Elşən Manafov: “Yəni NATO-ya inteqrasiya olmasınlar”
Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (QDİƏT) siyasi döyüşlər və hesablaşmalar meydanı olmamalıdır. Məlum olduğu kimi, bu sözləri Bakıda keçirilən QDİƏT Xarici İşlər Nazirləri Şurasının 39-cu iclasında çıxış edən Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov deyib.
Onun sözlərinə görə, əsrin dörddə biri qədər mövcudluğu müddətində Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı tələb olunan regional platforma kimi çıxış edib: “Onun gələcək uğuru bizim qarşılıqlı əməkdaşlığımızı nə dərəcədə praqmatik qura biləcəyimizdən asılı olacaq. Təəssüf ki, son zamanlar Qara dəniz regionundakı vəziyyət deqradasiyaya uğrayıb. Bu tendensiyanı geriyə döndərmək və Qara dəniz sahilini sülh, sabitlik və çiçəklənmə zonasına çevirmək üzərində işləməliyik. Əminəm ki, təşkilat siyasi döyüşlər, xüsusən də hesablaşmalar üçün meydan olmamalıdır. QDİƏT-in dəqiq müəyyənləşdirilmiş iqtisadi profili var və onun statusuna hörmət edilməlidir. İnteqrasiya əlaqələrinin inkişafının təşviq ediməsində QDİƏT-in imkanlarının zəmanəti də bundadır”.
Bununla belə, rusiyalı nazir Qara dəniz regionunda iqtisadi əməkdaşlıq potensialının böyük olduğunu, lakin onun hələ tam həcmdə həyata keçirilmədiyini də deyib. Bu mənada, Lavrov vurğulayıb ki, həmin potensialın effektiv realizəsində QDİƏT faydalı töhfə verə bilər.
O, həmçinin, QDİƏT-lə Avrasiya İqtisadi İttifaqı arasında qarşılıqlı anlaşma memorandumu imzalanmasının hər iki təşkilat üçün faydalı ola biləcəyini deyib.
Məlumdur ki, Rusiya Qara dənizdə öz maraqlarını qorumaq üçün son illər aktivliyini artırıb. Qara dənizin sahilində yerləşən Gürcüstanın, Ukraynanın Rusiya ilə münasibətlərində soyuqluq yaşanır. Xüsusən də bu ölkənin Ukrayna ilə manasibətlərində gərginlik xeyli artıb. O baxımdan maraqlıdır, Lavrov QDİƏT siyasi döyüşlər və hesablaşmalar meydanı olmamalıdır deyərkən nəyi nəzərdə tutur?
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Elşən Manafovun sözlərinə görə, Rusiya bəzi QDİƏT ölkələrinin NATO-ya inteqrasiyasını istəmir: “Lavrovun açıqlaması da bunu özündə ehtiva edir. Bu gün QDİƏT-də təmsil olunan dövlətlər iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı məsələlərdə həmrəy olsalar da, digər məsələlərdə fərqli mövqe sərgiləyirlər. İstəsək də, istəməsək də, bu dövlətlərin bir qismi NATO-da təmsil olunurlar. Digərlərində isə NATO-ya inteqrasiya gündəmdədir. Təbii ki, bu kimi dövlətlərlə münasibətlərdə Rusiya, bir qayda olaraq, subordinasiyanın saxlanmasının tərəfdarı kimi çıxış edir. Çünki Rusiya NATO-nun Şərqə doğru genişlənməsini, o cümlədən Qara dənizətrafı ölkələrinin hamısının bloka qoşulmasını istəmir. Yəni perspektivdə Ukrayna və Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyünə özünün milli təhlükəsizliyi maraqları baxımından mənfi yanaşır. Aydın məsələdir ki, perspektivdə Ukraynanın NATO-ya üzv olması Qara dəniz hövzəsi ətrafında Rusiyanın milli təhlükəsizlik maraqlarına cavab vermir. Hesab edirəm ki, Lavrov bu səbəbdən belə açıqlamalarla çıxış edir. QDİƏT SSRİ süqut edəndən sonra yarandı. Bu təşkilatın yaranmasında Qərbin də müəyyən maraqları var idi. Çünki SSRİ süqut etmişdi və MDB məkanında təsir dairəsi uğrunda mübarizə mahiyyət etibarilə yeni bir mərhələyə daxil olurdu. Əslində, Putinin Rusiyada hakimiyyət başına gəlməsinə qədər bu ölkənin hakimiyyəti MDB məkanını addım-addım Qərbə güzəştə gedirdi. Putin hakimiyyətə gəldikdən sonra bu ölkənin siyasətində imperia amilləri qabarıq şəkildə özünü büruzə verməyə başladı. Bu da ondan irəli gəlirdi ki, Putin Rusiyanın karbohidrogen ehtiyatlarını Qərb bazarına çıxarmaqla böyük vəsaitlər əldə etdi. Bu vəsaiti ölkənin hərbi qüdrətinə yönəltdi və s. Nəticədə Münhendə Avropanın təhlükəsizlik məsələlərinə həsr olunmuş konfransda Putin bəyan etdi ki, Rusiya artıq beynəlxalq siyasətə qayıdıb və bununla hesablaşmaq lazımdır. Bu mənada, Lavrovun açıqlaması bəzi QDİƏT ölkələrinə bir mesajdır. Yəni NATO-ya inteqrasiya olmasınlar. Rusiya bu kimi dövlətlərlə iqtisadi-ticarət münasibətlərinin genişləndirilməsinə özünün milli maraqları baxımından yanaşacaq. Bu gün Qara dəniz ölkəsi olan Türkiyənin NATO ilə münasibətlərində müəyyən sərinlik var. Bundan istifadə edən Rusiya öz maraqları naminə Türkiyə ilə yaxın əlaqələr qurur”.
Vidadi ORDAHALLI
