Yeganə Hacıyeva: “Səfir kimi irəli sürülən hər iki diplomatın hərbi-siyasi məsələlərdə təcrübəli olması…”
ABŞ Senatının Beynəlxalq Əlaqələr Komitəsində Azərbaycan və Ermənistandakı səfir vəzifələrinə namizədlərlə bağlı səsvermə keçirilib. Bu barədə komitənin rəsmi saytı məlumat yayıb. Senatorlar Earle Litzenbergerin ABŞ-ın Azərbaycana və Linn Treysin isə Ermənistana səfiri vəzifəsinə namizədliyini təsdiq ediblər.
Qeyd edək ki, E.Litzenberger əvvəllər Almaniya Marşal Fondunda baş elmi işçi, ABŞ-ın NATO-dakı missiyası rəhbərinin müavini, NATO-nun Əfqanıstan üzrə ali mülki nümayəndəsinin müavini, ABŞ-ın Serbiyadakı və Qırğızıstan Respublikasındakı səfirinin müavini vəzifələrində çalışıb. E.Litzenberger hazırda ABŞ Dövlət Departamentinin Hərbi-Siyasi Məsələlər Bürosunda baş müşavirdir. Fransız, rus, serb və bolqar dillərini bilir.
Ermənistanda səfir olacaq Linn Treysi də peşəkar diplomatdır. O, Rusiya və keçmiş SSRİ üzrə mütəxəssisdir. Hazırda ABŞ Dövlət Departamentində Rusiya üzrə baş müşavir vəzifəsində işləyir. Bundan əvvəl L.Treysi ABŞ-ın Moskva, Aşqabad və Astanadakı səfirinin müavini, Mərkəzi Asiya üzrə dövlət katibi köməkçisinin birinci müavini olub. O, Pakistanın Peşavar şəhərindəki ABŞ-ın konsulluğunda xidmətdə olub. Rus dilini bilir. Dövlət Departamentinin “İgidliyə görə” mükafatına layiq görülüb.
Hər iki ölkəyə səfir kimi namizədlikləri təsdiqlənən diplomatların tərcümeyi-halına diqqət etdikdə maraqlı nüans ortaya çıxır. Məlum olur ki, diplomatlar dünyanın müxtəlif qaynar nöqtələrində iş təcrübəsinə malikdirlər. Eyni zamanda, Rusiya və ona yaxın arealla bağlı geniş məlumata malikdirlər. Bu baxımdan da ABŞ-ın iki Cənubi Qafqaz ölkəsinə məhz bu cür hazırlqlı diplomatları göndərməsini nə ilə izah etmək olar və bu təyinatlardan hansı nəticələri gözləməyə dəyər?
Politoloq Yeganə Hacıyeva qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsində Azərbaycan və Ermənistandakı səfir vəzifələrinə namizədlərlə bağlı səsvermə keçirilib və komitənin E.Litzenberger və L.Treysi Azərbaycanda və Ermənistanda yen səfir postuna namizədliyini dəstəkləməsindən sonrakı proseslər də var: “Qeyd edim ki, namizədlərin yekun təsdiqi Senatın tam tərkibdə təqdir etməsindən sonra baş tutacaq. Senatın tam tərkibdə Azərbaycana səfir postuna Litzenbergerin namizədliyinin təsdiqlənməsi üzrə səsverməsi dekabrın 17-nə təyin edilib.
Azərbaycan və Ermənistan üzrə daha öncəki səfir və bu posta namizədlərin kiçik analizi ilə bu yeni iki namizədin irəli sürülməsi ABŞ-ın Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionu uğrunda mübarizədə yeni yanaşmasından xəbər verir.
Sırf Azərbaycanla bağlı ABŞ tərəfindən ölkəmizə təyin olunmuş və ya namizəd olmuş şəxslər həmişə ABŞ xarici siyasət strukturlarında Avrasiya enerji məsələləri üzrə xüsusi nümayəndələr, regional münaqişələrin həllinə cəlb olunmuş qruplarda fəaliyyət göstərmiş şəxslər, regionlararası təhlükəsizlik və enerji nəqli sahəsi üzrə xüsusi nümayəndələr olan ali rütbəli xarici əlaqələr xidmətinin peşəkar diplomatları olublar”.
Politoloqun sözlərinə görə, İran-ABŞ münasibətləri fonunda, Rusiya və İranın sərhədlərində yerləşən mühüm partnyor ölkə olan, Türkiyə və İsraillə xüsusi münasibətləri olan, qlobal energetika təhlükəsizliyində ABŞ-ın mövqeyini dəstəkləyən Azərbaycanla münasibətlər professional diplomatlar vasitəsilə idarə olunur: “ABŞ-ın Ermənistanda daha öncəki səfir təyinatları ilə bağlı isə eyni fikri söyləyə bilmərik.
ABŞ-ın Ermənistanla bağlı siyasəti və addımları ənənəvi olaraq ABŞ-ın Rusiyadakı səfirliyi ilə kurasiya olunur və bu ölkənin Ermənistandakı səfirliyi, bir növ, Rusiyadakı ABŞ səfirliyinin bir şöbəsi olaraq qəbul olunurdu. Biz buna daha öncələr Azərbaycanla sərhəddə baş verən insidentlər, eskalasiyalar sonrası proseslərdə ABŞ-ın Ermənistandakı və Rusiyadakı səfirliyinin reaksiyalarında dəfələrlə şahid olmuşuq. Xüsusilə 2016-cı il aprel müharibəsində bu özünü büruzə verdi.
Ermənistandakı ABŞ səfirliyi isə daha çox ölkədəki sivil cəmiyyət institutları ilə iş və sıx təmaslarda olurdu. Hərbi-siyasi mövzularda addımlar birmənalı olaraq Rusiyadakı səfirlik vasitəsilə kurasiya olunur. Diqqət yetirsək, səfir kimi namizədliyi Senatda təsdiqlənmiş L.Treysi də Rusiya və keçmiş SSRİ üzrə mütəxəssisdir və hazırda ABŞ Dövlət Departamentində Rusiya üzrə baş müşavir vəzifəsində işləyir. Bunun, əslində, çox sadə izahı var. Belə ki, Ermənistan Cənubi Qafqazda Rusiyanın forpostu rolunda çıxış edir.
Yeni namizədlikdə diqqətçəkən məqam Ermənistana səfir qismində Mərkəzi Asiya proqramlarının iştirakçısı olan diplomatın irəli sürülməsidir”.
Y.Hacıyevanın sözlərinə görə, L.Treysi ABŞ-ın Moskvadan başqa həm də Aşqabad və Astanadakı səfirinin müavini, Mərkəzi Asiya üzrə dövlət katibi köməkçisinin birinci müavini və həmçinin, Pakistanda ABŞ-ın konsulluğunda xidmətdə olub: “Bunu isə, əlbəttə, ABŞ-ın strateji Cənubi Qafqaz regionu, Mərkəzi Asiya regionu uğrunda mübarizədə və regionlararası təhlükəsizlik və enerji nəqliyyatı sahəsində oynadığı rolunun önəmi üzərində qurduğu yeni yanaşma kimi qəbul edə bilərik.
Paralel olaraq səfir kimi irəli sürülən hər iki diplomatın hərbi-siyasi məsələlərdə təcrübəli olması ABŞ-ın strateji Cənubi Qafqaz regionunun təhlükəsizliyinə, stabilliyinə və inkişafına əsas maneə olan Ermənistan-Azərbaycan və Dağlıq Qarabağ konfliktinin real həlli və dayanıqlı sülhün əldə edilməsi istiqamətində israrlı olmasının sübutudur”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
