Almaniya kansleri Fridrix Merz Bundestaqda hökumətin daxili və xarici siyasət sahəsində kursunu təqdim edib. Deputatlar qarşısında 45 dəqiqədən çox siyasi çıxışında o, ayrılan vaxtın yarıdan çoxunu Avropa siyasətinə həsr edib. Merz çıxışına kanslerlərin seçilməsindən dərhal sonra Paris və Varşavaya səfərlərini, həmçinin Aİ liderləri və NATO baş katibi ilə söhbətlərini ətraflı təsvir etməklə başlayıb. O, bu iki təşkilatın Almaniya üçün əhəmiyyətini vurğulayıb.
Bundan başqa, Merz Almaniyanı bütün səviyyələrdə Avropada aparıcı rola qaytarmaq niyyətindən danışıb. Merzin çıxışından xeyli əvvəl jurnalistlər kanslerin çıxışında toxunmalı olduğu altı əsas mövzunu saymışdılar. Onlar əhəmiyyətinə görə belə sıralanıb: Ukrayna, Almaniya üçün Alternativ Partiyası, iqtisadiyyat, Avropa siyasəti, miqrasiya və transatlantik əlaqələr. Merz Avropadan başlayıb və sonra Ukrayna böhranına keçib. O, Ukraynadakı savaşla bağlı Rusiyanı günahlandırıb. Kanslerin fikrincə, Avropada mövcud olan bütün müharibədən sonrakı qaydaları pozan Moskva olub. Və o hesab edir ki, Rusiya dayandırılmasa, özünü Ukrayna ilə məhdudlaşdırmayacaq. Sübut kimi o, Rusiya kəşfiyyat xidmətlərinin Avropada törətdiyi iddia edilən qəsdən zəhərlənmə, qətl və təxribat hallarını xatırladıb. Bundan Merz belə qənaətə gəlir ki, Ukraynanı dəstəkləmək lazımdır. Düzdür, kansler Almaniyanın “müharibə tərəfi” olmamasını şərt kim irəli sürüü. Yəni alman əsgərləri Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin tərəfində Rusiya ordusu ilə hərbi əməliyyatlarda birbaşa iştirak etməyəcək. Merz bu dəfə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hətta Moskvanı atəşə tuta biləcəyi “Taurus” qanadlı raketlərinin Ukraynaya ötürülməsinin mümkünlüyü barədə heç nə deməyib. Baxmayaraq ki, əvvəllər kanslerliyə namizəd kimi o, bunu dəfələrlə bəyan edib. Bu hal kanslerin əleyhdarı olan sağ populist Almaniya üçün Alternativin lideri Elis Veydel tərəfindən qeyd edilib. O, Merzin “Taurus” qanadlı raketlərinin verilməsini ictimaiyyətdən gizlətmək niyyətində olduğunu bəyan edir. Lakin Moskvanı qorxutmaq üçün Merz elan edib ki, Bundesver Avropanın ən böyük quru ordusuna çevrilməlidir və bu məqsədlə hərbi xidmətin daha cəlbedici olmasını təklif edir. Düzdür, ekspert icmasında bu mövzunun fəal müzakirəsinə baxmayaraq, o, ölkədə icbari hərbi xidmətin tətbiqindən bəhs etməyib. Merz Kiyevin danışıqlar mövqeyini dəstəkləyib və bildirib ki, ukraynalıların liderindən güzəşt tələb etmək mümkün deyil. Bu vəziyyətdə hesab olunur ki, Almaniya Avropada liderliyi ələ almaq niyyətindədir. Özü də təkcə siyasi yox, həm də hərbi sahədə. Xatırladaq ki, Almaniya Avropanın iqtisadi lideridir. İndi də o, qitənin hərbi və siyasi lideri olmağı da hədəfləyir. Bu rola Fransa da iddialıdır. Amma Almaniya ilə müqayisədə Fransa zəifdir. Elə o səbəbdən hesab olunur ki, Almaniya Fransanı arxa plana atacaq. Bunun üçün Almaniya iqtisadi cəhətdən daha da güclənməyi planlaşdırır.
Elə Merz də vaxtının əhəmiyyətli hissəsini ölkədəki iqtisadi vəziyyətə həsr edib. O, Almaniyanın tənəzzüldə olduğunu etiraf edib. Bunun aradan qaldırılması üçün kansler köhnə Bundestaq tərəfindən qəbul edilmiş büdcədənkənar fond paketindən infrastruktura investisiyalar üçün təxminən 150 milyard avro istifadə etmək niyyətindədir. O, Almaniyanın infrastrukturunu köhnəlmiş adlandırıb. Çıxışında Merz 19 dəfə iqtisadiyyatdan danışıb. Onun fikrincə, əsas məsələ ölkə iqtisadiyyatını artım mərhələsinə keçirməkdir. Bunun üçün hökumətin müəyyən alətləri var. Merzin Almaniyanın Avropanın aparıcı sənaye gücü səviyyəsinə qayıtması planına ilk növbədə sənaye şirkətləri üçün vergi güzəştləri daxildir. O, tariflərdə vergi komponentini azaltmaqla enerjinin ucuzlaşmasından danışıb. Merz həm Yaşıllar Partiyası, həm də sağçı populistlər tərəfindən enerji siyasətinə aydınlıq gətirmədiyi üçün tənqid edilib. Yaşıllar Almaniyada müşahidə olunan elektrik enerjisi çatışmazlığını aradan qaldırmaq və tariflərin yüksək qiymətini azaltmaq üçün kanslerdən heç bir resept eşitməyiblər. Sağçı populistlər onu çıxışında kanslerliyə namizəd kimi çox danışdığı nüvə enerjisinə qayıdışdan və Almaniya iqtisadiyyatını xilas edə biləcək Rusiya qazının tədarükünü qurmaqdan çəkindiyinə görə tənqid ediblər. Proqramının iqtisadi hissəsində Merz ABŞ və Çinlə ticarət münaqişələrini xatırladıb və onların aradan qaldırılmasına çağırıb. Onun fikrincə, Çin Almaniya və onun əsas biznes tərəfdaşı üçün ən mühüm satış bazarı olaraq qalır. Bununla bağlı kansler Pekin və Moskvanın yaxınlaşmasından narahatlığını bildirib. Hökumətin qeyri-qanuni qaçqınların sayını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş miqrasiya siyasəti qızğın müzakirələrə səbəb olub. Sağçı populistlər Merzi ölkəyə miqrant axınını azaltmaq üçün kifayət qədər tədbirlər görmədiyinə görə tənqid etsələr də, Yaşıllar onun Brüssellə razılaşdırılmış miqrasiya siyasətinin sərtləşdirilməsinin lehinə getməsini narazılıqla qarşılayıblar. Kanslerin təkcə sosial proqramı, o cümlədən pensiya islahatı və yoxsullar üçün vergi yükünün azaldılması tənqidlərə səbəb olmayıb. Bələdiyyələrin mənzil tikintisinin gücləndirilməsi proqramı və fərdi ev sahibləri üçün kirayə haqlarının artması ilə mübarizə tədbirləri alqışlarla qarşılanıb. Berlin İqtisadi İnkişaf İnstitutunun rəhbəri Marsel Fratzşerin sözlərinə görə, Merz iqtisadi artıma nail olmaq zərurətinə diqqət yetirməklə bizneslə münasibətlərində düzgün mövqe tutub.
Tahir TAĞIYEV
