki, müştəri ilə kobud rəftar, çağırış yerinə gec gəlmək və yaxud müştərini bir neçə ondəqiqə ilə gözlətmək, pik saatlar olmasa belə özlərindən qiymət artımı kimi hallara yol verildiyi üçün taksi şirkətlərindən şikayətlərin sayı durmadan artır.
Taksi sürücülərinin bəzilərinin vətəndaşlarla ünsiyyət məsələsində problemləri var. Bəzi taksi sürücüləri qadınlara, qızlara qarşı nalayiq ifadələr işlədirlər. Artıq Bakıda qadın sərnişinlərlə qeyri-etik formada davranan, əxlaqsız təkliflər edən və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul “Uber” və “Bolt” şirkətlərinin 69 sürücüsü barəsində qanunauyğun ciddi tədbirlər görülüb. Bu cür hərəkət edənlər arasında inzibati həbs olunanlar da, başqa cür cərimə olunanlar da var.
Eyni zamanda, görülən profilaktik tədbirlərə baxmayaraq, ölkədə narkoman sürücülər sükan arxasında maşın idarə etməkdə davam edirlər. Ən təhlükəlisi də budur ki, onların da əksəriyyəti sərnişin daşıyır. Dəfələrlə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarının həyata keçirdikləri tədbirlər zamanı narkotik vasitələrin təsiri altında taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan sürücülər müəyyən edilib. Ümumiyyətlə, taksi sahəsində vəziyyət getdikcə pisləşir. Ən çox şikayət isə öz məlumat bazasını xaricdə saxlayan taksi şirkətləri ilə bağlıdır.
Bəs görəsən, bu xidmət sektorunda illərdir yığılıb qalan problemlərin aradan qaldırılması üçün nə lazımdır?
Eldəniz Cəfərov: “Taksi xidmətindən istifadə edən vətəndaş mənzil başına sağ-salamat çatacağından əmin deyil, bu səbəbdən də…”
Nəqliyyat eksperti Eldəniz Cəfərovun sözlərinə görə, bu sahədə son illərdə müəyyən özbaşınalıqlar, xaos hökm sürür: “Çünki müvafiq qurumlar bu sahəni zamanında, doğru-dürüst tənzimləyə bilməyiblər. Sərnişinlərin əsas iki şikayəti var: keyfiyyətin aşağı olması və təhlükəsizlik. Taksi xidmətindən istifadə edən vətəndaş mənzil başına sağ-salamat çatacağından əmin deyil. Bu problemlərin yaranma səbəbləri isə vaxtilə məsələyə ciddi yanaşılmamasıdır. Həmçinin, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən taksi operator xidmətləri Azərbaycan qanunlarına hörmət etmirlər, Nazirlər Kabinetinin taksi fəaliyyəti ilə bağlı reqlamentini saymırlar.
Sərnişin olan istehlakçıların hüquqlarını müdafiə edən qanun da mövcuddur. Taksi fəaliyyətini tənzimləyən iki qurum da var, bu, AYNA və Bakı Nəqliyyat Agentliyidir.
Qanunverici baza, aidiyyəti qurumlar, resurslar var, ancaq ortada istək mexanizm yoxdur. Buna baxmayaraq, ötən həftədən etibarən bu istəyin də yarandığını az-çox müşahidə edirik. Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi (RİNN) Azərbaycan qanunlarını pozan taksi şirkətlərinə xəbərdarlıq ünvanlayıb. Ümid edirik ki, taksi operator şirkətləri, taksi şirkətləri və fərdi qaydada taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər qaydalara əməl edəcəklər”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, pandemiyanın qızğın olduğu, xüsusi karantin rejimi vaxtı dövlət bu sahəyə güzəştə getdi: “Aztəminatlı ailələrin dolanışığı üçün taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanlara şərait yaradıldı. Taksi sürücüləri dövlət tərəfindən “sıxılmadılar” ki, hələlik özünüməşğulluq kimi bununla məşğul ola bilsinlər. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, karantin dövrü bitib, bu sahədə ciddi islahatların olacağı gözlənilir. Bu sahədə fəaliyyət göstərən şirkətlər öz işlərində tənzimləmə aparıb, Azərbaycan qanunlarına uyğunlaşdırsınlar. İctimai nəqliyyatın vəziyyətinin yaxşı olmaması, marşrut avtobuslarının azlığı, nəqliyyatın sıxlığı, vətəndaşların saatlarla dayanacaqlarda qalması taksi xidmətinə tələbi artırır. Bu zaman isə sürücülərə və avtomobillərə də tələb artır. Nəticədə iqtisadi geriləməyə səbəb olur. Nəzərə almaq lazımdır ki, taksi fəaliyyətində istifadə olunan avtomobillərin əksəriyyəti köhnədir. Ölkəmizə gətirilən bu avtomobillər yararsız, ömrünü başa vurmuş avtomobillərdir. Azərbaycanda bu qədər çox təcrübəli taksi sürücüsü olmadığına görə, gənclər, ümumiyyətlə sürücülük təcrübəsi olmayan, qeyri-peşəkar şəxslər işə cəlb edilir. Bu, bölgələrə, hətta kənd təsərrüfatına da ziyan vurur. Çünki bölgələrdə kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaq istəməyən, qazanc əldə edə bilməyən cavanlar da Bakıya üz tutur, burada bir avtomobil icarəyə götürüb, taksi fəaliyyəti ilə məşğul olurlar. Beləliklə, bölgələr boş və inkişafdan geri qalır. Yaxın zamanlarda bunun vətəndaşın ziyanına olmadan və qiymət siyasətinin liberallığını qorumaqla həll ediləcəyinə ümidliyik. Heç bir halda fiks taksi qiyməti qoyulmamalıdır”.
Ərşad Hüseynov: “Aqreqator şirkətlərin üzərinə konkret öhdəliklər qoyulmalı, müəyyən tələblərə cavab verən şəxslərin işə qəbuluna nail olunmalıdır”
Nəqliyyat eksperti Ərşad Hüseynov hesab edir ki, taksi probleminin nizamlaması istiqamətində dövlətin dəstəyinə ehtiyac var: “Yol hərəkəti qanunvericiliyi ilə bağlı müəyyən hüquqi problemlər var. İlk növbədə həmin hüquqi problemlər həll olunmalıdır. Bundan sonra dövlət nəzarəti qurulmalıdır. Taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyən şəxsin bu istiqamətdəki tələblərə uyğun olub-olmamasına dövlət orqanı nəzarət etməlidir. Qanunvericilikdə heç nə tənzimlənmədiyinə görə, aqreqatorlara istənilən şəxs heç bir problem olmadan qoşula bilər. Bu məsələ tənzimlənməlidir. Ümumiyyətlə, aqreqator şirkətlərin üzərinə konkret öhdəliklər qoyulmalı, müəyyən tələblərə cavab verən şəxslərin işə qəbuluna nail olunmalıdır. Buna qarşı çıxanlara qarşı müəyyən tədbirlər görülməlidir. Bundan sonra aqreqatorlar həqiqətən taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmaq, halal zəhmətlə pul qazanmaq istəyənləri işə götürəcək”.
Günel CƏLİLOVA
