Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan NATO liderlərinin sammitindən sonra keçirilən mətbuat konfransında azərbaycanlı jurnalistin Qarabağda Rusiya sülhməramlılarının yerləşdirilməsi ilə bağlı sualını cavablandırarkən deyib ki, 2025-ci ilə qədər Rusiya təyin olunmuş yerlərdə qalacaq, həmin ildə isə o əraziləri tərk edəcək.
Türkiyə Prezidenti Rusiyanın bu razılaşmaya sadiq qalacağına inandığını vurğulayıb:
"Qardaşım Əliyev (Prezident İlham Əliyev-red) zatən bunu diqqətlə izləyir".
Bundan əvvəl İlham Əliyev də belə bəyanatla çıxış edib ki, ruslar Qarabağı 2025-də tərk edəcək. Prezident yerli televiziya kanallarına müsahibəsində bildirib: “Bir daha deyirəm, mən indiki halda təzyiq göstərən tərəf kimi görünmək istəmirəm və heç bir halda, heç bir şəraitdə hətta hörmətə layiq olmayana da hər hansı hörmətsizlik göstərməmişəm. Sadəcə, bir daha nəzərə çatdırmalıyam. Ona görə ki, mənim fikrimcə, bu il sonuncu şans olacaq. Ona görə ki, sonra 2024-cü il gəlir, sonra 2025-ci ildə Rusiyanın sülhməramlı missiyası başa çatır. Onlar burunlarının ucundan bir qədər irəli barədə düşünməlidirlər”.
Ərdoğan bu çıxışı ilə İlham Əliyevə tam dəstək verməklə yanaşı, həm də Rusiyaya hansı mesajı vermiş olur?
Politoloq Əhəd Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ərdoğan həm də Rusiyaya bu mesajı verir ki, 2025-cildən sonra Azərbaycanla bağlı planından vaz keçsin: “Çox güman ki, Rusiyanın həmin ildən sonra hansısa planı var, Ərdoğan da bunu təxmin edir. İndidən Rusiyaya mesaj verməklə yanaşı, bunun arxasında fəaliyyət də olmalıdır. Mən bu məsələdə xüsusən də Azərbaycanı nəzərdə tuturam. Çünki ruslar bəyanatlarla geri çəkilən deyil. Onlar qarşılarında dirəniş, güc görməlidir ki, real addımlar atsınlar. Həmin vaxta qədər Azərbaycan Xankəndi və onun ətrafındakı ərazilərdə suverenitetini tam bərpa etməlidir. Onların nazı ilə oynamaq lazım deyil. Bu addımlar atılmasa ruslar oranı tərk etməyəcək. Onlara sərf edir ki, problem həll edilməmiş qalsın. Belə olan təqdirdə onlar özünə zərürət hiss etdirəcəklər. Bizim ölkə başçısı bununla bağlı mövqeyini konkret ifadə edib ki, 2025-ci ildə sülhməramlıların zamanı bitir. Məlum olduğu kimi, 2000-ə yaxın Rusiya sülhməramlı kontingenti Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanat açıqlandıqdan dərhal sonra Qarabağda və Laçın dəhlizində yerləşdirilib. Rusiya sülhməramlı kontingentinin qalma müddəti 5 ildir və müddətin bitməsinə 6 ay qalmış hazırkı müddəanın tətbiqinə xitam verilməsi niyyəti ilə bağlı tərəflərdən hər hansı biri çıxış etməzsə, müddət avtomatik olaraq növbəti 5 ilə uzadılır. Azərbaycan Rusiya sülhməramlılarının bölgədə yerləşdirilməsinin “müvəqqəti olduğunu” bəyan edib. Son bir ildə onların fəaliyyəti həm “ümumi razılıq”, həm də tənqidlərlə ifadə olunub. Azərbaycan tərəfi sülhməramlıların mandatı ilə bağlı hələlik heç bir sənəd imzalamayıb. Sülhməramlıların bölgədə yerləşməsindən sonra xüsusilə İrəvanda bu missiyanın az qala həmişəlik olması arzusunu dəfələrlə dilə gətiriblər. Prezident son dövrlər bu qədər açıq və ciddi şəkildə bölgənin gələcək taleyi ilə bağlı mesajları dilə gətirməmişdi. Artıq 2023-cü il də sürətlə irəliləyir və hər ötən gün ermənilərin ciddi qərar qəbul etmələri üçün bir fürsətdir. Vaxtı boşuna yola versələr, yenə Azərbaycan Ordusunun gücünü, özü də daha sərt gücünü üzərlərində hiss edəcəklər. Bugünə kimi biz Ermənistana da, ona havadarlıq edən bəlli və gizli qüvvələrə də bir neçə dəfə zaman tanımışıq. Onlar isə bundan çox sui-istifadələr etməklə vaxt udublar. Perspektivi olmayan bir xülyaya özlərini kökləyən Ermənistanın özü də, ona havadarlıq edən dövlətlər də sonda reallıqla barışmalı olacaqlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
