Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzünün başlamasından bəri beynəlxalq təşkilatlar vasitəçilik missiyasını yerinə yetirirlər. 28 il regiona səfərlər edən və daim Ermənistanın mövqeyini dəstəkləyən ATƏT Minsk Qrupu əsasən regionda status-kvonu qorumaq və işğalı legitimləşdirmək siyasəti aparırdı. Elə bunun nətəcəsi idi ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri uzun illər kağız üzərində qaldı.
İndi də bəzi keçmiş həmsədrlər 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra yaranan yeni reallıqlardan narahatdılar. ATƏT-in Minsk Qrupunun keçmiş həmsdirlərindən biri, amerikalı Ceyms Uorlik ABŞ-ın Ermənistandakı səfirinin məlum bəyanatını anlamadığını bildirir: “Hesab edirəm ki, belə bəyanatlar vermək hələ tezdir. Qarabağ əhalisinə təhlükəsizlik təminatları verilməlidir və şübhəsiz ki, etnik təmizləmədən söhbət getməməlidir. Bu məsələ ən yüksək səviyyədə həll olunmalıdır”.
Keçmiş diplomatın fikrincə, nizamlanmanın tərkib hissəsi olan bir sıra digər məsələlərdə, məsələn, kommunikasiya və nəqliyyat yollarının açılmasına da təminatlar verilməlidir. Daha sonra Uorlik “Qarabağ Azərbaycanın tərkibində bütün hüquqlara malik olacaq” deyib.
Maraqlıdır, ABŞ səfirinin fikirlərində anlaşılmayan nədir ki, Uorlik belə narahatdır?
“Birləşmiş Ştatlar Qarabağ məsələsini, oradakı ermənilərin statusu və digər məsələləri Azərbaycanın daxili işi hesab edir”
Məsələ ilə bağlı bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəyli hesab edir ki, erməni lobbisinə yaxın olan bəzi keçmiş həmsədrlər yeni reallıqları qəbul etmək istəmir: “Uorlikin narahat olması bundan irəli gəlir. Ancaq nə desələr də, bütövlükdə regionda gedən proseslər Azərbaycanın xeyrinədir. Nəzərə almaq lazımdır ki, ABŞ-ın Ermənistandakı səfirinin bu günlərdə səsləndirdiyi açıqlama ciddi mesaj idi. Səfir dedi ki, Qarabağda ermənilər Azərbaycan tərkibində təhlükəsiz yaşaya bilər. Dövlət Departamentindən təlimat gəlmədən o belə açıqlama verməzdi. O baxımdan səfirin fikirləri birbaşa Birləşmiş Ştatların mövqeyini əks etdirir. İndiyə qədər biz müxtəlif ölkələrin səfirlərinin açıqlamalarına rast gəlmişik. Bəzən səfirlərin açıqlamaları Azərbaycanın mənafeyinə zidd olub. ABŞ-ın Ermənistandakı bundan əvvəlki səfirinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü şübhə altına alan açıqlamaları olub. Ancaq indi situasiya dəyişib. O üzdən, indiki dövrdə belə açıqlama verilirsə, bu o deməkdir ki, artıq Birləşmiş Ştatlar birmənalı şəkildə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır. Yəni Qarabağ məsələsini, oradakı ermənilərin status və digər məsələləri Azərbaycanın daxili işi hesab edir. Bu çox önəmli məqamdır. Ancaq o da var ki, ABŞ-da güclü erməni diasporu var. Onlara yaxın olan siyasilər, keçmiş diplomatlar məsələni mürəkkəbləşdirməyə çalışırlar. Eyni zamanda, bu və ya digər dərəcədə prosesə müdaxilə etməyə cəhd edirlər. Məsələn, bir neçə ay əvvəl NATO-nun sabiq baş katibi Rasmusseni Ermənistan-Azərbaycan sərhədinə gətirdilər. O da təxminən oxşar fikirlər səsləndirdi. Hesab edirəm ki, bütün bunlar erməni lobbisinin oyunlarıdır. Bayden adminstrasiyasında fərqli düşünənlər də ola bilər, amma onlar nəyisə dəyişmək gücündə deyil. Uorlik kimi diplomatların belə açıqlamaları Azərbaycanın getdikcə artan nüfuzuna, öz ərazisində öz suverenliyini bərpa etmək məsələsinə əhəmiyyətli təsir göstərə bilməyəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
