“Azovstal”ın 5 müdafiə komandiri Vladimir Zelenski ilə birlikdə Türkiyədən Ukraynaya qayıdıb. Bu barədə Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski “Telegram” kanalında məlumat verib:
“Biz Türkiyədən vətənə qayıdırıq. Ukraynalı əsgərlər Denis Prokopenko, Svyatoslav Palamar, Serhiy Volınski, Oleq Xomenko, Denis Şleqa nəhayət ailələrinin yanında olacaqlar”.
Qeyd edək ki, Azov döyüşçüləri 2022-ci ilin sentyabrında rus əsirliyindən azad olunublar. Lakin Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın vasitəçiliyi ilə bağlanmış müqavilənin şərtlərinə görə, beş ukraynalı komandir müharibənin sonuna qədər tam təhlükəsiz şəraitdə Türkiyədə qalmalı idi. Ancaq görünür, prezident Zelenski türkiyəli həmkarını onları evlərinə buraxmağa razı salıb.
Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov deyib ki, razılaşmanın şərtlərinə görə, beş komandir münaqişə bitənə qədər Türkiyədə qalmalı idi:
"Qaytarma şərtləri həm Türkiyə, həm də Kiyev tərəfindən pozulub. "Azovstal"ın müdafiə komandirlərinin geri qayıtması barədə Rusiyaya heç kim məlumat verilməyib".
Qeyd edək ki, Zelenskinin Türkiyə səfəri zamanı Ərdoğan həmçinin bildirib ki, Ukrayna tezliklə NATO-ya üzv qəbul olunmağa layiqdir. Peskov bu bəyanatı şərh etməsə də, Moskvanın belə mövqedən razı qalmayacağı məlumdur. Bu iki hadisənin Rusiya-Türkiyə münasibətlərinə nə kimi təsiri olacaq?
Hərbi-siyasi şərhçi Emin Həsəmli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Türkiyə müstəqil siyasət həyata keçirir və zaman-zaman bunu sübut edib: “Elə məsələlər olub ki, onlar ABŞ-a, Qərbə sərt etiraz edib. Elə məsələlər də olub ki, Rusiyaya etiraz edib. Ukrayna müharibəsi başlayan zaman da Türkiyə Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və müstəqilliyini tanıdığını bəyan edib. Ancaq xüsusilə də Rusiyaya embarqo qoymayıb. Rusiya ilə Türkiyənin çox yaxşı münasibətləri var. NATO - ya üzvlük məsələsinə gəldikdə isə, Türkiyə yaxşı bilir ki, ABŞ prezidenti Bayden açıq bəyan etdi ki, müharibə bitməyənə qədər Ukrayna NATO - ya üzv ola bilməz. Ondan əvvəl Türkiyə prezidenti bəyan etsəydi ki, əleyhinədir, o zaman Ukrayna-Türkiyə münasibətlərində problem olacaqdı. Amerika özü Ukraynanın NATO-daxil olmasını hələ istəmir. Müharibənin bitməsini səbəb gətirir. Müharibənin də nə zaman bitəcəyi bəlli deyil. Əgər Ərdoğan bu mövqeyi bildirməsəydi, başqa əks mövqeyə etirazını bildirsəydi, o zaman ABŞ “Məhz Ukraynanın NATO - ya üzv olmasına Türkiyə mane olur” fikirlərini irəli sürəcəkdi. Ərdoğan bildirəndən sonra Bayden belə bir açıqlama verdi. Bu da onu göstərdi ki, ABŞ-ın məqsədi Ukraynanı NATO-ya üzv qəbul etmək deyil. Xatırlayırsızsa, Corc Buş da Kiyevlə, Tiflisə səfər edəndə deyirdi ki, Ukrayna ilə Gürcüstan NATO - ya üzv olacaq. Azərbaycanda da bəzi ekspertlər həvəsə düşmüşdü ki, biz də NATO - ya üzv olaq. Ukrayna ilə Gürcüstanın NATO ilə həm dəniz, həm də hava sərhədləri var. Ancaq buna baxmayaraq üzvlük barədə heç bir planları yoxdur. Gələcəkdə nə zamansa ola bilər. O ki qaldı batalyon komandirlərinin verilməsinə, onun da üzərindən xeyli müddət keçib. Yəqin ki, Ukrayna onları döyüşə cəlb etməyəcək. Rusiya nəsə bilir ki, Türkiyə ilə əməkdaşlığa məhkumdur. Dünyada onunla əməkdaşlıq edən ölkələrin sayı çox azdır. Türkiyə də bunu yaxşı bilir, o da öz milli maraqlarından çıxış edir. Bu da təbiidir. Türkiyə həm Ukrayna ilə qonşudur, həm Rusiya ilə Qara dənizdə qonşuluqları var. Ona görə də bu məsələlərdə Türkiyə öz maraqlarına uyğun addımlar atır. Hesab edirəm ki, Türkiyənin vasitəçilik etdiyi Rusiya və Ukrayna arasında müəyyən danışıqlar ( taxıl məsələləri, taxıl koridorunun verilməsi) Avropa və dünya ölkələri üçün çox önəmlidir. Bu məsələlərin hər birinə Türkiyəyə həm Ukraynanın, həm də Rusiyanın böyük ehtiyacı var. Bütün hallarda, müharibə gedə-gedə həmin ölkələr arasında diplomatik körpüyə, əlaqələrə ehtiyac var. Bu rolu nə Fransa, nə ABŞ, nədə dünyanın digər ölkələri oynaya bilir. Belə rolu hazırda Türkiyə aparır. Hər iki bir - birilə müharibə aparan dövlətlə bu münasibətləri tənzimləmək çox çətindir. Ancaq nə qədər ki Türkiyə bunu edir, Rusiya da bunu etiraf etməkdən çəkinmir. Putin bir neçə dəfə Ərdoğan barədə danışanda deyib ki, çox çətindir, ancaq dünya liderlərinin içində ən dürüst, ən səmimi insanlardan biri Ərdoğandır. Biz onu istəyirik. Ona görə ki, o sözünə əməl edir. Amma bütünlükdə onların istədiklərini həyata keçirmir. Bu da Türkiyə dövlətinin son dövrlərdə müstəqil siyasət yeritdiyini açıq-aşkar göstərir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
