BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü səbəbsiz və əsassız müharibəyə, BMT Baş Assambleyası tərəfindən pislənən müharibəyə başladıqda onun Təhlükəsizlik Şurasından çıxarılması avtomatik olmalıdır. Bunu Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Şarl Mişel tvitterdə yazıb.
Ş.Mişel əlavə edib ki, vetodan istifadə istisna olmalıdır, lakin indi bu, qaydaya çevrilib. Onun fikrincə, bunu dəyişdirmək lazımdır.
Qeyd edək ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvü - Çin, ABŞ, Fransa, Böyük Britaniya və Rusiyanın üzv dövlətlər üçün icrası məcburi olan qətnamələrə veto qoymaq hüququ var.
Şarl Mişel BMT-dəki çıxışında da bu məqama toxunub.
Ukraynanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Sergey Kislitsa hələ bir müddət əvvəl bildirmişdi ki,
Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri arasında SSRİ-nin yerini tutub və veto hüququ var:
"Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərinin siyahısı BMT Nizamnaməsində birbaşa göstərilib. Bunlar Çin, Fransa, Sovet İttifaqı, Böyük Britaniya və ABŞ-dır.
Qüvvədə olan Nizamnamə deyir ki, Sovet İttifaqı hələ də mövcuddur, Rusiyanın adı orada çəkilmir.
Lakin 30 ildir ki, hansısa insanlar zalda əyləşib qarşısına "Rusiya" yazılan lövhə qoyub və özlərini BMT Təhlükəsizlik Şurasının üzvü kimi təqdim edir! Ətrafda olanlar isə bunun normal olduğunu hesab edir. Biz də bu yaxınlaradək belə hesab edirdik. Deməli, bu özbaşınalığa son qoymaq üçün Nizamnaməni dəyişmək lazımdır".
Rusiya Federasiyasının BMT Təhlükəsizlik Şurasından çıxarılması mümkün ola bilərmi?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, BMT TŞ-də daimi üzvün üzvlükdən çıxarılması kimi mexanizm yoxdur: “BMT TŞ-nin reqlament qaydalarında da belə bəndə rast gəlinmir. Belə mexanizmin işləməməsinin obyektiv səbəbi var. Bir daimi üzvün digərinə qarşı bundan yararlana bilməməsi üçün belə mexanizmə şərait yaratmayıblar. BMT Baş Assambleyasının sənədlərində üzvlərə qarşı bu və ya digər formada sanksiyalar mexanizmi mövcuddur. Amma TŞ üzvlərinə qarşı bunu tətbiq etmək olmur. Bu format dünyadakı təhlükəsizliyi nizamlamaq üçün balans formasını özündə ehtiva edir. Bu, dünya güclərinin balansını təmin edir. Kimi istəyirik ora üzv edirik, kimi istəyirik çıxarırıq kimi niyyətlərin həyata keçməsi mümkün deyil. Şarl Mişelin Avropa adı ilə bunu təklif etməsi sadəcə pafosdur. BMT müstəqil təşkilat kimi analoji məzmunda təklifi Avropa Birliyinə edə bilməz. Ən məntiqli addım bu olardı ki, Avropa Birliyi özünün daimi üzvü olan bir ölkə vasitəsilə bu təklifi BMT-yə verərdi. Bu iki qurum arasında birbaşa təmas mövcud deyil. Yalnız BMT-nin struktur təşkilatları ilə münasibətlərdədi. Heç bu amil də ona belə təkliflə çıxış etməyə icazə vermir. Şarl Mişel şəxsi təşəbbüslə çıxış edirsə, bunu Aİ-nin adından etməməlidir. Bu addımlar Mişelin bu yaxınlarda öz ölkəsində baş tutacaq seçkilərə hesablanmış bir piar üsuludur. Bu nizama alternativlər vacib olsa da, təəssüf ki, Rusiyanı belə vasitə ilə cəzalandırmaq mümkün olmayacaq. BMT TŞ yalnız genişlənmə ilə bağlı qərar verib, oranın formatını dəyişə bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
