Azərbaycanla Ermənistanın arasında münasibətlərin qurulmasında vasitəçilik institutuna baxışlar dəyişir. Dəyişiklik zəruridir, faydalıdır və reallıqda baş verən dəyişmələrə uyğundur. Bu məsələdə də təşəbbüskarlığı Azərbaycan Prezidenti göstərdi və labüd yeniliyə doğru ilk addımı atdı...
Bunu “Bakı-Xəbər” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Aydın Quliyev öz Facebook səhifəsində yazıb.
A.Quliyev daha sonra yazır:
Prezident İlham Əliyev Tiflisdə bəyan etdi ki, əgər Ermənistan tərəfindən də razılıq olarsa, dərhal bizim aidiyyatı qurumların rəhbərləri Gürcüstanda həm ikitərəfli, həm də üçtərəfli görüşə gələ bilərlər...
Azərbaycan - Ermənistan normallaşmasında tam yeni, cəsarətli və indiki nöqtədən daha sürətli hərəkətə başlamaq üçün çox labüd təşəbbüsdür.
Kimlərsə bunu indiyədək mövcud olmuş Moskva, Brüssel və ya müəyyən qədər müstəqil Vaşinqton formatlarına alternativ adlandıra bilər. Lakin bu təklifdə bu formatların indiyədək ortaya qoyduqları hansısa nəticəni inkar edən bir məzmun olmadığı üçün yeni alternativ yaratmaqdan söz getmir. Əksinə, Əliyevin təklifində indiyə qədərki formatlarda əldə edilmiş nəticələrin daha da sürətli icrasına, reallaşmasına dəstək verən məzmun var...
İndiyədək əldə edilmiş nəticələrin icrasının sürətləndirilməsinə və tamlaşdırılmasına indi xüsusi ehtiyac var.
44 günlük müharibədən sonra Moskva, Brüssel və ya Vaşinqton formatlarında əldə edilmiş razılaşmaların hələ heç biri tam icra edilməyib. Ya yarımçıqlıq var, ya da ümumən heç bir tərpəniş yoxdur. Nəzərdə sülh sazişinin hazırlanması və imzalanması, sərhədlər, Naxçıvana əsil dəhlizin açılması, mina xəritələri, əsir və itkilər barədə bütöv məlumatlar mübadiləsi və sair tutulur. Bu sırada o şeylər ki, qismən icra olunub, bunlar Azərbaycanın gücü, iradəsi, zoru və zopası hesabına baş verib. Mən antiterror tədbirlərini, Laçın postunun qurulmasını nəzərdə tutmuram, bunlar sözsüz ki, Prezidentin sərt iradəsi və qətiyyəti ilə baş verdi və bir çoxlarının da xoşuna gəlmədi. Ancaq Azərbaycan xalqının xoşuna gəldi və gərəkən də elə bu idi...
Mövcud üçtərəfli və çoxtərəfli formatlarda əldə edilmiş və tam icra edilməmiş məsələlərin icrası üçün İlham Əliyevin təklif etdiyi yeni TİFLİS FORMATI nəyə görə vacibdir?
Əvvəla, söhbət regionun taleyindən gedir və region dövlətlərinin vasitəçilik potensiallarını tam şəkildə ortaya çıxarmaqda böyük fayda var. Gürcüstanın həm Azərbaycanla, həm də Ermənistanla qarşılıqlı əlaqələrinin yaxşı olması bu cəhətdən faydalıdır. Prezidentimiz bunu da yerində dedi ki, "bu cəhətdən ən düzgün seçim həm tarixi əlaqələri, həm coğrafi faktoru nəzərə alaraq, əlbəttə ki, Gürcüstan ola bilərdi".
İkinci, indiyədək Moskvada, Brüsseldə və Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmalar prosesi sona yetirmək məqsədindən daha çox geosiyasi üstünlüklərin sübuta yetirilməsi məqsədinə doğru vasitəyə çevrilirdi... Elə bu səbəbdən də razılaşmaların tam icrasına nail olmaq mümkün olmurdu. Moskvada əldə edilmiş razılaşmaları Brüssel və Vaşinqton bloklamağa çalışır və ya əksinə proses gedirdi.
Üçüncü, Əliyevin təklif etdiyi TİFLİS FORMATINDA həm yeni üçtərəfli danışıqlar perspektivi görünür, həm də çoxdan ortada mövcud ideya olan ikitərəfli danışıqlar perspektivi var.
Dördüncü, bu format Cənubi Qafqaz üçün çoxdan arzulanan "Cənubi Qafqaz sülh üçlüyü" layihəsinin də perspektivlərinə müsbət təsir edə bilər.
Nəhayət, bütün digər vasitəçilərdən fərqli olaraq, Gürcüstan iki tərəfin heç biri üzərində və ya yanında siyasi üstünlük qazanmaq ambisiyasında olan ölkə deyil.
Azərbaycan - Ermənistan normallaşmasında vasitəçilik institutunun keyfiyyətcə yeni mərhələsi açılır...
Tahir TAĞIYEV
