Ukraynanın barəsində çoxdan bəhs edilən əks hücumu artıq başlayıb. Belə ki, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Rusiyaya qarşı əks-hücuma keçdiklərini təsdiqləyib. Hazırda Ukrayna qoşunları şərqdə Baxmut, cənubda isə Zaporojye yaxınlığında irəliləyir və Rusiya hədəflərinə uzaq məsafədən hücumlar təşkil edir.
Ukraynalı hərbi komandirlərin müsbət əhval-ruhiyyədə olduğunu qeyd edən Ukrayna lideri "Bunu Putinə çatdırın" deyib.
Düzdür, Ukrayna irəlilədiyini, Rusiya isə hücumları dəf etdiyini iddia edir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin də Ukrayna qüvvələrinin hücuma başladığını, lakin irəliləyiş cəhdlərinin uğursuzluğa düçar olduğunu və ağır itki verəcəyini bildirib. Rusiya rəsmiləri bildiriblər ki, son günlər əsas Zaporojye bölgəsində toqquşmalar artıb. Ukrayna qüvvələrinin Rusiyanı Krımla birləşdirən işğal olunmuş əraziləri yarmaq və Rusiya qüvvələrini iki yerə bölmək üçün cənuba doğru irəliləməyə çalışdığı güman edilir. Artıq o da bəllidir ki, Kaxovka bəndinin dağılmasından sonra ölkənin cənubunda baş vermiş böyük daşqın Ukraynanın regionda irəliləyişlə bağlı ümidlərini puça çıxara bilər. Adətən cari hərbi əməliyyatları şərh etməyən Ukrayna rəsmiləri indi bir sıra maraqlı fikirlər səsləndirir. Müdafiə nazirinin müavini Anna Malyar bildirib ki, Rusiya qoşunları Zaporojyedən təxminən 65 kilometr cənub-şərqdə, Orexov şəhəri ətrafındakı ərazidə aktiv müdafiəyə keçiblər. O, həmçinin, Uqledarın qərbindəki Donetsk vilayətində yerləşən Velikaya Novoselka qəsəbəsi ərazisində döyüşlərin getdiyini təsdiqləyib. Orexov və Velikaya Novoselka cəbhə xəttinin möhkəmləndirilmiş hissəsinin qərb və şərq çıxışında yerləşir. Bir çox analitiklərə görə, Ukrayna Rusiya xətlərini məhz buradan yarmağa çalışa bilər. Belə bir vaxtda ABŞ və Avropa İttifaqı rəsmilərinin Ukraynanın əks-hücumundan gözləntiləri bəlli olub. “The New York Times” yazır ki, ABŞ və Avropa əks-hücumun münaqişədə dönüş nöqtəsi ola biləcəyinə inanır: “Bununla belə, yeni hərbi addımın Ukraynaya gələcək dəstəklə bağlı müzakirələrə, eləcə də onun gələcəyini necə təmin etmək barədə müzakirələrə təsir edəcəyinə şübhə yoxdur. ABŞ və Avropa rəsmiləri etiraf edirlər ki, bütün Rusiya qüvvələrini sıxışdırıb çıxarmaq mümkün deyil. Ukrayna Silahlı Qüvvələri tərəfindən 24 fevral 2022-ci ilə qədər sərhədlər daxilində ərazilərin qaytarılması və saxlanması, eyni zamanda hərbi əməliyyatın gələcəyi barədə düşünməyə vadar edən zərbə uğurlu sayıla bilər”. Belə bir vaxtda Rusiya ordusu daxilində baş verənlər də xüsusi diqqət cəlb edir.
Söhbət ondan gedir ki, Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu bütün “könüllü dəstələri” iyulun 1-dək Müdafiə Nazirliyi ilə müqavilə imzalamağa məcbur edən fərman imzalayıb. Sənəddə söhbətin hansı “könüllü dəstə”lərdən getdiyi göstərilmir, lakin Rusiya Müdafiə nazirliyi öz məlumatlarında “Vaqner” qrupunun döyüşçülərini “könüllülər” adlandırır. Müdafiə nazirinin müavini Nikolay Pankovun dediyinə görə, belə bir qərar könüllü birləşmələrə lazımi hüquqi statusun verilməsinə imkan verməklə yanaşı, həm də ordunun imkanlarını genişləndirəcək. Nazir müavininin sözlərinə görə, vətəndaşların dövlətlə müqavilə bağlaması, ilk növbədə, dövlət tərəfindən onlara, eləcə də ailə üzvlərinə müəyyən edilmiş sosial müdafiə və dəstək tədbirlərinin genişləndirilməsidir. Rusiyada hərbi könüllü dəstələrin sayının 40-dan artıq olduğu və həmin birləşmələrə qoşulanların sayının getdikcə çoxaldığı bildirilir. “Vagner” özəl hərbi birləşməsinin təsisçisi Yevqeni Priqojin müdafiə nazirinin yeni imzaladığı sənədə cavab olaraq deyib ki, Şoyqu ilə heç bir müqavilə bağlamayacaq. Priqojin “Vaqner”i öz hərəkətlərini ölkə Silahlı Qüvvələrinin komandirləri ilə əlaqələndirən yüksək effektiv struktur adlandırıb: “Təəssüf ki, əksər hərbi hissələrin belə səmərəliliyi yoxdur və məhz bu, Şoyqunun hərbi birləşmələri normal idarə edə bilməməsi ilə bağlıdır. Bu əmrdən sonra nə baş verə bilər - bizə silah və sursat verilməyəcək - biz bunu anlayacağıq, necə deyərlər, göy gurultusu başlayanda onlar qaçaraq gəlib silah və sursat gətirərək “kömək” istəyəcəklər”. Priqojin dəfələrlə Rusiya Müdafiə Nazirliyini və şəxsən nazir Sergey Şoyqunu açıq şəkildə tənqid edib. Xüsusilə 2023-cü ilin ilk aylarında Priqojin bir neçə dəfə Müdafiə Nazirliyini “Vaqner”ə silah-sursat verməkdən imtinada ittiham edib. “Vaqner”dən fərqli olaraq, Rusiya Müdafiə Nazirliyi Çeçenistan prezidenti Ramzan Kadırovun “Axmat” xüsusi təyinatlı dəstəsi ilə ilk müqaviləni imzalayıb. Dəstənin komandiri Aptı Alaudinov qeyd edib ki, bu müqavilə "Axmat" xüsusi təyinatlıları və Rusiya Silahlı Qüvvələrini sosial paket və təminat baxımından bərabərhüquqlu edəcək. Onu da xatırladaq ki, Ramzan Kadırovun yaxın çevrəsinə daxil Duma deputatı Adam Delimxanov, Çeçenistan parlamentinin sədri Maqomed Daudov da son günlərdə Yevgeni Priqojini tənqid ediblər. Delimxanov Priqojini sursat çatışmazlığı ilə bağlı problemi böyütməkdə ittiham edib və bildirib ki, Ukraynanın Baxmut şəhəri uğrunda döyüşlərdə böyük itkilərə görə onun şəxsən özü məsuliyyət daşıyır. O bildirib ki, onu, xüsusilə də Priqojinin “kadırovçuların nə ilə məşğul olduqlarını bilmirəm” deməsi qəzəbləndirib. Delimxanov Priqojini “problemlər barədə bütün dünyaya car çəkən bloger” adlandırıb: “Rusiya Müdafiə Nazirliyi Vaqner döyüşçülərinə lazımi köməyi edib. Biz hamımız bilirik, 7-8 ayda Baxmut istiqamətində nə qədər adamı qurban vermisən. Bi hamımız onu da bilirik ki, bu 7-8 ayda Müdafiə Nazirliyi sənə nə qədər dəstək verib. Sənə hamıdan çox kömək edilib. Buna baxmayaraq, nə qədər qurban verilib. Bəsdir çərənlədin”. Çeçenistan parlamentinin sədri Maqomed Daudovun dedikləri isə bir qədər hədə kimi səslənib. O, Priqojinə müraciətlə deyib ki, belə davam etsə, bundan yaxşı bir nəticə alınmayacaq.
Xatırladaq ki, Priqojin Ukraynanın Baxmut şəhərini ələ keçirdiyini və mövqeləri Müdafiə Nazirlyinin nizami qoşunlarına təhvil verdiyini elan etdikdən sonra ölkə boyunca tura çıxıb. O, müxtəlif şəhərləri gəzərək çıxışlar edir. Bu çıxışlarda, bir qayda olaraq, Müdafiə Nazirliyi tənqid olunur.
Tahir TAĞIYEV
