Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) çərçivəsində Ermənistanın aldığı zərbələrin siyahısının daha da genişlənməsi, işğalçı ölkənin ümumiyyətlə bu qurumdan qovulması gözlənilir. Özü də bütün bunlara əsas səbəb Ermənistanın özünün atdığı addımlardır. İndilikdə görünən odur ki, İrəvanın siyasəti KTMT-nin bütün üzvləri, o cümlədən də Rusiya ilə münasibətlərin gərginləşməsinə yönəlib.
Xatırladaq ki, hələ bu ayın 6-da Sankt-Peterburqda KTMT-nin sammitinin keçirilməsi gözlənirdi. Bu tədbir çərçivəsində də İrəvan çalışırdı ki, öz nümayəndəsi həmin posta yiyələnsin. Amma Paşinyanın bu istəyinin nəzərə alınmayacağına dair ona verilən açıq mesajlar bu şəxsin mövqe dəyişiklyinə səbəb oldu. Məsələ ilə bağlı Rusiya prezidenti Vladimir Putinin köməkçisi Yuri Uşakov bildirdi ki, Ermənistanda 9 dekabr növbədənkənar parlament seçkiləri ilə bağlı Nikol Paşinyan Putinə müraciət ünvanlayıb və xahiş edib ki, bu reallığı nəzərə alıb sammitin zamanını dəyişdirsin. Putin də onun bu xahişini nəzərə alıb. Bu bəyanatdan sonra Paşinyanın mətbuat katibi açıqlama verdi ki, Rusiyanın məlumatı tamamilə yanlışdır. Paşinyan heç bir halda Putindən belə bir xahiş etməyib. Bunun ardınca Rusiya xarici işlər nazirinin mətbuat katibi Mariya Zaxarova məsələyə müdaxilə etdi. O bildirdi ki, Paşinyan doğrudan da Putinə müraciət yollayıb: “Uşakovun bəyanatının isbata ehtiyacı yoxdur, Paşinyanın mətbuat katibinin bəyanatına gəlincə, o, istər forma, istər də məzmunca narahatlıq doğurur”. Nəhayət, Paşinyan da səssizliyini pozub açıqlama verdi və bildirdi ki, Rusiya tərəfinin doğru məlumat yaymamasına təəccüblənib. Eyni zamanda, Paşinyan KTMT-yə yeni baş katibin təyin edilməsinin Ermənistanın prioritet məsələsi olmadığını etiraf etdi. Bütün bunlar KTMT məsələsi ilə bağlı Moskva və İrəvan arasında kəskin ziddiyyət və söz oyununun getdyini açıq göstərir. Ekspertlər hesab edir ki, əslində, belə addımlar atmaqla Paşinyan bilə-bilə vəziyyəti gərginləşdirir. O, bir tərəfdən Putini yanlış məlumat verməkdə ittiham edir, digər tərəfdən Belarusun və Qazaxıstanın prezidenti ilə qəliz münasibətlər yaradır. Hesab edilir ki, bununla o, KTMT-nin üzvü olan dövlətlərin Ermənistanı təşkilatdan qovmasına çalışır. Paşinyan bilir ki, İrəvan özü KTMT-dən çıxsa, böyük ittiham və təzyiqlə üzləşəcək. İndilikdə Paşinyan elə bir oyun oynamaq istəyir ki, onun bu hərəkətlərinə görə Ermənistanı təşkilatdan uzaqlaşdırsınlar. Və bundan sonra asanlıqla NATO yolunu seçə biləcəyini düşünür. Amma aydındır ki, bu addımlar Rusiyada və KTMT-yə üzv digər ölkələrdə də sezilir. Elə bu fonda KTMT çərçivəsində Ermənistanın daha böyük təzyiqlər altında olması gözlənir. Məsələn, artıq Ermənistanın namizədinin bu təşkilata baş katib seçilməsi mümkünsüz olacaq.
Artıq Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev Astanada Belarus Təhlükəsizlik Şurasının dövlət katibi Stanislav Zas ilə görüşdə onun KTMT-nin baş katibi vəzifəsinə namizədliyini dəstəklədiyini açıqlayıb: “Sankt-Peterburqda dövlət başçıları Aleksandr Lukaşenkonun təklifi əsasında sizin namizədliyinizi dəstəkləməyə qərar verdilər. Artıq təşkilata üzv ölkələrin rəhbərləri ilə görüşməyə başlamısınız. Buna qədər Bişkekdə olmusunuz. Məlumdur ki, hazırda KTMT-yə Qırğız Respublikası sədrlik edir. Əminəm ki, görüşləriniz yaxşı keçib”. MDB dövlət başçılarının və Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv dövlətlərin Sankt-Peterburqda keçirilən sammitində isə Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko da bu xüsusda mühüm açıqlamlaar verib. Lukaşenko Sankt-Peterburqda qeyri-rəsmi şəkildə quruma baş katibin seçildiyini bəyan edib: “Biz az qala gözlənilmədən KTMT-nin iclasını keçirdik və prinsip etibarilə baş katibin təyinatı problemini həll etdik”.
Bu açıqlamalar çox aydın şəkildə nümayiş etdirir ki, KTMT-nin növbəti sammitində Ermənistan namizədyinin baş katib seçilmə şansı yoxdur. Qeyd edək ki, KTMT-də erməni baş katib Yuri Xaçaturov haqqında Ermənistanda cinayət işi açılandan sonra bu post boş qalıb. Ermənistanın təşkilatda baş katiblik müddəti 2020-ci ildə başa çatmalıdır. Lakin təşkilata üzv ölkələr, xüsusilə Qazaxıstan və Belarus Ermənistanın yeni namizəd irəli sürməsinə qarşı çıxıb və əlifba sırası üzrə baş katibliyin Belarusa keçməli olduğu fikrini müdafiə ediblər. Təşkilatın Astanada keçirilən sonuncu iclasında bununla bağlı qalmaqal yarandı. Xüsusilə Lukaşenkonun iclasdan sonra öz ölkəsinə qayıdarkən Azərbaycan səfirini qəbul etməsi və baş verənlərlə bağlı müzakirələr aparması İrəvana ağır zərbə oldu. Bütün bunlardan sonra qurumun növbəti görüşündə Ermənistanın daha bir zərbə alması gözlənir. Hətta istisna deyil ki, Ermənistanın istəklərinin əksinə olaraq, Azərbaycanın təşkilatda müşahidəçi statusu alması da tezləşə bilər. İrəvan isə KTMT-yə qarşı oyunlarını davam etdirməklə təşkilata üzv digər ölkələr, o cümlədən Rusiyanın daha çox təzyiqini öz üzərində hiss etməli olacaq. İstisna deyil ki, Moskva Paşinyanı hər zaman gərginlikdə saxlamaq və ümumiyyətlə, Ermənistanın Rusiyanın orbitindən çıxarılmasına imkan verməmək üçün daha sərt qaydada hərəkətə keçə bilər. Bütün bunların isə Qarabağ münaqişəsinin gedişinə də ciddi təsir göstərməsi proqnozlaşdırılır.
Nahid SALAYEV
