Dünyanın ən ciddi problemlərindən birinə çevrilən sonsuzluq Azərbaycanda da var. Son dövrlər təbii yolla valideyn ola bilməyənlərin süni yolla övlad sahibi olması reallaşır. Bu isə tibb sahəsində süni mayalanma adlanır. Azərbaycanda süni mayalanma prosesi qanunla qadağan olunmasa da, süni mayalanmanın kütləvi informasiya vasitələri və digər vasitələrlə reklamı rəsmən qadağandır.
Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, süni mayalanma və hamililəyin sonlandırılması ilə (abort) bağlı tibbi xidmətlərin reklamı qadağandır. Ancaq telekanallar bu qadağaya əhəmiyyət vermir.
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti tərəfindən Audiovizual Şuraya ünvanlanmış müraciətlərə əsasən həyata keçirilmiş audiovizual proqramların monitorinqi nəticəsində bir sıra televiziya redaksiyalarının efirində "Reklam haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 29.5-ci maddəsinin tələbinin (hamiləliyin süni yolla pozulması və süni mayalanma üzrə tibbi xidmətin reklamı qadağandır) pozulması faktı qeydə alınıb.
Aparılan müzakirələrdən sonra Azərbaycan Respublikası Audiovizual Şurası "Xəzər TV" MMC-yə, "Azad Azərbaycan" Müstəqil Tele-radio Kompaniyasına, "ARB 24" MMC-yə, "Dünya" Müstəqil Televiziya və Radio Şirkəti Redaksiyasına bir daha bu cür hallar təkrarlanacağı təqdirdə ciddi inzibati sanksiya tətbiq ediləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib.
Qeyd edək ki, dəfələrlə belə xəbərdarlıqlar olsa da, telekanallar qanunvericiliyin tələbini pozmaqda davam edirlər. Şou verilişlərində, səhiyyə verilişlərində süni mayalanmanı həyata keçirən mərkəzlər, həkimlər açıq şəkildə reklam olunur. Hətta bu verilişlərdə süni mayalanmanın qiymətləri də açıqlanır.
“Lisenziyası olmayan klinika süni mayalanma prosesi həyata keçirirsə və KİV-də bu reklam olunursa, o zaman qayda pozulur”
Həkim ginekoloq Qumru Əliyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, hansısa telekanal hamiləliyin süni yolla pozulmasını reklam edirsə, təbii ki, bu, əks-təbliğat vasitəsi hesab olunur və yolverilməzdir. Süni mayalanmanın reklamı qadağandır. KİV-də reklam qaydaları Reklam haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimlənir. Həmin qanunun 29.5 maddəsində göstərilir ki, hamiləliyin süni yolla pozulması və süni mayalanma üzrə tibbi xidmətin reklamı qadağandır. Hamiləliyin süni şəkildə pozulması ilə bağlı reklamın yayılması düzgün deyil. Bunu edənlər həm mənəvi, həm də hüquqi məsuliyyət daşıyır”.
Həmsöhbətimiz, süni mayalanma ilə bağlı reklama gəlincə, bu məsələyə fərqli yanaşdı: “Nəzərə almaq lazımdır ki, süni mayalanma yolu ilə hamiləlik uzun illər övlad həsrətində olan ailələrə ümid işığıdır. Evlilik müəyyən müddət davam edir və təbii hamiləlik mümkün olmursa, tibbi göstərişlərə uyğun olaraq süni mayalanmadan istifadə edilə bilir. Bunu həkim müəyyən etməlidir. Bu, ciddi və çox məsuliyyətli bir əməliyyat olduğundan hər klinikaya da bu əməliyyatı icra etmək icazəsi verilmir. Hər klinika süni mayalanma əməliyyatı təklif edə bilməz. Bunun üçün xüsusi razılıq – lisenziyaya sahib olmalıdırlar. Lisenziyası olmayan klinika bu prosesi həyata keçirirsə və KİV-də bu reklam olunursa o zaman qayda pozulur. Lisenziyası olmayan yerdə süni mayalanmanın həyata keçirilməsi və üstəlik bunun bəh-bəhlə reklam edilməsi düzgün deyil”.
Günel CƏLİLOVA
