Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Naxçıvanda “yevrotəmir” adı altında məhv edilən tarix...

Image


Hər saxsı parçası, hər məzar daşı
Tarixdən tarixə bir yadigardır.

Böyük şairimiz Səməd Vurğun bu misralarla bizə onu anladır ki, ulu əcdadlarımızdan miras qalan abidələrimizə, maddi və qeyri-maddi irsimizə sahib çıxaq. Bəli, bir sıra hallarda torpaq altından tapılan kiçik bir saxsı qab da tariximiz haqda böyük məlumat verə bilir. Amma təəssüf ki, heç də hamı tarixi abidələrimizin qeydinə qalmır. Azərbaycanın elə bölgəsi, elə yeri yoxdur ki, orada qədim və orta əsrə aid abidələr olmasın. Son dövrlər dövlıət büdcəsindən tarixi abidələrin restavrasıyasına, yəni bərpasına kifayət qədər vəsait ayrılır. Heç bir maliyyə əyintisinə yol verilməsə, bu vəsaitlə həmin abidələri lazımı şəkildə restavrasiya etmək olar. Təbii ki, işə peşəkar bərpaçılar cəlb edilərsə, ortaya daha səviyyəli iş çıxa bilər. Amma təəssüf ki, bizim bir çox abidələrimiz “bərpa” adı ilə “yevrotəmir” edilib. Əlbəttə, “yevrotəmir” edilən abidələrin hələ monitorinqi aparılmayıb, aparılsaydı daha yaxşı olardı.

Abidələri ucdantutma “yevrotəmir” edilən bölgələrimizdən biri də Naxçıvandır ki, 27 ildir ki, burada abidələrə divan tutulur. 

Naxçıvanlıların verdiyi məlumata görə, Vasif Talıbov Naxçıvandakı  qədim tarixi abidələrinin böyük əksəriyyətini “bərpa” adı altında əməlli-başlı korlayıb. Naxçıvanlılar deyirlər ki, Xan Sarayından tutmuş Gülüstan, Qarabağlar türbələrinə, hətta köhnə Naxçıvan qapılarına, tarixi körpülərə qədər bir çox abidələr V.Talıbovun şəxsi göstərişi ilə  "yevrotəmir”  edilib, "müasirləşdirilib".

Ekspertlər deyir ki, tarixi abidəyə xələl gətirən hərəkətin özü cinayət tərkibi yaradır və belələri mütləq şəkildə hanısısa formada  məsuliyyətə cəlb edilir. Bildiyimiz qədər, aidiyyəti qurumlar Naxçıvan abidələri ilə bağlı hələlik hər hansı bir araşdırma aparmayıblar.

Naxçıvan abidələri ilə bağlı hər halda araşdırma aparılmalıdırmı? Ümumiyyətlə, maddi mədəni irsə toxunan, onun görünüşünü, quruluşunu dəyişən şəxslərə qarşı hansı tədbirlər görülməlidir, xüsusən də bu rəhbər işçi olubsa? Naxçıvan abidələrinin monitorinqi vacibdirmi?

  • “Təəssüf doğuran hal oldur ki, o cür qədim, unikal abidələrə belə nöqsanlı münasibət olub”

AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun əməkdaşı, beynəlxalq səviyyəli mütəxəssis, Avrasiya Memarlar İttifaqının və Avrasiya Memarlar Akademiyasının üzvü, tanınmış ekspert Faiq İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, bu çox aktual məsələdir və buna ciddi yanaşılmalıdır: “Bu məsələnin dərindən araşdırılması çox vacibdir. Faktiki olaraq söhbət Naxçıvandan gedir. Naxçıvanda tarix-mədəniyyət abidələrinin nöqsanlı və standartlara uyğun olmayan şəkildə bərpasından danışılır.  Naxçıvan abidələrinin nöqsanlı “bərpası” Vasif Talıbovun işlədiyi dövrdə respublikada hər şeydə “birinci olmaq” arzusundan irəli gəlir. Həmişə “birinci olmaq” arzusu  Vasif Talıbovu  belə yöndəmsiz hərəkətlər etməyə də sövq edirdi.  Mən 10-15 il əvvəl Azərbaycanda tarix-mədəniyyət abidələrinin qeydiyyata alınması və pasportlaşdırılması məsələsini gündəmə gətirdim, bunu ortaya çıxardım. Mənə qısa müddət sonra xəbər gəldi ki, artıq Naxçıvanda tarix-mədəniyyət abidələri həm qeydiyyatdan keçirilib, həm də pasportlaşdırılıb. Halbuki, Azərbaycanda bu sahədə standartlara uyğun pasport nümunəsi yoxdur. Yəni Azərbaycanda bu baxımdan abidələrin bərpası məsələsi də geniş müzakirə edilməli məsələdir. İlk növbədə Azərbaycanda Sovet dövründən qalan “Azərbərpa” Layihə İnstitutunun bir neçə əməkdaşından başqa bərpaçı yetişməyib. Azərbaycanda ümumiyyətlə bərpaçılıqla məşğul olan nə bir ali məktəb, nə də hansısa ali məktəbdə bir fakültə var. Bizdə bir fakültə, hətta peşə məktəbində bu sahə öyrədilmədiyi üçün bərpaçı mütəxəssislər yox dərəcəsindədir. Bu baxımdan, tikinti şirkətlərində bu sahəyə maraq olduqca güclüdür. Ona görə ki, abidələrin bərpası çox pullu bir işdir. Buna görə də tikinti şirkətləri abidələrin “bərpası”na maraq göstərirlər. Tikinti şirkətləri abidələrin “bərpa”sını öz üzərilərinə götürürlər və onları istədikləri şəkildə “bərpa” edirlər. Əgər buna “bərpa” demək olarsa. O ki, qaldı Naxçıvan abidələrinin bərpasına və bu zaman yol verilmiş nöqsanlara, ümumilikdə bu prosesin özü Azərbaycanda bu şəkildə gedib. Harada abidə “bərpa” olunubsa hamısında eyni, yaxud oxşar nöqsanlar var…Təəssüflər olsun ki, Naxçıvan da daxil olmaqla bütün ərazilərimizdə, o cümlədən də Şuşanın özündə abidələrimizin bərpası standartlara uyğun aparılmır. Əsas məsələ budur ki, bu abidələrin bərpasında yerli materiallardan istifadə olunmur, ya xaricdən gətirilmiş, ya da Bakıda istehsal edilən zavod məhsullarından istifadə edilir. Sözümün canı odur ki, Naxçıvanda abidələrə göstərilən neqativ münasibət qəbuledilməzdir. Abidələrlə bağlı bu problemi biz ölkəmizin başqa yerində də görə bilərik. Təəssüf doğuran hal oldur ki, o cür qədim, unikal abidələrə belə  nöqsanlı münasibət olub”.

O qeyd edir ki, bu gün abidələrin bərpası ilə bağlı vəziyyətin geniş müzakirəsinə ciddi ehtiyac var. O vurğulayır ki, bərpa zamanı mütəxəssislərin, Azərbaycan Memarlar İttifaqının rəyləri nəzərə alınmalıdır, planlaşdırma dövründə layihə mütləq mütəxəssislərlə razılaşdırılmalıdır, amma bunların heç biri baş vermir.

F.İsmayılov hesab edir ki, mütəxəssislərin iştirakı ilə  bərpa edilən bütün abidələrin monitorinqi aparılmalıdır.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ