Ukraynada 10 aydır davam edən müharibənin miqyasının daha da genişlənə biləcəyinə dair verilən proqnozlar özünü doğruldur. Söhbət Qərb ölkələrinin, indiki halda ABŞ-ın savaşa qatıla biləcəyindən gedir.
Hazırda ABŞ Ukraynanı getdikcə daha təkmil döyüş sursatları ilə silahlandırır. Belə bir vaxtda bəlli olub ki, ABŞ Ukraynaya növbəti dəfə 1,8 milyard dollarlıq hərbi yardım verəcək. Məlumata görə, yardım paketinə ilk dəfə olaraq “Patriot” sistemləri və qırıcılar üçün yüksək dəqiqlikli bombalar daxil olacaq. “Patriot” raket sistemləri indiyədək mübahisəli ərazilərdə ABŞ və müttəfiqlərindən istənilən sistem olub. Avropada, Yaxın Şərq və Sakit Okean hövzəsində bu sistemlər İran, Somali və Şimali Koreya kimi ölkələrin potensial zərbələrindən qoruyur. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski aylardır ölkəsinin havadan müdafiəsini gücləndirməyin vacibliyindən danışır. ABŞ rəsmiləri artıq “Patriot” göndərməyə razılıq verildiyini təsdiqləyib, tezliklə rəsmi açıqlama gözlənir. Qeyd edək ki, yer-hava tipli “Patriot”lar ilk dəfə 1980-ci illərdə istifadəyə verilib. Onlar təyyarələri, gəmi raketlərini, qısa mənzilli ballistik raketləri hədəfə ala bilər. ABŞ ordusunun hazırda 16 “Patriot” batalyonu var, hər bir batalyonda 50 batareyanın olduğu bildirilir. Bu sistemlər dünyanın müxtəlif ölkələrinə yerləşdirilib. Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin Raketdən Müdafiə Layihəsinin direktoru Tom Karako deyir ki, “Patriot” Ukraynanın İran istehsalı ballistik raketlərdən müdafiəsinə kömək edə bilər. Amma burada qeyd etmk lazımdır ki, “Patriot"un atış qurğusunun qiyməti 10 milyon, bir tutucu raketin qiyməti isə 4 milyon dollara yaxındır. Belə bir qiymətə isə “Patriot”dan daha kiçik və ucuz İran dronlarını vurmaq üçün istifadə səmərəli deyil. Rusiya da Ukraynanı İrandan aldığı bu dronlarla vurur. Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin Raketdən Müdafiə Layihəsinin aparıcı müşaviri Mark Kankian hesab edir ki, milyon dollarlıq raketlə 50 min dollarlıq dronu vurmaq səmərəli deyil. Digər tərəfdən, bir “Patriot” batareyasını işlətməyə və saxlamağa 90-dək hərbçi lazımdır. ABŞ aylardır bu kompleks sistemi Ukraynaya verməyə könülsüz yanaşıb, çünki buna görə qüvvə də göndərməlidir. İndi “Patriot”ların verilməsi o anlama gəlir ki, ABŞ “Patriot”lara görə Ukraynaya hərbçilər göndərməli olacaq. “Patriot”ların Rusiyanı təhrik edəcəyi, yaxud ondan atılan raketin Rusiyaya düşərək münaqişəni qızışdıracağı ehtimalı da var. Elə ötən həftə Rusiya xəbərdarlıq elədi ki, ABŞ-ın planı daha bir provokativ addımdır və Moskvanın reaksiyasına səbəb ola bilər. İstənilən halda, “Patriot” sistemi yaxınmənzilli ballistik raketlərə qarşı effektli olacaq, ABŞ-ın dəstəyinə dair güclü mesaj verəcək. Ancaq bir “Patriot” batareyası uzaq məsafəni vura bilsə də, yalnız məhdud ərazini əhatələyə bilir. Yəni kiçik bir hərbi bazanı effektli qoruyar, amma Kiyev kimi böyük şəhəri tam qoruya bilməz, yalnız onun bir hissəsində effektli ola bilər. “Patriot”lar adətən batalyon şəklində, yəni dörd batareya ilə yerləşdirilir. Ukraynaya isə bir batareya veriləcəyi deyilir. Ancaq perspektivdə onların sayının artması gözlənilir.
“Patriot”larla yanaşı, perspektivdə Ukraynaya müasir döyüş təyyarələrinin verilməsi də gözlənilir. Ukraynalı hərbi ekspert Petr Çernik isə vurğulayır ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı başlatdığı müharibənin gedişatını aviasiya pozacaq: “Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin uzaqmənzilli raketlərə ehtiyacı var və təbii ki, aviasiya bu müharibənin gedişatını həqiqətən pozacaq. Mən təkcə ümid etmirəm, 100% əminəm ki, ABŞ Konqresinin pilotlarımızın hazırlanması üçün ayırdığı bu 100 milyon dollar mütləq reallaşacaq. Yeganə sual budur ki, hansı model təyyarələrlə? - Mən F-16, F-15 və F-35-in tərəfdarıyam”. Çernik əlavə edib ki, bunun nə vaxt baş verəcəyini söyləmək çətindir: “Çünki müttəfiqlər, ilk növbədə ABŞ bu müharibəyə öz prizmasından baxır. Amma müsbət xəbərlər var ki, ABŞ büdcəsindən 44 milyard dollar ayrılıb. Nəzərinizə çatdırım ki, lend-lizinq elan olunub, bu, ehtiyat resursdur". ABŞ-ın sabiq prezidenti Donald Tramp administrasiyasında müdafiə nazirinin müşaviri olmuş polkovnik Duqlas Makqreqor da bu vəziyyətdə olduqca önəmli açıqlamalar verib. O qeyd edib ki, ABŞ-ın hazırkı administrasiyası Ukraynanın qərbində sülh, demokratiya və azadlıqların müdafiəsi adı altında silahlı qüvvələrini yerləşdirə bilər: “Qorxuram ki, Co Bayden televiziyada amerikalılara müraciət edərək, Qərbi Ukraynada təhlükəsiz zona yaratmaq üçün oraya silahlı qüvvələri göndərdiyini elan etsin. Söhbət sülh, demokratiya və azadlıqdan gedəcək, baxmayaraq ki, bunun Ukraynada baş verənlərlə heç bir əlaqəsi yoxdur”. Makqreqor bildirib ki, ABŞ hakimiyyəti 1965-ci ildə Vyetnamdakı hərbi münaqişəyə tammiqyaslı müdaxilənin başlanğıcında oxşar ritorikadan istifadə edib: “Lakin indi söhbət Vyetnamdan yox, böyük güc olan Rusiyadan gedir”. ABŞ-ın “Newsweek” dərgisi qeyd edir ki, Polşadakı raket insidentindən sonra NATO və Rusiya arasında genişmiqyaslı müharibənin başlaması ilə bağlı qorxular artıb. NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq isə öz növbəsində Qərblə Rusiya arasında birbaşa toqquşma ehtimalını istisna etməyib və belə bir ssenarinin real olduğuna şübhə olmadığını deyib: “Ukraynadakı münaqişənin nəzarətdən çıxacağından və NATO ilə Rusiya arasında böyük müharibəyə çevriləcəyindən qorxuram”. Bundan əvvəl “Boulevard Voltaire” fransız nəşrinin jurnalistləri NATO qüvvələrinin Ukraynadakı münaqişəyə müdaxiləsini üzə çıxaran material dərc ediblər.
Tahir TAĞIYEV
