Rusiya və Ukrayna arasında davam edən savaşın yaxın perspektivdə sona çatma ehtimalı getdikcə daha da azalır. Əksinə, tərəflərin savaş gedən ərazilərə əlavə hərbi qüvvə cəmləməsi vəziyyətin daha da gərginləşəcəyini göstərir.
Ukrayna Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının Baş Əməliyyat İdarəsinin rəis müavini Oleksiy Qromov belə bir vaxtda bildirib ki, Rusiya Silahlı Qüvvələrinin şimal istiqamətində hücum təhlükəsi artır. Onun sözlərinə görə, Belarusdan Rusiya ordusunun hücumu istisna deyil: “Amma bu dəfə məqsəd Kiyev olmayacaq. Bu dəfə tədarük üçün əsas maddi-texniki arteriyaları kəsmək məqsədilə hücumun istiqaməti Belarus-Ukrayna sərhədinin qərbinə doğru dəyişdirilə bilər”.
ABŞ-ın “The New York Times” qəzeti isə yazır ki, Rusiya Suriyadan Ukraynaya S-300 hava hücumundan müdafiə sistemini və 1000-dən çox hərbçisini gətirib. Qəzet bunu Yaxın Şərqdəki üç mənbəyə - iki Qərb diplomatına və bir İsrail hərbçisinə istinadən yazıb. Rusiya qüvvələri hava hücumundan müdafiə üçün nəzərdə tutulmuş S-300 sistemlərindən Ukraynada yerüstü hədəfləri vurmaq üçün istifadə edir. Ekspertlər bunu Rusiyanın başqa raketlərinin tükənməkdə olması ilə izah edirlər. Yeri gəlmişkən, Rusiya oktyabrın 10-dan başlayaraq Ukraynanın infrastruktur və enerji obyektlərinin vurulması üçün həm də bu sistemlərdən istifadə edib. Qəzet yazır ki, S-300 sisteminin Suriyadan çıxarılması İsrailin Ukrayna məsələsindəki mövqeyinə təsir göstərə bilər. Mənbələr İsrailin Ukraynaya silahlar verməkdən imtina etməsini onun İsrail təyyarələrinin Suriyada Rusiyanın S-300-ləri ilə vurula biləcəyindən ehtiyat etməsi ilə izah edirdilər. İsrailin digər narahatlığı Rusiyanın İsrail vətəndaşlarının ölkədən çıxışına mane ola biləcəyindəndir. “The New York Times” qəzetinin iki mənbəyi iddia edir ki, Rusiya Suriyadan Ukraynaya iki batalyon (1200-1600 həbçi) göndərib. Mənbələrdən biri əslində daha çox əsgər göndərildiyini bildirib. Qəzet yazır ki, Suriyadan Ukraynaya bir neçə komandir də göndərilib və Rusiya hazırda Suriyada gündəlik əməliyyatlara və İsraillə koordinasiyaya o qədər də diqqət yetirmir. Rusiya və İsrail qərargahları arasında 2018-ci ildən bəri qapalı qaynar əlaqə xətti mövcuddur. 2018-ci ildə Suriya hava hücumundan müdafiə qüvvələri səhv edərək İsrail təyyarəsinin əvəzinə Rusiya təyyarəsini vurmuşdu. Qaynar xətt bu insidentdən sonra açılmışdı. İsrail tərəfi Rusiya ilə bu qaynar xəttin bağlanmasında maraqlı deyil. İsrailin müdafiə naziri Benni Qantz bildirib ki, ölkəsi Ukraynaya hava hücumundan müdafiə sistemləri verməyəcək. Amma “The New York Times” yazır ki, İsrail Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə başqa şəkildə kömək edir. Məsələn, İsrail Ukraynaya İran istehsalı olan “Shahed-136” dronları barədə məlumat verir. Rusiya hazırda Ukrayna şəhərlərini və enerji qurğularını bu dronlarla bombardman edir. Qəzetin yazdığına görə, Ukrayna İsrailə vurduğu dronların hissələrini ötürür. Bu qırıntıların öyrənilməsi Ukraynaya dronlarla mübarizədə kömək edə bilər. “The Washington Post” qəzeti isə yazıb ki, Ukrayna “Shahed-136” dronlarının qırıntılarını eyni məqsədlə ABŞ-a da ötürür.
Bu arada qeyd edək ki, İran da Rusiyaya getdikcə daha çox kömək göstərdiyi üçün Qərbin qəzəbinə tuş gəlib. Avropa İttifaqının İranın “Shahed” pilotsuz uçuş aparatının istehsalçısı "Shahed Aviation Industries” şirkətinə sanksiya tətbiq edib. ABŞ-da Ağ Evin milli təhlükəsizlik sözçüsü Con Kirbi isə qeyd edir ki, iranlılardan ibarət heyət Rusiyanın ilhaq etdiyi Krımda Rusiya ordusunun Ukraynaya dron zərbələrində birbaşa iştirak edir. O bildirir ki, İran dronların idarə edilməsində Rusiya qüvvələrinə texniki dəstək üçün Krıma təlimatçılar və müşavirlərdən ibarət kiçik qrup göndərib. Onun sözlərinə görə, Tehran artıq Ukrayna torpağında Ukrayna mülkilərinə və infrastrukturuna hücumlarda birbaşa iştirak edir: “Birləşmiş Ştatlar İranın Ukrayna xalqına qarşı işlədilən silahlarını ifşa və dəf etmək, habelə qarşısını almaq üçün bütün mümkün vasitələrdən istifadə edəcək”. Kirbi əlavə edib ki, ABŞ Rusiya və İranın silah ticarəti üzərinə bütün sanksiyalarının qətiyyətlə tətbiq olunmasını təmin edəcək. Xatırladaq ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin Tehrana iyul ayında səfər edib. ABŞ o vaxt bildirmişdi ki, Rusiya İrandan Ukrayna müharibəsində istifadə etmək üçün PUA-lar almağa çalışır. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski bildirir ki, Ukrayna hava hücumundan müdafiə qüvvələri son 10 gündə İran istehsalı olan 233 “Shahed” dronu vurub. Ukraynanın enerji naziri Herman Qaluşşenko isə qeyd edir ki, Rusiya son 10 gündə Ukraynanın enerji sisteminə 300-dək hava zərbəsi endirib. Lakin əvvəlki kimi Moskva və Tehran aralarında dronlarla bağlı hər hansı sövdələşmənin olmasını inkar edirlər. Bununla belə, Ukraynanın Qərb müttəfiqləri bildiriblər ki, Kiyevi təkmil hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə təchiz edəcəklər. Rusiya XİN-in nümayəndəsi Mariya Zaxarova Qərbi Ukraynaya milyardlarla dollarlıq müasir silahlar verdiyinə görə sərt şəkildə tənqid edib. Zaxarova bildirib ki, Ukraynanın silahla təchizatı Qərbi münaqişənin tərəfi edir və Ukraynaya silah verən ölkələr terrorun sponsorlarıdır.
Nahid SALAYEV
