“İrandakı mövcud quruluşa hücum etmək istəyən düşmənlərimizə layiqli cavabları verilir”. Bunu İran Prezidenti İbrahim Rəisi Fatimeyi-Zəhranın vəfatı ilə əlaqədar keçirilən tədbirdə ölkədəki etiraz aksiyalarından bəhs edərkən deyib.
Onun sözlərinə görə, müstəmləkəçilər və böyük dövlətlər azadlıq, aldadıcı şüarlarla xalqa yoxsulluq və zillət gətirirlər. Rəisi ölkədəki uğurların İranın ali rəhbəri ayətullah Seyid Əli Xamneyinin və onun başçılıq etdiyi rəhbərliyin sayəsində əldə edildiyini, çatışmazlıqların imansızlara aid olduğunu vurğulayıb. İran prezidenti dünyada korrupsiyanın, ədalətsizliyin və fironçuluğun hökm sürdüyünü bildirərək deyib: “Bu müharibədə şahçılar, ikiüzlülər, təkəbbürlü insanlar öz rollarını oynadılar”. Rəisi, həmçinin, kütləvi informasiya vasitələrini “cahilliyi təbliğ etməkdə” və “düşmən” adlandırdığı etirazçıların tərəfini tutmaqda ittiham edib. Bütün bunlar bir daha təsdiq edir ki, İran rejimi 3 aydan çoxdur ölkədə davam edən etiraz aksiyalarından hələ də lazımı nəticə çıxarmayıb. Elə bu da ölkədə etirazların yeni vüsət almasına səbəb olub. Hazırda İranın müxtəlif şəhərlərinin küçələrində antihökumət etirazları davam edir. Məlumata görə, İranın cənubundakı Hörmüzqan vilayətinin Dəşti şəhərində adamlar 35 yaşlı Həmid Mollayinin 40 mərasimi günündə küçələrə çıxıb, “Biz uşaq qatili olan hökumət istəmirik!” şüarı səsləndiriblər. İki azyaşlı qız atası olan Mollayi noyabrın 17-də Dəştidə təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən güllələnib. O, gənc qadın Məhsa Əmininin polisdə ölməsindən başlanan etirazlarda həlak olan təxminən 500-dən çox insandan biridir. İranın Mahabad şəhərində də etirazçılar bəzi kücələri tonqallarla bağlayıb antihökumət şüarları səsləndiriblər. Tehran yaxınlığında keçirilən aksiyadakı plakatlardan birində “Ata, sən onların məni öldürdüyündən xəbər tutdunmu?” yazılıb. Bu sual ötən ay İze şəhərində öldürülmüş 10 yaşlı Kiyan Pirfələkin dilindən qeyd edilib. Hakimiyyət orqanları Kiyanın ölümü barədə məlumatı onun atası Meysəm Pirfələkə 40 gündən sonra çatdırıb. Paytaxt Tehranda və Məşhəd şəhərində isə adamlar antihökumət şuarları səsləndirmək üçün evlərin damlarına çıxıblar. Belə vəziyyətdə İranın baş prokuroru Məhəmməd Cəfər Müntəziri antihökumət etiraz aksiyalarında hicabsız iştirak edən qadınlara “onların öz təhlükəsizliyi və sağlamlığı” üçün xəbərdarlıq edib. Məhəmməd Cəfər Müntəziri deyib ki, şəriət və İslam Respublikasının qanunları qadınlar üçün hicabı icbari edir və “biz deyə bilmərik ki, bu şəxsi bir məsələdir”. Müntəziri habelə iddia edib ki, “ölkə düşmənlərinin təbliğatı” qadınların aksiyalara hicabsız qatılmasına və “belə bir aşkar cinayət” törətməsinə səbəb olub.
Qeyd edək ki, İranda qadınların baş örtüyü – hicab 1979-cu il inqilabından sonra icbari elan edilib. Buna baxmayaraq, bir çox İran qadınları bu qanunları bu və ya digər şəkildə pozmağa can atıblar. İran qadınları arasında hicabı rədd edənlərin artdığını Londondakı “Small Media” qrupunun dekabrın 13-də açıqladığı rəy sorğusu da göstərib. Qrup bildirir ki, onun İranın 31 ostanında noyabrın 17-dən 21-dək internet üzərindən 5582 qadının iştirakı ilə keçirdiyi rəy sorğusunun nəticələrinə görə, son iki ayda hər 10 qadından 8-i küçəyə hicabsız çıxıb. Etirazların səngimək bilməməsinə baxmayaraq, hakimiyyət də geri çəkilmək niyyətində olmadığını və etirazçıların daha sərt cəzalandırılacaqlarını bildirir. Amma bu, xalqı qorxutmur. Məsələn, İranın bütün şəhərlərində Qasım Süleymaninin bannerlərinin yığışdırılması kampaniyası başlayıb. Belə ki, Süleymaninin ildönümünə yaxın onun bütün banner və heykəlləri xalq tərəfindən yandırılır. Bu durumda “SpaceX” şirkətinin baş icraçı direktoru İlon Mask İran rejimini qəzəbləndirən bir addım atıb. Məlumdur ki, rejim ölkədə interneti kəsməklə, sosial şəbəkələri məhdudlaşdırmaqla aksiyaların qarşısnı almağa çalışır. Elə bu fonda İlon Mask İranda 100 peykin işə salındığını bildirib. Milyarder bundan əvvəl bildirirdi ki, ölkədə etirazlar getdiyi bir dönəmdə orada peyk internet xidmətini işə salacaq. Mask sentyabrda Birləşmiş Ştatların iranlıların “internet və sərbəst informasiya axını azadlığını irəli aparmağa” yönəlik səylərinin tərkib hissəsi olaraq İranda “Starlink”ləri işə salacağını bildirirdi. Peyk əsaslı genişzolaqlı bu xidmət etirazlar vaxtı iranlıların hökumət senzurasından yan keçərək internetə, müəyyən sosial media platformalarına çıxışına kömək edəcək. Bu fonda ABŞ İranı ölkədəki bütün etirazçıları qeyd-şərtsiz azad etməyə çağırıb. Dövlət Departamentinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Ned Prays bu xüsusda bildirib: “Biz İranda azadlıqlarının dinc şəkildə həyata keçirilməsi üçün həbsdə olan bütün insanların qeyd-şərtsiz azad edilməsinə çağırırıq”. Prays ABŞ-ın təşəbbüsü ilə İranın BMT-nin Qadınların Statusu Komissiyasından çıxarılmasını xatırladıb. Onun sözlərinə görə, bu, cəsur İran qadınlarına dəstək məqsədilə edilib: "Onların hüquqları uğrunda mübarizə davam edir". Bundan əvvəl Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurası İranın 2026-cı ilə qədər BMT-nin Qadınların Statusu Komissiyasından çıxarılmasına səs verib.
Samirə SƏFƏROVA
