ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının ticarət siyasəti qızılı son həftələrin ən perspektivli aktivinə çevirib. “Financial Times” qəzeti qeyd edir ki, qızılın qiyməti Donald Trampın inauqurasiyasından sonra yeni rekorda imza ataraq unsiyası 2942,7 dollara qalxıb. Beləliklə, yanvarın 20-dən etibarən qiymətində yeddi faizlik artımın müşahidə edildiyi qızıl son zamanların ən perspektivli aktivinə çevrilib.
Ekspertlərin sözlərinə görə, qızılın dəyəri artıq beşinci ildir ki, artmağa davam edir. Mənfi monetar amillərə - ABŞ dollarının güclənməsinə və yüksək faiz dərəcələrinə baxmayaraq, bu il də onun qiymətinin artması üçün ilkin şərtlər qalmaqdadır. Bu fonda “Goldman Sachs” bankının analitikləri qızılın qiyməti ilə bağlı proqnozlarını yeniləyərək, 2025-ci ilin sonu üçün hədəf səviyyəsini bir unsiya üçün 3100 dollara çatdırıblar. Bankın ekspertləri qərarlarını bütün dünya üzrə mərkəzi bankların qızıla tələbatının artması, eləcə də bu qiymətli metala yönəlmiş birja fondlarına investisiya axını ilə izah ediblər. Onlar mərkəzi banklar tərəfindən orta qızıl alışlarının bu il ayda 50 tona çata biləcəyini proqnozlaşdırırlar. İqtisadi siyasətdə qeyri-müəyyənlik, o cümlədən ABŞ prezident administrasiyasının tətbiq etdiyi tariflərlə bağlı məsələlər davam edərsə, o zaman, analitiklərin fikrincə, qızılın qiyməti bir unsiya üçün 3300 dollara qədər yüksələ bilər. Bundan əlavə, inflyasiya və maliyyə riskləri ilə bağlı artan narahatlıqlar mərkəzi bankları qızıl alışlarını artırmağa sövq edə bilər. “Saxo Capital Markets”in strateqi Çaru Çanana qeyd edir: “Bu şəraitdə təhlükəsiz limandan kim imtina edər ki? ABŞ-Çin danışıqları ilə bağlı müsbət xəbərin olmaması və Qəzza ilə bağlı artan geosiyasi gərginlik, ABŞ dollarının hansı istiqamətə getməsindən asılı olmayaraq, qızıla daha çox dəstək verəcək”. Amerikanın "Citi" və UBS kimi böyük maliyyə şirkətləri qızılın qiymətinə dair 2025-ci il üçün yenilənmiş proqnozlar yayıblar. "Citigroup" qızılın qiymətinin növbəti 3 ayda 3000 dollar səviyyəsinə yüksələcəyini gözləyir. Şirkət geopolitik qeyri-sabitliyin qiymətləri daha da artıra biləcəyini gözləyir. Şirkətin analitikləri Amerika dollarının güclənməsinin mərkəzi bankları qızıl ehtiyatlarını artırmağa təşviq edəcəyini proqnozlaşdırır. UBS də 2025-ci il üçün 12 aylıq qızıl proqnozunu 3000 dollar olaraq yeniləyib. UBS-nin analitikləri qızılın qiymətinin artmasının qlobal faiz dərəcələrinin azaldılması və geopolitik gərginliklərlə əlaqəli olduğunu vurğulayıblar. Eyni zamanda, mərkəzi banklar və investorlar tərəfindən qızılın davamlı olaraq alınması da qiymət artımına təkan verir. Qızılın qiymətinin artması təkcə investorlar üçün deyil, həm də adi istehlakçılar üçün maraqlı bir hal alıb. Bahalaşma ilə bağlı xəbərlər insanlar tərəfindən həyəcanla qarşılanır. Bəzi insanlar qızılın qiymətinin daha da artacağını gözləyirlər və buna görə də qırıq zinət əşyalarını satmaqda tələsmirlər. Zinət əşyalarının satışı ilə məşğul olan "House of Kan Estate Jewelers" şirkətinin prezidenti Tobina Kan qızılın qiymətinin 4000, hətta 6000 dollara çatacağını gözləyənlərin də olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu artım bir neçə il ərzində baş verə bilər.
Dünyanın hər yerində qızılın ən böyük investorları suveren fondlar və məzkəzi banklardır. Bütün iqtisadiyyatlarda vəziyyətin necə olmasından asılı olmayaraq dünyanın mərkəzi bankları qızılı rezerv kimi saxlayır. Bu maliyyə aləti hər zaman alınıb-satıla bildiyi və qiyməti dayanıqlı olduğu üçün risksiz sayılır. Digər maliyyə alətləri dünyada böhran olduğu zaman dəyərini itirir. Məsələn, səhmlərin, istiqrazların qiyməti aşağı düşür. Qızıl isə hər zaman hamıya lazım olduğu üçün risksiz maliyyə aləti hesab olunur. “Rosneft” şirkətinin Direktorlar Şurasının sədri İqor Seçin qeyd edir ki, qızıl qlobal ticarətdə yenidən dolların əsas rəqibinə çevrilə bilər. O bildirib ki, dünya ticarətində dollar ödənişlərinə qoyulan məhdudiyyətlər milli valyutalardan istifadə və yeni universal alətlərin işlənib hazırlanması imkanlarını artıracaq: “Qızıl qlobal ticarətdə yenidən dolların əsas rəqibinə çevrilə bilər”. Seçinin sözlərinə görə, Ümumdünya Qızıl Şurası təkcə son üç ildə dünya valyuta ehtiyatlarında qızılın payının 20 faizə çatdığını bildirib. Bu arada qeyd edək ki, Azərbaycan 2024-cü ildə ən çox qızıl alan beşinci ölkə olub. Bu statistika Ümumdünya Qızıl Şurasının 2024-cü il hesabatında qeyd olunub. Hesabata görə, qlobal mərkəzi bankların qızıl ehtiyatlarının artması tendensiyası müntəzəm davam edir. Millət vəkili Vüqar Bayramov bildirir ki, qızılla yığımların artırılması təhlükəsizlik baxımından vacibdir: "Azərbaycan da artıq xeyli müddətdir ki, qızıla investisiya edir, idxalını artırır. Ən çox qızıl alan beşinci ölkə olmağımızın səbəbi sırf idxalla bağlı deyil. Bu, həm də Azərbaycanın özünün istehsal etdiyi, yəni, ölkədə hasil edilən qızılın emal edilərək sonradan ölkəyə gətirilməsi ilə bağlıdır. Bunların bir hissəsi Azərbaycandan hasil edilən qızılın emal edilərək ölkəyə qayıtması, digər hissəsi isə təbii ki, yığımlardır. Amma bütün hallarda qızılla yığımların artırılması iqtisadi təhlükəsizlik baxımından vacibdir".Qarşıdakı illərdə bu tendensiyasının davam etməsi məsələsinə gəldikdə isə, millət vəkili vurğulayır ki, bu siyasət növbəti illərdə də davam etdiriləcək.
Ramil QULİYEV
