Biz harada yaşamağımızdan asılı olmayaraq, hər zaman Azərbaycanın bir parçası olduğumuzu unutmamalıyıq. Əslində, unutmuruq da. Hər dəfə xaricdə yaşayan soydaşlarımızla qarşılaşanda ilk eşitdiyimiz söz bu olur. Bu o deməkdir ki, onlar hər yerdə azərbaycanlı kimi yaşayır və özlərini bu xalqın bir parçası olaraq təqdim edirlər. Azərbaycanlı olmaq çox böyük fəxrdir.
Dünyanın müxtəlif qitələrində, materiklərində yaşayan soydaşlarımızın həmrəy olması ən vacib məsələlərdən biridir. Doğrudur, uzun illər Sovet imperiyasının tərkibində yaşadığımız üçün diaspor quruculuğu məsələsinə o qədər də əhəmiyyət verməmişik. Bu da sonrakı dövrlərdə gizlin deyil ki, bizə bir sıra ağrı-acılar yaşatdı. Müstəqil Azərbaycanın üzləşdiyi, zorla cəlb edildiyi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin gerçək səbəblərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasında ilk illər böyük çətinliklərlə qarşılaşdıq. Bunun bir səbəbi xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla mütəşəkkil işlər qurulmaması ilə bağlı idi. Bizdən fərqli olaraq, torpaqlarımızı işğal edib, soydaşlarımızı qaçqına, məcburi köçkünə çevirən ermənilərin müxtəlif xarici dövlətlərdə çox güclü dayaqlara malik diasporu, lobbisi mövcud idi. Heç şübhəsiz ki, bu da Azərbaycanla, tarixi torpaqlarımızla bağlı yanlış informasiyaların yayılmasına gətirib çıxarırdı.
1993-cü ildə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə gələn xalqımızın böyük oğlu Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərlik etdiyi ilk dövrlərdən başlayaraq xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla bağlı siyasət müəyyənləşdirdi. Deyərdik ki, xarici ölkələrdə yaşayan soydaşlarımızla əlaqələrin qurulması, onlarla davamlı işlərin aparılması, onlar arasında həmrəyliyə nail olunması məsələsində həyata keçirilən tədbirlər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. H.Əliyev Vətəndən uzaqlarda yaşayan soydaşlarımızın vahid ideologiya və milli-mənəvi dəyərlər ətrafında birləşməsinə, onların malik olduğu güclü potensialın milli problemlərin həllinə yönəldilməsinə xidmət edən bir sıra tədbirlər həyata keçirdi. “Hər bir insan üçün milli mənsubiyyəti onun qürur mənbəyidir. Həmişə fəxr etmişəm və bu gün də fəxr edirəm ki, mən azərbaycanlıyam” deyən H.Əliyev öz əməli ilə dünyada yaşayan bütün azərbaycanlıların çiyinlərinə böyük bir məsuliyyət qoydu. H.Əliyevin həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində dünya azərbaycanlıları müstəqil dövlətimizin ətrafında, sözün həqiqi mənasında, birləşməyi bacardı. Xaricdə yaşayan soydaşlarımızın tarixi Vətənə bağlılığını təmin edən azərbaycançılıq ideologiyasının müəyyənləşdirilməsi H.Əliyevin ən unudulmaz və əbədi tarixi xidmətləri sırasında özünə yer tutub.
Bu dövrdə xaricdə yaşayan azərbaycanlıların birliyi, onların təşkilatlanması əsas vəzifə kimi qarşıya qoyuldu və bunun nəticəsində də Azərbaycan diasporu formalaşmağa başladı. Məhz H.Əliyevin siyasi iradəsilə 31 Dekabr - Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü kimi rəsmləşdirildi.
Sevindirici haldır ki, Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü dünya azərbaycanlılarının birlik, həmrəylik simvoluna çevrilib. Hər il bu bayram dünyanın 70-dən çox ölkəsində azərbaycanlılar tərəfindən qeyd olunur. Ölkəmizdə Azərbaycan türkləri ilə yanaşı, bir sıra xalqların nümayəndələri də yaşayırlar. Bu günü onlar da böyük ruh yüksəkliyi ilə bayram edirlər. Həmrəylik Gününü milliyyətcə azərbaycanlı olmayan, lakin Azərbaycanda doğulub böyüyən, xaricə köçən digər xalqların nümayəndələrinin də keçirməsi həm mənəvi, həm də siyasi baxımdan çox əhəmiyyətlidir. Azərbaycandan bütün dünyaya yayılan soydaşlarımız hazırda Rusiyada, Ukraynada, Müstəqil Dövlətlər Birliyinin digər ölkələrində, Baltikyanı ölkələrdə, Avropada, Amerikada, Şərq ölkələrində yaşayırlar. Bu ölkələrdə onlar tərəfindən Azərbaycan icmaları yaradılıb. Bu insanları, sözün həqiqi mənasında, Azərbaycan dövlətinin, milli ideologiyamızın ən güclü mənəvi səfirləri hesab edirik. Azərbaycançılıq ideologiyası ətrafında sıx birləşən soydaşlarımız hər zaman bu müqəddəs ideologiyanın əsas təbliğatçısı kimi çıxış edirlər.
Dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyinin ifadəsi kimi 2001-ci ildə Bakıda keçirilən Dünya Azərbaycanlılarının I Qulultayını xatırlamasaq olmaz. H.Əliyev dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımızın müstəqil Azəbaycan Respublikası ilə əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi, dünya azərbaycanlıları arasında mənəvi, siyasi birliyin və həmrəyliyin təmin olunması, Azərbaycan icmaları, cəmiyyət və birliklərinin fəaliyyətinin gücləndirilməsi və əlaqələndirilməsinin ətraflı müzakirəsinin zəruriliyini nəzərə alaraq, 2001-ci ilin may ayının 23-də xüsusi sərəncam imzaladı. Həmin sərəncama uyğun olaraq, 2001-ci il noyabrın 9-10-da Bakıda Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı keçirildi. Bu qurultay soydaşlarımızın azərbaycançılıq ideyası ətrafında sıx birləşməklə təşkilatlanması baxımından tarixi hadisə idi. H.Əliyev bu sahədə sistemli dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədilə 2002-ci ildə “Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması barədə” Fərman da imzaladı. Komitənin yaradılması xaricdəki Azərbaycan cəmiyyətlərinin, birliklərinin və dərnəklərinin fəaliyyətinin vahid mərkəzdən koordinasiyasına, habelə onların dövlət qayğısı ilə əhatə olunmasına geniş imkanlar verdi. 2002-ci ildə Milli Məclisdə qəbul olunan “Xaricdə yaşayan soydaşlarımıza dövlət qayğısı haqqında” Qanun xaricdəki azərbaycanlılara dövlət qayğısının hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. Qanuna əsasən, xaricdə yaşayan, fəaliyyət göstərən soydaşlarımızın hüquqları Azərbaycan dövləti səviyyəsində qorunur. Həmçinin, imkanlı azərbaycanlıların ölkə iqtisadiyyatına sərmayə qoyması üçün qanunda vergi, gömrük güzəştləri nəzərdə tutulur. Bu qanun ölkəmizin diaspor və lobbi quruculuğu sahəsindəki fəaliyyətinin hüquqi əsaslarını və prinsiplərini müəyyənləşdirən mühüm sənəd kimi təqdirəlayiqdir.
Bu gün Azərbaycana rəhbərlik edən Prezident İlham Əliyevin də həyata keçirdiyi siyasətdə diasporumuzun daha da inkişaf etməsinə böyük əhəmiyyət verilir. İlham Əliyev 2003-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçiləndən sonra onun da ilk atdığı addımlardan biri diaspor məsələləri ilə bağlı oldu. O, daim diaspor quruculuğuna diqqət göstərib və xaricdə yaşayan həmvətənlərimizin təşkilatlanması, onların vahid ideya ətrafında birləşdirilməsi siyasətini çox uğurla davam etdirib.
Bu da faktdır ki, xaricdə yaşayan soydaşlarımız, eləcə də onların təşkilatlandığı, təmsil olunduğu diaspor qurumları dəfələrlə öz bəyanatlarında Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi uğurlu siyasəti təqdir edib və prezident seçkilərində hər zaman onu dəstəklədiklərini rəsmən bəyan ediblər. Prezident İlham Əliyev iş qrafikinin gərgin olmasına baxmayaraq, xarici ölkələrə səfərləri zamanı həmin ölkələrdə yaşayan soydaşlarımızla görüşür, onlarla fikir mübadiləsi aparır və onlardan öz tövsiyələrini əsirgəmir. Bilirik ki, Prezidentin Azərbaycan diasporu ilə bilavasitə bağlılığı olan və soydaşlarımızın təşkilatlanması prosesinə müsbət təsir göstərmək imkanlarına malik qurumların nümayəndələrini mütəmadi qəbul etməsi ənənə halını alıb.
Prezident İlham Əliyevin “Dünya Azərbaycanlılarının II Qurultayının keçirilməsi haqqında” 8 fevral 2006-cı il tarixli Sərəncamı da bu sahədə atılan uğurlu addımlardan biri kimi tarixə yazılıb. Prezident diaspor quruculuğunu xarici siyasətin prioritet istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirir və bu fəaliyyətin getdikcə daha da gücləndirilməsini vacib hesab edir. Prezident İlham Əliyev milli mənafe və maraqların beynəlxalq aləmdə yüksək səviyyədə qorunması, ölkə həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə dolğun, obyektiv şəkildə çatdırılması baxımından hər zaman xaricdə yaşayan soydaşlarımızın üzərinə mühüm vəzifələrin düşdüyünü dəfələrlə qeyd edib və onların daha da təşkilatlanması, vahid hədəflər naminə mütəşəkkil mücadilə aparması ilə bağlı dəyərli tövsiyələrini verib.
21 yanvar 2011-ci ildə Prezident İlham Əliyevin “Dünya Azərbaycanlılarının III Qurultayının keçirilməsi haqqında” imzaladığı Sərəncamla qurultay “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpasının iyirminci ildönümü ilə bağlı Tədbirlər Planı”na əsasən, 2011-ci il iyul ayının 5-6-da Bakı şəhərində keçirildi. Dünya Azərbaycanlılarının III Qurultayının yekununda bir sıra qərarlar qəbul edildi və qəbul edilən sənədlər arasında qurultayın ümumi müraciəti, qurultayın dünya azərbaycanlılarına, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı xarici ölkə parlamentlərinə müraciətləri də var idi.
Onu da bildirək ki, Dünya Azərbaycanlılarının Bakıda keçirilən bütün qurultaylarında xaricdəki diaspor qurumlarımız, eləcə də müxtəlif ölkələrdə yaşayan nüfuzlu azərbaycanlılar böyük sevgi və sevinclə təmsil olunublar.
2016-cı il iyunun 3-də Bakıda, Heydər Əliyev Mərkəzində Dünya Azərbaycanlılarının IV Qurultayının rəsmi açılış mərasimi baş tutdu. Sevindirici haldır ki, qurultaydan-qurultaya burada iştirak edən dövlətlərin və təmsilçilərin sayında böyük artım müşahidə edilib. DünyAzərbaycanlılarının IV Qurultayında 49 ölkədən 500-dən çox diaspor nümayəndəsi və qonaq iştirak edirdi. Qonaqların içərisində xarici ölkələrin Azərbaycana dost münasibəti ilə tanınan nüfuzlu siyasətçiləri, ictimai xadimləri, elm adamları və bir neçə ölkənin yüksək vəzifəli şəxsləri, parlament üzvləri də olub. Xaricdən dəvət edilən qonaqlarla yanaşı, qurultayın işində Azərbaycanın müxtəlif dövlət və hakimiyyət strukturları, qeyri-hökumət təşkilatları, elm, təhsil, mədəniyyət və digər yaradıcı qurumlarının, siyasi partiyalarının təmsilçilərindən ibarət 360 nəfərlik nümayəndə heyəti də işitirak edirdi.
Məhz İlham Əliyevin səyləri, apardığı uğurlu siyasət nəticəsində xaricdə fəaliyyət göstərən diasporlarımızla səfirliklərimiz arasında sıx əlaqələrə nail olunub. Xaricdəki səfirliklərimiz və digər diplomatik təsisatlarımızla qurulan ciddi əməkdaşlıq əlaqələri diaspor qurumlarımızın dizlərinin bərkiməsinə, öz fəaliyyətlərini daha geniş şəkildə qurmasına səbəb oldu.
Bu gün xaricdə yaşayan azərbaycanlılar arasında həqiqətən də həmrəylik mövcuddur. Vaxtilə müxtəlif səbəblər üzündən Azərbaycanı tərk etmiş böyük şəxsiyyətlərin xaricdə yaşayan varisləri Vətənə gəlir və ölkəmizin günü-gündən inkişaf etdiyini gözləri ilə görürlər. Gerçəklik ondan ibarətdir ki, dövlət səviyyəsində həyata keçirilən mütəşəkkil siyasət nəticəsində dünya azərbaycanlıları Azərbaycan adlı yenilməz dövlətin və azərbaycançılıq ideologiyasının ətrafında sıx birləşiblər. Atılan bütün addımlar Azərbaycanın bütövlüyü, azərbaycanlıların həmrəyliyi naminədir.
Namiq QULİYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim edilir.
