Azərbaycan mediası uzun müddətdir ki, yenilik yolundadır. Mediamızın müasir standartları işlənib, bu sahə üzrə qanunvericilik bazası yenilənib, yeni qaydalar müəyyən edilib. Məlumdur ki, artıq ənənəvi media, yəni qəzetçiliklə paralel olaraq rəqəmsal medianın da inkişafına xüsusi diqqət yetirilir.
İçində yaşadığımız dünyanı kommunikasiyasız, informasiya texnologiyaları olmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Azərbaycanda kommunikasiyanın inkişafı rəqəmsal medianın meydana çıxmasına səbəb oldu Hətta bu sahədə ixtisaslı kadrların hazırlanması üçün ali məktəb səviyyəsində “Kommunikasiya və rəqəmsal media” ixtisası da yaradılıb. Bu da imkan verir ki, Azərbaycan mediasının rəqəmsallaşdırma prosesinə peşəkarlar cəlb edilsin. Azərbaycanda rəqəmsal medianın inkişafında dövlət siyasəti mövcuddur və proses o siyasətə uyğun gedir. Qeyd edək ki, E-KÖŞK" platforması da bu qəbildəndir və müasir çağırışlara cavab verən platforma kimi artıq özünü təsdiqləyir. Rəsmi məlumata görə, dünyada informasiya sahəsində gedən inkişaf fonunda media sahəsinə də yeni konseptual baxış tələb olunurdu və bu səbəbdən də sözügedən və digər resurslar meydana çıxıb.
Kommunikasiya və rəqəmsal media bilikləri...
Qeyd edildiyi kimi, kommunikasiya və rəqəmsal media” ixtisası da yaradılıb və bu ixtisasın yaradılması ilə bağlı rəsmi qərara diqqət çəkək. Nazirlər Kabineti “Ali təhsilin bakalavriat (əsas (baza ali) tibb təhsili) səviyyəsi üzrə ixtisasların Təsnifatı”na yeni “Kommunikasiya və rəqəmsal media” ixtisası əlavə olunmasının səbəblərini açıqlayıb.
Mətbuata görə, izahda bildirilib ki, müasir dövrdə dövlət, ictimai və özəl qurumlar tərəfindən aparılan işlərin səmərəliliyi müxtəlif faktorlarla yanaşı, eyni zamanda, qurumun məqsədləri və nəticələri haqqında məlumatların düzgün çatdırılmasından, tərəfdaşlarla ünsiyyətin qurulmasından asılıdır:
"Kommunikasiya və rəqəmsal media bilikləri kiçik, orta və böyük müəssisələrin artan ehtiyacları üçün də əhəmiyyət daşıyır. Bu müəssisələr getdikcə böyüyən bazarlara, müştərilərə, təchizatçılara və şəbəkələrə çatmaq üçün təşkilatlanmış kommunikasiya strategiyası və mütəxəssislərindən istifadə edirlər. Ölkəmizin və regionun iqtisadi inkişafı da bu sahənin mütəxəssislərinə tələbi artırır.
Kommunikasiya və rəqəmsal media üzrə bakalavr ixtisası bu sahədə nəzəriyyələrə əsaslanaraq təcrübi biliklərə yönəlmiş bir akademik proqramdır. İxtisasın tədris proqramı düzgün kommunikasiya strategiyasının qurulması və həyata keçirilməsi, xüsusilə də bu zaman rəqəmsal medianın imkanlarından istifadə olunması ilə bağlı ətraflı bilik və bacarıqlar verir. Bununla yanaşı, bu ixtisasın məzunları mövcud məlumatları toplamaq, verilmiş mövzunu araşdırmaq, təhlil etmək və nəticə çıxarmaq kimi bacarıqlar əldə edəcəklər. İxtisasın verdiyi bilik və bacarıqlara müvafiq kommunikasiya mesajlarının müxtəlif auditoriyalar üçün uyğunlaşdırılması, dəyişkən mühitdə və komanda ilə işləmək bacarıqları, ətraf icmalar və yeni partnyorlarla işgüzar əlaqələrin qurulması bacarıqları da daxildir".
Rəqəmsal media anlayışı nədir?
Məlum olduğu kimi, bu ilin yanvar ayında Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi və ADA Universitetinin İnkişaf və Diplomatiya İnstitutunun birgə təşkilatçılığı ilə “Rəqəmsal jurnalistika” təlimlər keçirdi.
Həmin təlimlə bağlı
Agentliyin yaydığı məlumatda bildirilirdi ki, MEDİA Agentliyinin media subyektləri və jurnalistlərlə iş şöbəsinin müdiri Natiq Məmmədli "bu təlim redaksiya siyasətinin rəqəmsal strategiyasının qurulması, onlayn məzmun yaratma üsulları vasitəsilə informasiyanın düzgün auditoriyaya çatdırılması və bütünlükdə mediada rəqəmsallığın yaratdığı yeniliklər çərçivəsində jurnalistlərin bacarıqlarının inkişafında müstəsna rol oynayacaqdır"-deyə təlimin məqsədini iştirakçılara izah edib.
Məlumdur ki, "Media Haqqında" yeni qanun rəqəmsal medianın inkişafına mühüm töhfə verir.
Qanunvericiliyin yenilənməsi imkan verir ki, media subyektləri öz media quruluşlarının rəqəmsal variantlarını yaratsınlar.
Günümüzün ən vacib amillərindən biri məhz medianın rəqəmsallaşmasıdır ki, bu da o informasiyanın əlçatanlığını təmin edir. Rəqəmsallaşma bütün sahələri əhatə edib, o cümlədən də media sahəsini.
Bu gün aktual olan məsələlərdən biri də rəqəmsal media savadlılığı dır ki, bu insanların mediaya necə daxil olduğu, tənqidi qiymətləndirdiyi və yaratdığı və ya dəyişdirdiyi üsuldur. Başqa sözlə, bu, müxtəlif media növlərini müəyyən etmək və mesajları anlamaq qabiliyyətidir. Televiziya, radio və qəzetlərlə yanaşı, internetlə inkişaf etmiş media növləri də var. Buna misal olaraq bloq yazıları, memlar, viral videolar, sosial media daxildir.
Rəqəmsal me ənənəvi mediadan fərqlənir və özünə uyğun xüsusiyyətləri var.
Rəqəmsal cəmiyyət və yeni media üzrə beynəlxalq mütəxəssis, təlimçi Emin Hüseynzadə mətbuata bildirib ki, rəqəmsal jurnalistika ənənəvi jurnalistikadan müxtəlif məzmun növlərinin eyni zamanda istifadəsi, interaktivliyi və yayımın xüsusiyyəti ilə fərqlənir. Onun sözlərinə görə, bura saytlar, rəqəmsal TV kanallar, sosial şəbəkələr vasitəsilə izləyiciyə yönələn məzmun və s. aiddir:
“Rəqəmsal jurnalistikasız media artıq on ildən artıqdır ki, yoxdur. Azərbaycanda bu sahənin bəzi istiqamətləri inkişaf edib... "
Bu gün müxtəlif kimlər keçirilir, proqramlar icra olunur. Bunların əsas məqsədi elektron mediaya yardımçı olmaqdır. Ekspetlər qeyd edir ki, rəqəmsal mediasız həyatı təsəvvür etmək olmaz. Bütövlükdə, həyatın bütün sahələrində rəqəmsal xidmətə zərurət var. Ekspertlər qeyd edir ki, son dövrlərdə Rəqəmsal Xidmət sahəsində fəaliyyət güclənib. Bu məqsədlə, yeni yanaşmalar tətbiq olunur və yeni xidmətlər vətəndaşların istifadəsinə verilir. Əsas məqsədi dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərinin formalaşdırılması, inteqrasiyası və effektiv idarə edilməsi sahəsində koordinasiyanı həyata keçirmək olan Elektron Hökumətin İnkişafı Mərkəzinin fəaliyyəti birbaşa olaraq rəqəmsallaşmaya, institusional yeniliklərin və innovativ xidmətlərin tətbiqinə bağlıdır. Lakin, bu xidmətlərin hədəf auditoriyasına, yəni vətəndaşlara düzgün və vaxtında çatdırılmasında jurnalistlərin rolu böyükdür. Bəzi ekspertlər deyirlər ki, rəqəmsal texnologiya jurnalistikanın mahiyyətini dəyişib. Eyni vaxtda sosial medianın ortaya çıxması jurnalistika sahəsində qəfil və sürətli yeniliyə addımlar atılır. Bu gün rəqəmsal medianın həyatımıza yaxından sirayət etməsi təsadüfi deyil. Çünki bu bütün dünyada belədir ə bizim də bu yoldan uğurla keşməyimiz vacibdir.
Rəqəmsal məkanın və ya internetin danışıqların yeni üsulu olduğunu və insanların çoxunun müəyyən etdiyimiz məqsədlərə vaxtında və vacib şəkildə nail ola biləcəyini başa düşmək, anlamaq və qəbul etmək lazımdır.
Ekspertlər vurğulayır ki, rəqəmsal media bizə rəqəmsal bazarda və ya internetdə görünürlük və yaxşı mövqe tutmağa imkan verən vasitələrdir. Bu, müştərilərimiz və istifadəçilərimizlə daha effektiv və üzvi kanallarla ünsiyyət xətlərini qurmaq və optimallaşdırmaq üçündür. Onlara görə, rəqəmsal media haqqında danışarkən biz təkcə Facebook, Instagram və ya Twitter kimi bildiyimiz şeylərə istinad etmirik. Yəni rəqəmsal media deyəndə sosial şəbəkələri qeyd edənlər yanılırlar, bunlar eyni deyil.
Bu gün ölkəmizdə rəqəmsal medianın inkişafı başlayıb və bu da insanlar üçün informasiya əlçatanlığını təmin edib. Əlbəttə, bunun başqa müsbət məziyyətləri də var...
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
