Moskvada Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin görüşünün keçirilməsi üçün yaxşı şanslar var. Bu barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin rəhbəri Mariya Zaxarova həftəlik brifinqdə deyib:
“Mənə elə gəlir ki, şanslar çox yaxşıdır. Hazırda belə bir görüş üzərində işləyən ekspertlərdən gün barədə konkret məlumat alan kimi bunu mütləq sizinlə paylaşacağıq”.
Qeyd edək ki, daha əvvəl Rusiya XİN sazişlərin ən yüksək səviyyədə həyata keçirilməsi yollarını, o cümlədən sülh müqaviləsinin razılaşdırılması mövzusunu müzakirə etmək üçün yaxın vaxtlarda Moskvada xarici işlər nazirlərinin üçtərəfli görüşünü təşkil etməyə hazır olduğunu bildirmişdi.
Rusiyanın belə bir gedişi gözlənilirdi. Çünki digər formatlarda, balaca da olsa, uğur əldə olunan kimi Moskva narahat olur və tərəfləri yenidən öz ətrafına toplamağa çalışır. Moskvanın 15 iyulda verdiyi qərəzli bəyanatdan sonra onun ədalətli arbitrlığı şübhə doğurur. İndiki gərgin şəraitdə Moskvada görüşün baş tuta bilmə ehtimalı nə qədərdi və belə formatda baş tutacaq görüşdən hansı yenilikləri gözləməyə dəyər?
Politoloq Ramiyyə Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki,
Rusiyanın Ermənistan və Azərbaycan rəsmiləri ilə görüş keçirmək təşəbbüsü Moskvanın Qarabağ probleminin həlli istiqamətində səylərini davam etdirmək niyyətindən xəbər verir:
“Moskva bütün gücü ilə açıq şəkildə bildirir ki, diplomatik fasiləyə keçməyib, münaqişəni Rusiyanın baxışına uyğun həll etmək səyləri davam edəcək. Ermənistan, Rusiya və Azərbaycan liderlərinin ikinci Qarabağ müharibəsinin üstündən xətt çəkən 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatı imzalamasından üç il ötür və bu, yeni regional status-kvonun başlanğıc nöqtəsi olub. Eyni zamanda, münaqişənin özü dəyişdirildi, lakin tamamlanmadı. O zaman Moskva sülh prosesinin və Bakı ilə İrəvan arasında qarşıdurmanın həllinin müstəsna moderatoru kimi görünürdü. Onun xüsusi rolu təkcə Azərbaycan və Ermənistan deyil, ABŞ, Fransa (Minsk Qrupunun iki həmsədri), o cümlədən İran və Türkiyə tərəfindən də tanınıb. Bu gün vəziyyət xeyli dəyişib. Beləliklə, Avropa İttifaqı 2021-ci ilin dekabrından bugünə qədər olan dövr üçün sülhməramlı səylərini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bundan əlavə, Aİ iki Qafqaz respublikası arasında sülhün imzalanmasına zəmin yaradan bəzi ikitərəfli sənədlərin meydana çıxmasına nail ola bilib. ABŞ da geridə qalmayıb.
Bunun fonunda Ukraynada xüsusi hərbi əməliyyat keçirən Moskva bu yaxınlarda bir qədər fasilə vermək qərarına gələn qüvvə kimi görünürdü. Amma Praqada keçirilən dördtərəfli görüşdən sonra Avropa liderləri Rusiyanı mühüm Qafqaz ölkəsi kimi sadəcə olaraq görməzdən gəlirdilər. Rusiya Federasiyasının rəhbərliyi nəzərəçarpacaq dərəcədə fəallaşmaq qərarına gəlib. Rusiyanın moderatorluğu ilə görüş baş tutacaq, ancaq daha çox formal xarakter daşıyacaq. Çünki Rusiyanın yanaşmasında münaqişəni tam həll etmək səyləri yoxdur. Moskva daha çox prosesi konservləşdirməyə çalışır ki, ona daim ehtiyac duyulsun”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
