“Mən istərdim ki, Vatikanda Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin nümayəndəliyi yaradılsın”. Bunu QMİ sədri Allahşükür Paşazadə Bakıda Müqəddəs Taxt-Tacın dövlət katibi Pietro Parolin ilə görüşündə deyib.
Azərbaycanın hazırda Dünya Dini Liderlərinin III Sammitinə hazırlaşdığını qeyd edən A.Paşazadə bu tədbirə Vatikanın nümayəndələrini dəvət edib.
“Vatikanda Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin nümayəndəliyinin təsis olunmasını istərdik”-deyən QMİ sədri bildirib ki, bu, ənənəvi əlaqələrin təşkilati baxımdan daha da möhkəmlənməsi üçün vacibdir.
A.Paşazadənin Vatikanda QMİ-nin nümayəndəliyinin açılmasında maraqlı olmasının səbəbləri bizə tam aydın deyil. Məsələ burasındadır ki, haqlı olduğumuza baxmayaraq, biz Vatikandan heç bir dəstək görmənişik, o daim ermənilərə havadarlıq edib. Bu başqa yazının mövzusudur. Yeri gəlmişkən dedik.
Vatikanın QMİ-də nümayəndəliyi yoxdur, QMİ-nin niyə orada nümayəndəliyi olmalıdır? QMİ-nin Vatikanda nümayəndəliyinin yaradılmasının Azərbaycana nə kimi faydaları ola bilər?
“...Burada bəzi şübhəli məsələlər var”
Milli Cəbhə Partiyasının (MCP) sədr müavini, tanınmış ilahiyyatçı Tural İrfan “Bakı-Xəbər”ə şərhində “Hər şeydən əvvəl onu bildirim ki, dini rəhbərlər arasında münasibətlərin, dini qurumların bir-birində nümayəndəliyinin olması təbiidir. Bu yaxşı haldır. Amma burada bəzi şübhəli məsələlər var. QMİ-nin fəaliyyətinin dövlət müstəqilliyinizin bərpasından əvvəlki dövrlərinə toxunmuram. Müstəqilliyimizin bərpasından keçən bu illər ərzində QMİ ölkəmizə, dövlətimizə xeyir verən, dövlətimizin başqa ölkələrlə münasibətlərinə faydalı olan hansı müsbət addımlar atıb və nəyə nail olub? Bax, belə şübhəli məsələlər var. Vatikanla əlaqlərin olması çox zəruridir, ancaq ciddi məsələni QMİ kimi qeyri-ciddi bir idarəyə həvalə etmək, onun öhdəsinə buraxmaq olmaz. Çünki onun fəaliyyətində şübhəli məqamlar az deyil. Bu qurumun İrana, həmçinin İranın bu idarəyə bəslədiyi müsbət münasibət, eləcə də qurumun Rusiya ilə bağlı münasibətləri, 44 günlük müharibədən sonra bu münasibətlərin ifşa olunması, QMİ-nin fətvanı İran üfiqinə görə verməsi, oranın ali dini liderini özünə muctəhid adlandırması, onun nümayəndəsini Şuşaya aparması və s. kimi çoxsaylı nöqsanları var. Bu şeylərə görə hesab edirəm ki, onlara heç bir axsaq qoyunu da etibar etmək olmaz. Düzdür, o QHT-dir, istədiyi münasibəti qura bilər. Amma o şeylər ki dövlət əhəmiyyətlidir, orada QMİ-yə etibar etmək olmaz. Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi var, o dövlət qurumudur, onun kifayət qədər umkanları, potensialı, resursları, kadr ehtiyatı var. Bu cür ciddi idarə niyə bu cür işlərlə məşğul olmur, niyə passivlik göstərir, təəccüb edirəm. Bir çox məsələlərdə QMİ özünü həmişə irəli atır. Dövlətin qurumu, dövlətin idarəsi var. QMİ indiyə qədər nəyi yarıdıb ki, indən sonra da nəyisə yarıda? Baxıb görüblər ki, İranla biznesləri alınmadı, münasibətlər korlandı, bu səbəbdən indi də Avropaya keçiblər. Mən bilmirəm bu açıqlamanın mahiyyəti, alt qatı nədən ibarətdir. Çox güman ki, dediyim kimi, bir neçə il əvvəl İraqın fars əsilli dini ali lideri Sistani Roma papası ilə görüşdü. Yəni Roma papası İraq səfəri zamanı Sistaninin evinə gəldi. Bilirik ki, onun İran dini liderlərindən də Britaniyadakı Şirazinin əlaqələri var. O Şirazi bizim Britaniyadakı səfirliyimnizə hücum etmişdi. Yəni islamın şiə qolunun fars təmüyüllü hissəsi, (bunlara Rafizilər deyilir), yəni şiəliyin farslaşdırılmış qanadı tamamilə Qərbin qaranlıq, təhlükəli qollarına xidmət edir”-deyə T.İrfan bildirdi.
Bu qanadın səlibçilərə, şovinstlərə xidmət etdiyini deyən T.İrfanın sözlərinə görə, buna İranın Fransa və Ermənistanla, İraq şiələri ilə ABŞ-ın və digər xristian dövlətlərinin, o cümlədən də Vatikanla münasibətlərini misal çəkmək olar... “İran müctəhidlərinin də, QMİ sədrinin də, Sistaninin də (fars-Sasani təmayüllü qruplaşma -T.İ) Fələstin məsələsində davaları ondan ibarətdir ki, Qüds alınıb səlibçilərə verilməlidir, səlib müharibəsi başlamalıdır. Vatikanla bunların bağladığı müqaviləyə əsasən belədir. Roma papası da Sistani ilə məxfi görüşdü. Məqsəd həm də İranın Sasani imperiyasını dirçəltməsidir. VI-VII əsrdə indiki ərəb ölkələrinin çoxu Sasanilərin, bəziləri də Bizansın, Romanın tərkibində olub... Qərbdə səlibçilik inkişlaf edir, Quranın yandırılması buna nümunədir. Quranın yandırılması ilə bağlı da QMİ səsi qulağa gələn bir bəyanat vermədi. Çünki İran ənənələrinə görə, Quran “əhəmiyyət”sizdir, onlar əsasən Tövrat, Zəbura maraq göstərir, öz atəşpərəst inanclarını dirçəltmək istəyir...”
T.İrfanın fikrincə, farslaşmış şiəliyin təmsilçiləri Qüdsü yəhudilərdən alıb Vatikana, xrisdtianlara vermək istəyir ki onun müqabilində Sasani imperiyasını bərpa edib ərəb dünyasını və başqa ölkələri bu imperiyanın tərkibinə qatsın. Bunun isə dəhşətli nəticələrə səbəb olacağını bildirən T.İrfanın sözlərinə görə, bu ziyanlı tendensiya islamın parçalanmasına gətirib çıxara bilər.
“Bu cür qaranlıq, təhlükəli məsələlər imkan vermir ki, QMİ Vatikanda, Vatikan da QMİ-də nümayəndəlik açsın. Çünki o idarəyə heç nə etibar etmək olmaz. Hər şeydən əvvəl, o qurumda kadr potensilalı yoxdur. Bir qurumun sədri ki, İran kimi bir dövlətin ali siyasi rəhbərini, dövlət başçısını təqlid etsin, özünü də onun müqəllidi adlandırsın, ondan nə müstəqillik gözləmək olar, Azərbaycanın hansı hüquqlarını, hansı islam modelini gedib Vatikanda təqdim edə bilər? Əsla və əsla bu şeylərə o qurumu yaxın buraxmaq olmaz. Amma Vatikanda nümayəndəliyin açılması da, onların burada təmsilçilik açması da gözəl olardı. Xoş diplomatik münasibətlər, tolerantlıq və s. gözəldir. Amma Dövlət Komitəsi var, bu işlə onlar məşğul olmalıdır. Vatikanla, başqa ölkələrin dini qurumları ilə danışıqları Paşazadə yox, Dövlət Komitəsi aparmalıdır”-deyə T.İrfan qeyd etdi.
Leyla QARAXANLI
