Bu gün (iyulun 25-də - red.) Moskvada Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan xarici işlər nazirləri Ceyhun Bayramov, Sergey Lavrov və Ararat Mirzoyan arasında üçtərəfli görüş keçiriləcək.
Danışıqlarda Bakı və İrəvan arasında sülh müqaviləsinin hazırlanması məsələsi müzakirə olunacaq.
Bu görüşdən nə gözləmək olar? Bunun ardınca Moskvada prezidentlərin görüşü ola bilərmi və məhz həmin formatda sülh sazişinin imzalanma ehtimalı nə dərəcədədir?
Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri Samir Hümbətov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Moskvada Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan Xarici işlər nazirləri arasında görüşün keçirilməsi barədə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bəyanat yayıb: “Görünən odur ki, Moskvanın əsas hədəfi Vaşinqtondan və Brüsseldən sonra təşəbbüsü əldən verməməkdir. Məsələni öz moderatorluğu əsasında həll etməyə çalışır. Mən bu görüşdən hər hansı bir ciddi nəticə gözləmirəm. Üç ilə yaxındır, bir neçə belə görüş olub. Amma heç birində ciddi nəticə əldə olunmayıb. Düzdür, görüş olub, görüşdən sonra hər hansı bir sənəd imzalanıb. Ancaq sənədin icrası yenə də kağız üzərində qalıb. O baxımdan hesab edirəm ki, bu görüşdə də elə bir ciddi effekt olmayacaq. Prezidentlərin, baş nazirlərin görüşü mümkündür. Amma burda sülh müqaviləsi imzalanması məsələsi inandırıcı görünmür. Çünki Ermənistan özündə bir az dəyişiklik etməlidir. Ermənistan konstitusiyasında bəzi dəyişikliklər olmasa, onların sülh müqaviləsinə getmə ehtimalı aşağı olacaq. Digər tərəfdən isə, Rusiyanın təklif etdiyi variant nə Azərbaycanı, nə də Ermənistanı qane edir. Belə olan halda, orada sülh müqaviləsinin imzalanmasını mümkünsüz görürəm. Vaşinqtonun ağırlıq qoyması Ermənistanı sülh müqaviləsinə Vaşinqtonda getməyə vadar edir. Ola bilsin ki, Rusiya Ermənistana təzyiqlər göstərsin. Amma mən düşünmürəm ki, Paşinyan Putinin nəzarəti altında bunu həyata keçirə. Ermənistan cəmiyyətində də Rusiyaya qarşı bir aqressiya olduğu üçün, Paşinyan bundan istifadə edib sülh müqaviləsindən imtina edə bilər. Necə ki, noyabr ayında KTMT - nin sammitində yekun bəyannaməyə imza atmaqdan imtina etdi. O baxımdan demək istəyirəm ki, görüşlər olacaq, amma formal xarakter daşıyacaq. Çünki əvvəlki təcrübələrdən deyə bilərik ki, nəticə verməsi mümkün görsənmir”.
Qeyd edək ki, xarici işlər nazirləri Vaşinqtonda iki dəfə görüş keçirib və gündəlik ortadadır. Hətta həmin görüşdə bəzi irəliləyişin olduğu bildirilir.
Rusiyanın vasitəçiliyi ilə keçiriləcək görüşdə hər hansı bir sənədin imzalanması da gözlənilmirsə, onda bu formalizdən başqa nəsə deyil.
Moskvanda hər hansı bir sənəd imzalansa da, onun reallaşması mümkün deyil. Çünki Rusiyanın öz imzası və vasitəçiliyi ilə imzalanan sənədlər Kreml tərəfindən kağız parçası kimi dəyərləndirilir və onlara əməl edilməməsinə erməniləri Moskvanın özü təşviq edir. Ona görə də Moskvada XİN görüşündən müsbət nəticələr mümkün deyil. Sadəcə, Rusiya Qərbə mən də varam siyasətini davam etdirir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
