Azərbaycanla Ermənistan arasında Avropa Birliyinin və ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə keçirilən danışıqlar və bu prosesdə addım-addım irəliləyişin əldə edilməsi Moskvanı narahat etməyə başlayıb.
Qarabağ münaqişəsinin həllində özünü əsas arbitr kimi görən Rusiya razılaşmanın onun iştirakı olmadan əldə ediləcəyindən, eləcə də davamlı sülhdən sonra Qafqazdakı mövqelərini itirəcəyindən narahatdır.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Qarabağ məsələsi ilə bağlı iyulun 15-də verdiyi bəyanat indiyədək özünü neytral tərəf kimi qələmə verməyə çalışan rəsmi Moskvanın əsl mövqeyini ortaya qoyub.
Rusiya tərəfi bu bəyanatda Azərbaycanla Ermənistan arasında gələcəkdə bağlanacaq sülh müqaviləsi ilə bağlı şərtlər açıqlayıb. Xatırladaq ki, rəsmi Bakı bu sənədin maksimum yığcam olmasını və iki ölkə arasında sülh münasibətlərini əhatə etməsini istəyir. Ermənistan tərəfi bu müqaviləyə Qarabağ erməniləri ilə bağlı maddələr daxil etməyə çalışsa da, Azərbaycan Qarabağ və onun sakinləri ilə bağlı məsələlərin Azərbaycanın daxili işi olduğunu və sülh müqaviləsinə daxil edilməyəcəyini elan edib. Sonradan Ermənistan Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanımaqla, dolayısı ilə bu mövqeni qəbul etməkdədir. Rusiya XİN-in bəyanatında isə deyilir ki, sülh müqaviləsində Qarabağ ermənilərinin hüquq və təhlükəsizliyinə təminat da göstərilməlidir. Bəyanatda Rusiyanın əsl iç üzünü ortaya qoyan başqa müddəalar da var.
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Rusiyanın bu mövqeyinə sərt cavab verib. Bəyanatda qeyd olunub ki, Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin bu bəyanatı Azərbaycan Respublikası və Rusiya Federasiyası arasında Müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında Bəyannaməyə və Rusiya Federasiyası Prezidenti Vladimir Putin tərəfindən Qarabağ bölgəsi daxil olmaqla Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyini dəstəkləyən çıxışları ilə uyğunsuzluq təşkil edir.
Rusiya belə həssas məqamda bu cür qəribə bəyanatı ilə əslində nə demək istəyib?
Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri Samir Hümbətov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Moskvanın nə demək istədiyi əslində bəllidir: ”Mən əvvəllər də qeyd edirdim ki, Rusiya Qarabağ məsələsində tam fərqli mövqe tutur. Yəni Rusiyanın məqsədi müxtəlif bəhanələrlə Qarabağda qalmaqdır. Buna görə də, bütün mümkün vasitələrdən istifadə edir. 10 noyabrda imzalanan üçtərəfli Bəyannamədən sonra Qarabağda baş verən bütün təxribatların arxasında sülhməramlıların dayandığı aşkar şəkildə görsənir. Ermənistanı da sülh danışıqlarında konstruktiv mövqe tutmaqdan çəkindirən əsas amil məhz Rusiyadır. Rəsmi Moskvanın bütün çabaları maksimum dərəcədə Rusiyada ilişib qalmaq niyyətinə bir işarədir. Ukrayna müharibəsindən əvvəl elə bilirdi ki, proseslər məhz bu məcrada davam edəcək. Bu müharibədən sonra artıq dünyada yeni sistem formalaşmağa başladı. Rusiyanın gücü zəifləyir. Bunun fonunda Azərbaycan və Ermənistan AB və ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə yeni danışıqlara başladı. Bu da Rusiyanın maraqlarına tam ziddir. Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır, Qarabağın bizə məxsusluğunu təsdiqləyir. Artıq Rusiya üçün ciddi bəhanəyə yer qalmayıb. Rusiyadan belə bəyanat gəldi və Azərbaycanın da buna adekvat cavabı oldu. Bizim XİN-in verdiyi açıqlamadan belə qənaətə gəlirəm ki, Moskvaya 3 ildir Qarabağdakı təxribatların arxasında onların durduğu məlumatı bir daha xatırladılır. Azərbaycan bəyan edir ki, hər şeydən gözəl xəbəri var. Sadəcə, demək istəyir ki, bizi sizi bura gərginlik ocağı formalaşdırmaq üçün deyil, sülhü formalaşdırmaq məqsədilə çağırmışıq. Əslində, Azərbaycanın verdiyi rəsmi bıyanat çox haqlı və sərt idi. Rusiyanın Qarabağ erməniləri ilə bağlı söylədiyi fikirlərin də heç bir əsası yoxdur. Bu göstərir ki, Rusiya bölgədə sabitliyin olmasında deyil, yeni gərginliyin yaranmasında maraqlıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
