Dünyanın diqqətini Azərbaycan ədəbiyyatına cəlb etməyin effektiv yolu...

Tarix: 25.06.2014 / 03:00
Bölmə: Gündəm

Dünən Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində (BMM) Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı ilə Jurnalist Ekspert Mərkəzinin (JEM) "Azərbaycanın istedadlı yazarlarını dünyada tanıdaq" adlı 4 aylıq layihə çərçivəsində hazırladığı, ingilis dilində çap etdirdiyi kitabın media mə ictimaiyyət nümayəndələri üçün təqdimat mərasimi keçirildi.
Tədbiri tanınmış jurnalist, "Azərfaks" saytının rəhbəri Nicat Dağlar açaraq kitabın Azərbaycan ədəbiyyatının dünyada tanıdılmasına xidmət etdiyini bildirdi. N.Dağlar sözü JEM rəhbərinə, tanınmış jurnalist Ceyhun Musaoğluna verdi.
C.Musaoğlunun sözlərinə görə, ingilis dilində çap olunan "Bizim hekayələr sizin dildə" ("OUR STORIES IN ÜOUR LANGUAGE") kitabında 18 tanınmış müəllifin hekayəsi toplanıb. O bildirdi ki, bu yazarlar çox istedadlıdır və onların yazdıqları maraqla oxunur: "Bu 18 nəfər yazarın hekayələrini oxuyuruq, onlar oxuyur və oxunacaq da. Onlar bizim fəxrimizdir. Biz qaynar ədəbi mühitin içindəyik. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycan ədəbiyyatı inkişaf edir. Mədəniyyət və turizm naziri Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin son qurultayında çox maraqlı bir fikir söylədi. O bildirdi ki, Azərbaycan ədəbiyyatı xaricdə tanınmır, bu böyük problemdir. Sizə təqdim etdiyimiz "Bizim hekayələr sizin dildə" kitabı ingilis dilindədir, bu da o deməkdir ki, biz sizin dilinizdə danışırıq. Yəni dünyada ən böyük dil ədəbiyyat dilidir. QHT Şurası 10 hekayə istəmişdi, biz də öz gücümüzdən istifadə edib 8 hekayəni də ora əlavə etdik. Bu hekayələri könüllü olaraq çap etdik. Əvvəl çəkinirdik ki, bu işin öhdəsindən gələ bilmərik, amma bu işdə bizə dəstək olanlar oldu. Bu layihəyə dəstək verdiyi üçün APA-nın rəhbəri Vüsalə Mahirqızına və Xalid Kazımlıya minnətdarlıq edirəm".
C.Musaoğlu qeyd etdi ki, kitabda Musa Quliyevin "Uruda iki səfər", Əjdər Olun "Kamança", Rəşad Məcidin "10 sentyabr", Səlim Babullaoğlunun "Yağışlı axşamların birində", Məqsəd Nurun "Ud", Afaq Şıxlının "Bir insan ömrünün son gecəsi", Şahnaz Kamalovanın "Savalan", Kamran Nəzirlinin "Ağ ev", Xalid Kazımlının "Pəncşir aslanı"nın bənzəri", Kənan Hacının "Boz ilan", Şərif Ağayarın "Anaxanım", Natiq Məmmədlinin "Xəlbir", İlqar Rəsulun "Xərçəng və qırmızı tramvay", Azər Abdullanın "Bazarlıq", Qan Turalın "Gənc qadının və şaxta babanın qətli", Fəxri Uğurlunun "Leylinin məcnunluğu", Vüsalə Məmmədovanın "Rəngləyən" və Nicat Qafuroğlunun "O" hekayəsi yer alıb.
Aparıcı Ceyhun Musaoğlundan sonra millət vəkili, tanınmış şair-yazıçı Musa Uruda (Quliyev) söz verdi. Kitabda "Uruda iki səfər" hekayəsi ilə təmsil olunan M.Urud bildirdi ki, belə bir kitabın nəşr olunması, təbliğ edilməsi gözəl haldır, çox əhəmiyyətlidir: "Bura ədəbiyyat aləmində qələmi ilə seçilən müəlliflərin hekayələri salınıb. Deyərdim ki, bu, ədəbiyyatımızın dünyada tanıdılması istiqamətində atılan yaxşı addımdır. Bu həm də Qarabağın dünyada tanıdılmasıdır. Təbii, müəllif öz sözünü hekayəsi ilə deyib. Layihəni ərsəyə gətirənlərə təşəkkür edirəm. Arzulayıram ki, bu layihə
davam etdirilsin".
Kitabın məzmununu təqdir edən M.Urud nəşrin tərtibatına isə bir qədər tənqidi yanaşdı. O dedi ki, kitabın tərtibatı elə də uğurlu deyil":Hesab edirəm ki, bu elə də uğurlu tərtibat deyil. Kitab QHT Şurasının, yaxud JEM-in maliyyə vəsaiti ilə çap olunsa belə, onların adı ya arxada, ya da görünməyən bir yerdə ola bilərdi. Bilmirəm, kitabın elektron variantı varmı? (JEM rəhbəri Ceyhun Musaoğlu "bəli, var, hazırlanıb" dedi-İ.S ). QHT Şurası daimi bir sayt da yarada bilər ki, bu saytda yazarlarımızın əsərləri nəinki ingilis dilinə, hətta rus, fransız, ərəb, çin və digər dillərə tərcümə edilib bu saytda qoyulardı".
M.Urud onu da dedi ki, biz uzun sürən müharibəni yaşayan bir dövlətik və beynəlxalq aləmdə yalnız siyasətlə deyil, ədəbiyyatla da sözümüzü deməliyik.
Tədbirdə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinin professoru Cahangir Məmmədliyə də söz verildi. Professor bildirdi ki, bu kitabın ingilis dilində çap olunması ədəbiyyatın təbliğindən çox bir vətəndaşlıq işidir. Bu işin söz sənətinə böyük pay olduğunu deyən C.Məmmədli fikrini çox maraqlı ifadələrlə, arqumentlərlə davam etdirdi: "Dünyada hər şey gəldi-gedərdi, ancaq bu dünyada bədii söz yaşayacaq. Ədəbiyyat, bədii söz həmişəyaşardır. Hətta jurnalistika da gəldi-gedərdi. Mənim bədii sözə çox böyük sevgim var. Hekayələri bu kitabda yer alan istedadlı yazıçıların siyahısına baxıram, görürəm ki, seçilənlər obyektiv müəlliflərdir. Bunların çoxu tələbəm olub, aralarında dostlarım da var, hətta imzasını tanıdığım, özünü tanımadıqlarım da var".
Rəşid Məcidin "10 sentyabr" hekayəsini təhlil edən Cahangir Məmmədli bildirdi ki, bu nəsr nümunəsində Qərb dünyasının insan amilinə laqeydliyi, soyuq münasibəti əks olunub.
Tədbirin aparıcısı Nicat Dağlar bildirdi ki, sözügedən kitab bu günlərdə xarici dövlətlərin ölkəmizdə fəaliyyət göstərən səfirliklərinə, təşkilatlarına veriləcək.
Sonra N.Dağlar sözü millət vəkili Adil Əliyevə verdi. A.Əliyev nəşrin çapını yüksək qiymətləndirərək bildirdi ki, bu kitabda istedadlı yazarların kiçik hekayələri yer alıb. Onun sözlərinə görə, bu hekayələrin davamı irihəcmli əsərlərə, romanlara çevrilməlidir. A.Əliyev çıxışında vurğuladı ki, Azərbaycan yazıçılarının əsərləri yalnız ingilis dilinə deyil, rus dilinə də tərcümə edilməlidir":Biz Rusiyada daha çox səfərdə oluruq. Hər dəfə də kitabxanalara gedirəm, orada Azərbaycanla, Qarabağ tarixi ilə bağlı kitablarla maraqlanıram. Bir dəfə onlardan Qarabağ haqda kitab soruşdum, dedilər ki, var. Ancaq onlar mənə erməni müəlliflərinin Qarabağla bağlı kitabını verdilər. Bu çox üzücü haldır. Ədəbiyyatımızın yeni nümunələri rus dilinə tərcümə edilməlidir".
Millət vəkilinin təklifinə Ceyhun Musaoğlu "bu ciddi problemdir və bu barədə bir layihə düşünürük" deyə cavab verdi.
APA-nın rəhbəri Vüsalə Mahirqızı da layihəni təqdir edərək bildirdi ki, Azərbaycanda istedadlı yazarlar çoxdur, onların da əksəriyyəti rəhbəri olduğu media qurumlarının layihələrində çalışanlardır. V.Mahirqızı da təklif etdi ki, bədii tərcümə layihəsi davam etdirilsin və yeni nümunələr ərsəyə gətirilsin.
Nicat Dağlar "Bakı-Xəbər" qəzetinin baş redaktoru Aydın Quliyevə də söz verdi. A.Quliyevin çıxışından əvvəl C.Musaoğlu söhbətə müdaxilə edərək bildirdi ki, Aydın Quliyev kitabın ilk oxucusudur.
Layihənin maraqlı cəhətlərini və faydasını diqqətə çatdıran A.Quliyev bu işdə zəhmət çəkənlərin işini yüksək qiymətləndirdiyini bildirdi. Onun sözlərinə görə, C.Musaoğlunun rəhbərlik etdiyi təşkilatın həyata keçirdiyi bu iş çox qiymətlidir. A.Quliyev həmçinin qeyd etdi ki, bu gün Azərbaycan tarixi ilə, Qarabağla bağlı böyük əsərlər tərcümə oluna bilər":Fransa burjua inqilabı cəmi beş il çəkib. Bu barədə fransız yazıçısı Viktor Hüqo bir neçə romanında bəhs edib, onun əsərləri burjua inqilabı ilə bağlı böyük mənbədir. Qarabağ problemi elə bir böyük problemdir ki, onun haqqında yazılmalıdır, hətta bu problem həll olunduqdan bir neçə illər sonra da burada yazıçılar üçün materiallar var. Təqdim edilən bu kitabda hekayə, məqalə və oçerkləri olan yazıçılar xoşbəxt yazıçılardır ki, o dildə danışmaq onlara qismət olub".
Şair-yazıçı, müəlliflərdən biri Əjdər Ol isə bildirdi ki, indiyə qədər əsərləri bir neçə ölkədə müxtəlif xarici dillərdə çıxıb. O hesab edir ki, yazıçılar əsas öz ölkəsində tanınmalıdır, yaxşı yazar öz ölkəsində tanınırsa, onu xaricdə də tanıyacaqlar.
Kitabda "Bazarlıq" hekayəsi ilə ingilisdilli oxucuların görüşünə gələn Azər Abdulla maraqlı təkliflə çıxış etdi. O bildirdi ki, layihə çox dəyərlidir və onun daha geniş miqyas alması vacibdir":Ceyhun bəy mənə hekayə verməyimi təklif edəndə dedi ki, həcmi mümkün qədər kiçik olsun. İstərdim ki, bu layihəyə geniş dəstək göstərilsin. Bu kitabın formatı məni qane etmir, şəkillərlə çox yüklənib. Elə çalışmalıyıq ki, ədəbiyyatımız, mədəniyyətimiz, bədii sözümüz dünyada tanınsın. Nobel mükafatı dünyada tanınmış bir mükafatdır. Bu, Azərbaycanın pulu ilə yaradılıb. Təklif edərdim ki, bizim milyonçular da Nobelə yaxın, yaxud ondan üstün beynəlxalq bir mükafat təsis etsin. Bu beynəlxalq ədəbi mükafat Azərbaycana şöhrət gətirər".
Tədbirdə, həmçinin, yazıçı Fəxri Uğurlu, Kamran Nəzirli, Afaq Şıxlı və digər müəlliflər də çıxış etdi.
AYB-nin mətbuat xidmətinin rəhbəri Xəyal Rza isə bildirdi ki, xarici ölkə səfirliklərinə, nümayəndələrinə göndərilməkdənsə, bu kitabın imza günü keçirilsə, bu daha effektiv olar.
Qeyd edək ki, kitabdakı hekayələri Sevil Gültən, Xəqani Əliyev, Esmira Serova, Səadət İbrahimova, Cavanşir Yusifli, Günay Rəhimova tərcümə edib.
JEM-in yaydığı press-relizdə haqlı bir fikir vurğulanıb":Dünyanın diqqətini Azərbaycan ədəbiyyatına cəlb etməyin yolu geniş arealı olan dildə təqdim olunmaqdır. Layihənin məqsədi odur ki, xarici oxucu Azərbaycanda ədəbi mühit olduğunu bilsin və bizim yazarların dünyanın tanınmış yazarlarından yaradıcılıq baxımından heç də geri qalmadıqlarını görsün".