Fransanın müstəmləkəçilik siyasəti neçə-neçə dövlətə ziyan vurub, milyonlarla insanı qurbana çevirib, ekoloji terrora, yüzlərlə fəlakətə səbəb olub. Fransanın müstəmləkəsi olmuş dövlətlərdə artıq son illər bu ölkəyə qarşı etirazlar güclənib, ondan kompensasiya tələb olunur. Bununla yanaşı, “törətdiyi işğalçılıq, soyqırım və sair cianyətlərə görə Fransa üzr istəməlidir” fikri də aktualdır.
Mətbuatda gedən məlumata görə, Fransanın müstəmləkəçilik siyasətinə qarşı Uqandada etirazlar başlayıb. Belə ki, Uqandada ekofəallar növbəti dəfə Fransanın Afrikada davam edən müstəmləkə siyasətinə qarşı çıxaraq ölkədən ekoloji faciəyə görə kompensasiya tələb edirlər.
Mətbuatda gedən məlumata görə, Fransa və Uqandanın beş qeyri-hökumət təşkilatı, o cümlədən "Torpağın Dostları" təşkilatının Fransa şöbəsi və Uqandada yerləşən Afrika Enerji İdarəetmə İnstitutu (AFIEGO) Uqandadan Tanzaniyaya uzanan neft kəmərinin inşası ilə əlaqədar olaraq Fransanın "TotalEnergies" şirkətinə qarşı ikinci iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət ediblər.
İddianın predmetini infrastrukturun inşa edildiyi ərazidə torpaq və ərzaq hüququnun pozulması təşkil edir. Şirkətdən, artıq altı ildir davam edən hüquq pozuntuları nəticəsində dəymiş zərərin geri ödənilməsi tələb olunur.
Qeyd edilənə görə, bu, şirkətə qarşı sayca ikinci iddia ərizəsidir. Birinci iddia ekoloji risqlər və bu ərazidə yaşayan insanların hüquqlarının pozulması ilə əlaqədar olaraq irəli sürülüb, lakin prosedur səbəbindən məhkəmə tərəfindən rədd olunub.
Boru kəmərinin əsas səhmdarı olan "TotalEnergies" ittihamları qəbul etmir.
Qeyd edək ki, iyulun 5-də Bakı Konqres Mərkəzində Qoşulmama Hərəkatının Əlaqələndirmə Bürosunun “Qoşulmama Hərəkatı: meydana çıxan çağırışlarla mübarizədə birgə və qətiyyətli” mövzusunda nazirlər görüşündə Prezident İlham Əliyev çıxışında Fransanın müstəmləkəçilik siyasətini tənqid edərək, "Fransa müstəmləkəçilik siyasətinə və soyqırımlarına görə əlaqədar ölkələrdən üzr istəməlidir" deyib.
Prezident İlham Əliyev Fransanın müstəmləkə siyasətini tənqid edərək deyib ki, Fransa öz müstəmləkə keçmişinə, qanlı müstəmləkə cinayətlərinə və soyqırımı aktlarına görə Qoşulmama Hərəkatına üzv olan Afrika, Cənub-Şərqi Asiya ölkələrindən və digər ölkələrdən üzr istəməlidir.
Bir neçə gün əvvəl Niderland kralı ölkəsinin müstəmləkə keçmişinə və qul ticarəti ilə məşğul olduğuna görə rəsmən üzr istəyib. Biz onun fransız həmkarını da həmin hərəkəti etməyə çağırırıq. Heç vaxt olmamaqdansa gec olması yaxşıdır. Əcdadları müstəmləkə siyasətinə məruz qalmış, qul kimi istifadə olunmuş, öldürülmüş, işgəncələr verilmiş və alçaldılmış insanlardan milyonlarla insanın qarşısında üzr istənilməsi yalnız Fransanın tarixi günahının etirafı olmayacaq, həm də Fransanın əlcəzairli yeniyetmənin vəhşicəsinə öldürülməsindən sonra qarşılaşdığı dərin siyasi, sosial və humanitar böhranın nəticələrinin aradan qaldırılmasına kömək edəcək...
“Fransa törətdiyi cinayətlərə görə həm Uqandaya, həm digər Afrika ölkələrinə təzminatı ödəməlidir”
“Qarabağa aparan yol” qəzetinin baş redaktoru, AYB üzvü Əli Mahmud “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Fransanın müstəmləkəçilik siyasətinin bu gün də davam etməsi bütün dünyanı narahat etməlidir. Öz müstəmləkəçi keçmişindən imtina etmək əvəzinə müstəmləkəçilik siyasətini daha da genişləndirən Fransanın bununla öz mahiyyətini, əsl niyyətini ortaya qoyduğunu deyən Ə.Mahmudun sözlərinə görə, Fransa hələ də bəzi Afrika ölkələrinə qarşı bu yolu tutur. Qulların intiqamının çox dəhşətli olduğunu xatırladan Ə.Mahmud hesab edir ki, Fransanın müstəmləkəsi olmuş və onun müstəmləkəçilik siyasətindən əziyyət çəkmiş dövlətlər Fransaya qarşı beynəlxalq məhkəmədə məsələ qaldırmalıdır. “Fransanın hansı qanlı cinayətlər törətdiyi, genosid aktları həyata keçirdiyi bütün dünyaya məlumdur. Amma təəssüflər olsun ki, hələ də Fransa keçmiş müstəmləkələrinə sarı addım atıb onlardan üzr istəməyib, onlara kompensasiya ödəməyib. Müxtəlif xalqlara qarşı vandalizm, soyqırım aktları törədən Fransanın indiyə qədər özünü heç nə olmamış kimi aparması, etdiklərinə görə məsuliyyət daşımaması onun əsl mahiyyətini, simasını ortaya qoyur. Makron hökumətinin müstəmləkəçilik siyasətindən qopa bilməməsi narahatedicidir. Bilirsiz ki, son zamanlar Afrikada anti-Fransa hərəkatı güclənib. Elə sizin qəzetdə oxumuşdum ki, əlcəzairli tarixçi Seddik Larkeş Makronun ölkəsinin Əlcəzair müsəlmanlarına 100 milyard avro həcmində kompensasiya ödəməli olduğunu demişdi. O qeyd edirdi ki, indiyə qədər bir sıra Avropa dövlətləri başqa xalqlara təzminat ödəyib, bu baxımdan Fransa da onların yolu ilə getməlidir. Amma Fransa nəinki təzminat ödəyir, əksinə, müstəmləkəçilik niyyətlərini daha açıq şəkildə biruzə verir. Bu da artıq etirazlarla qarşılanır. Uqandada Fransanın müstəmləkəçilik siyasətinə qarşı keçirilən etiraz aksiyalarının nəticə verəcəyi şübhə doğurmur. Hesab edirəm ki, digər Afrika ölkələrindən də bu etiraz aksiyasına dəstək verilməlidir. Fransa törətdiyi cinayətlərə görə həm Uqandaya, həm digər Afrika ölkələrinə təzminat ödəməlidir”-deyə Ə.Mahmud qeyd etdi.
Ə.Mahmud deyir ki, Fransa artıq mədəniyyət beşiyi statusundan uzaqlaşıb və yırtıcı bir dövlət obrazına düşüb. Azərbaycan Prezidentinin Qoşulmama Hərəkatının Bakıda keçirilən toplantısında çıxışını xatırladan Ə.Mahmud bildirdi ki, İlham Əliyevin Fransa barədə dedikləri artıq dünyaya səs-səda salıb. “Cənab Prezident Fransanın simasını ifşa etdi. Makron hökuməti müstəmləkəçilik siyasətini dayandırmalıdır. Fransa özünün qaranlıq keçmişindən və indiki siyasətindən utanmalıdır ”-deyə müsahibimiz qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
