19/09/2019 00:43
728 x 90

Konvensiya üzrə öhdəliklər yerinə yetirilir – “Rüzgar” Ekoloji İctimai Birliyinin maarifçi tədbirləri...

img

Son əsrin bəşəriyyət qarşısına çıxardığı ən mühüm problemlərdən biri də sənayenin inkişafı ilə bağlı yeni kimyəvi maddələrin istehsalı, daşınması, insan fəaliyyətində tətbiqi, habelə tullantılarının lazımi səviyyədə idarə olunmaması zamanı ətraf mühitə toksik çirkləndiricilərin atılması ilə müşayiət olunan problemlərdir. Bu fəaliyyətlərin bir çoxu müasir cəmiyyətin rifahı  üçün zəruridir, lakin bununla bərabər onlar ətraf mühitə və insan sağlamlığına ciddi təhlükə yaradırlar.

Belə kimyəvi maddələr arasında «Davamlı üzvi çirkləndiricilər» adlanan və sənayenin bir çox sahələrində tətbiq olunan polixlorbifenillərdir (PXB). PXB  adlanan bu kimyəvi birləşmələrin ilk dəfə sintezi 1920-ci illərin sonunda həyata keçirilməyə başlandı. Hazırda yağların, mazların, hidravlik mayelərin, adgezinlərin və tipoqrafiya boyalarının komponentləri kimi sənayedə, xüsusilə elektrotexnikada istifadə olunur.  

Davamlı üzvi çirkləndiricilərin ölkəmiz üçün təhlükə mənbəyi olduğunu və bu təhlükənin qarşısının alınmasının vacibliyini nəzərə alaraq «Davamlı Üzvi Çirkləndiricilər haqqında» Stokholm Konvensiyası Azərbaycan Respublikası tərəfindən 09 dekabr 2003-cü il tarixində ratifikasiya edilib.

Azərbaycanda PXB, PXB-li birləşmələr və PXB-li avadanlıqlar istehsal olunmayıb. Azərbaycan ərazisində mövcud ola bilən PXB birləşmələri və avdanlıqlar yalnız idxal nəticəsində meydana gəlib. PXB tərkibli birləşmələr və avadanlıqlar üzrə statistik məlumatlar  yoxdur. Bu məlumatların ilkin versiyası Azərbaycanda Stokholm Konvensiyası üzrə 1-ci Milli Fəaliyyət Planının tərtibi prosesində aparılan inventarlaşma nəticəsində toplanıb.

«Davamlı Üzvi Çirkləndiricilər» haqqında Stokholm Konvensiyasından irəli gələn öhdəliklərin yerinə yetirilməsi üçün bütün maraqlı tərəflər səfərbər olub. 2007-ci ildə Konvensiya üzrə 2020-ci ilə qədər dövrü əhatə edən 1-ci Milli Fəaliyyət Planı hazırlanıb. Hazırda 2030-cu ilə qədər görüləcək işləri əhatə edən 2-ci Milli Fəaliyyət Planı hazırlanmaqdadır.

“Rüzgar” Ekoloji İctimai Birliyi ictimaiyyətin geniş kütlələrinin məlumatlandırılması və maarifləndirilməsi üçün təbliğat vasitələri hazırlayıb. “Polixlorbifenillər və ətraf mühit” adlı kitabça bu vasitələr arasında xüsusi yer tutur.

Son xəbərlər