Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibə bütün siyasi və iqtisadi balansları dəyişdi. Rusiyaya qarşı müxtəlif sanksiyalar tətbiq edən Qərb öz növbəsində enerji böhranı ilə üzləşdi. Bu ölkələrin başında qaz baxımından Rusiyadan asılı olan Fransa və Almaniya dayanır.
BBC-nin əldə etdiyi məlumata görə, Almaniyaya gedən qazı texniki nasazlıq üzündən məhdudlaşdıran Rusiya Sankt-Peterburqdan şimal-qərbdə, Portovayadakı yeni mayeləşdirilmiş qaz (LNG) zavodunda hər gün 4,34 milyon kubmetr qaz yandırır. Bu məbləğin bazar dəyəri 10 milyon dollardır. Vəziyyət ilk dəfə yayın əvvəlində, sərhəd bölgəsində yaşayan finlər tərəfində müşahidə olunub. Obyektdən yayılan istilikdə əhəmiyyətli artım qeydə alıb. Alovlar peyk fotolarında da əks olunub.
Portovaya Almaniyaya nəql olunan qazın “Şimal axını-1” boru kəmərinə çatdırıldığı nöqtəyə yaxındır. Qaz nəqli iyulun ortalarından etibarən 20 faizədək azaldılıb. Rusiya bunu texniki nasazlıqlarla əlaqələndirsə də, Almaniyaya görə, Moskva sanksiyalara cavab olaraq təbii qaz təchizatını məhdudlaşdırıb. Portovayada yanan qaz əvvəllər Almaniyaya ixrac edilirdi. Mütəxəssislərin fikrincə, zavodun təkrar istismarının çətinliyi və baha başa gəlməsi səbəbindən təbii qaz hasilatını dayandırmaq mümkün olmayıb və qazı depolamaq imkanı da olmayınca yandırılmasına üstünlük verilib.
Norveçdə yerləşən Rystad Energy şirkətindən Sindre Knutssonun sözlərinə görə, alovun ölçüsü Rusiyanın Avropa enerji bazarındakı rolunun miqyasını simvollaşdırır: “Rusiya istəsə, sabah qazın qiymətini endirə bilər. Onların qazını satmağa başqa yerləri yoxdur, ona görə də yandırmalıdırlar”.
Qeyd edək ki, İsveçrə hökuməti enerji böhranının qarşısını almaq üçün qışda təbii qaz istehlakını 15 faiz azaltmağı hədəfləyib. 2022-ci ilin oktyabrından 2023-cü ilin mart ayına qədər olan dövrü əhatə etmək üçün könüllülük əsasında başladılan qənaət kampaniyası çərçivəsində əhalidən evlərinin normadan bir və ya iki dərəcə az qızdırılması kimi tədbirlər görülməsi istənilib. İsveçrənin bu addımını Avropa İttifaqına üzv 27 ölkə izləyir. Aİ üzvləri təbii qaza 15 faiz qənaət etmək üçün ictimai yerlərin qızdırılması və işıqlandırılmasında da məhdudiyyətlərə gediblər. Hətta Avropa ölkələrində əhali qış üçün odun ehtiyatı toplamağa başlayıb.
Digər tərəfdən Avropada qazın qiyməti 3 min dolları keçib.
Tahir TAĞIYEV
