Adların həyatımızdakı rolu böyükdür. Səslənişi gözəl olsa da, mənası olmayan, ya da yaxşı məna verməyən o qədər adlar daşıyırıq ki, hər dəfə o adla çağırılanda həmin mənası xoş olmayan adın təsirinə düşürük. Hətta bəzi insanlar yaşadığı uğursuzluqların səbəbkarı kimi daşıdığı adı günahkar bilir.
Məlumdur ki, son illər uşaqlara ya dini adlar, ya da Qərb adları daha çox qoyulur. Məlumata görə, yanvar-aprel ayları ərzində Azərbaycanda 533 uşağa Əli, 449 uşağa Yusif, 423 uşağa Hüseyn, 339 uşağa Məhəmməd, 300 uşağa Raul, 294 uşağa Ömər adı verilib. Qızlara verilən adlar içərisində də dini adların sayı çoxluq təşkil edir. Bu ilin yanvar-aprel ayları ərzində Azərbaycanda qız uşaqları arasında Zəhra adı birinciliyi qoruyub. Bu ad 476 uşağa qoyulub. 418 uşağa Məryəm, 352 uşağa Aylin, 350 uşağa Zeynəb, 323 uşağa Fatimə adı verilib.
Maraqlıdır, kifayət qədər seçim arasından dini adlara meyl niyə bu qədər çoxdur? Yeni dünyaya gələn uşaqlara dini ad vermək əvəzinə şəhidlərimizin adını vermək düzgün olmazmı?
Könül İsmayılova: "Azərbaycanlı uşaqlara Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda fədakarlıq göstərən şəhidlərimizin adlarını qoymaq daha məqsədəuyğundur"
Psixoloq Könül İsmayılova "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ad insanın psixikasına çox ciddi təsir edən faktordur və bununla bağlı ayrıca elm də var: “İnsanın adının daşıdığı mənalar zaman keçdikcə onun şüuraltına yerləşir və həmin mənadakı xüsusiyyətləri özlərində daşıyırlar. Ümumiyyətlə, valideynlər övladlarına ad seçərkən diqqətli olmalıdır. Çox vaxt valideynlər uşaqlarına öz valideynlərinin adlarını qoymağa üstünlük verirlər. Belə olan təqdirdə isə, çox vaxt uşağı öz adı ilə çağırmırlar. Bu həm də uşağın tərbiyəsinə müəyyən formada yansıyır. Çünki ata, yaxud ana öz valideynlərinin adını övladına qoyanda, digərinə icazə vermir ki, o uşağı danlasın. Bununla da uşaqlarda davranış pozuntuları formalaşır. Uşaq aqressivləşir, stressə davamsız olur. Çünki valideynlərdən biri daima onu müdafiə edir. Bu da uşağın psixologiyasına mənfi təsir göstərir. Bəzən isə uşağa xarici adların verilməsinə üstünlük verilir ki, bu da düzgün deyil. Bu zaman uşaq öz milliyətindən və mentalitetindən uzaqlaşır. Çünki insanlar bu adı normal qarşılamır. Bu da uşağın davranış və psxiologiyasına əhəmiyyətli təsir göstərir. Yaxşı olar ki, uşaqlara ad seçərkən bu kimi amilləri nəzərə alsınlar".
Psixoloq onu da əlavə etdi ki, son zamanlar uşaqlara ən çox dini adlar qoyulur. Oğlanlar arasında Yusif, Məhəmməd, qızlar arasında Zeynəb və Zəhra adı üstünlük təşkil edir: "Məlumdur ki, dini adlara əvvəldən maraq olub. Ancaq son illər övladına dini ad verənlərin sayı artıb. Azərbaycanlı uşaqlara Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda fədakarlıq göstərən şəhidlərimizin adlarını qoymaq daha məqsədəuyğundur. Şəhidlərin adı təkcə küçələrə, məktəblərə deyil, eyni zamanda yeni doğulan uşaqlara verilsə daha yaxşı olar. Bu məsələ ictimailəşməlidir və təbliğ olunmalıdır".
Cəmşid Əliyev: "Valideynlər dini adlar verməklə övladlarına sosial məsuliyyət yükləyir"
Ilahiyyatçı Cəmşid Əliyev "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bildirdi ki, valideynlər dini adlar verməklə övladlarına sosial məsuliyyət yükləyir və bunun fonunda fərdin həmin ada layiq şəxsiyyət kimi formalaşmasına tam nəzarət etməli və düzgün tərbiyələndirməlidirlər: “Ümumiyyətlə, biz müsəlman və dünyəvi ölkə olsaq da, Azərbaycan xalqının özünün genofondundan gələn bir inanc var. Dini və milli kimliyin vəhdətini daşıyan inanclı Azərbaycan xalqının hər bir vətəndaşı istəyir ki, övladlarına əməlisaleh dini adlar və vətənin, dövlətin, bizlərin uğrunda canını fəda edən şəxslərin adlarını versinlər. Ancaq iş burasındadır ki, vətəndaşlarımız bu adların məsuliyyətini dərk etməlidir. Uşaqların dini kimliyi ilə bərabər fərdi kimliyini düşünən valideynlər bu nüansı xüsusi olaraq diqqətdə saxlamalıdır. Qeyd edim ki, ad qoymaqla iş bitmir. Elə dəyərli, gözəl, İslam tarixində xüsusi yeri olan insanların adlarını daşıyan şəxslər var ki, nəinki sayılıb-seçilən, əksinə, qınaq obyektinə çevrilən şəxslər kimi cəmiyyətdə özlərinə mövqe tuturlar. Burada əsas məqam övladların vətənə əsl vətəndaş və mənəvi dəyərlərə hörmət edən bir fərd kimi formalaşmasına dəstək olmaqdır”.
Günel CƏLİLOVA
