Bu başlıqla Türkiyənin nüfuzlu "Ekovitrin" dərgisi azərbaycanlı iş adamı, Xəzərdə əfsanəvi şəhər tikintisinə start verən Hacı İbrahim Nehrəmli haqqında geniş yazı dərc edib. Həmin yazını diqqətinizə çatdırırıq. Nəhəng büdcəsi ilə dünyanın ən önəmli layihərindən biri olaraq göstərilən "Xəzər adaları"nın tikintisini həyata keçirən azəri iş adamı Hacı İbrahim Nehrəmli Qafqazda böyük səs salıb. Başda Azərbaycan olmaqla, dünyanın sayılıb-seçilən layihələrindən biri olaraq göstərilən "Xəzər adaları" 100 milyard dollarlıq maliyyəsi, dünyanın ən hündür qülləsi "Azərbaycan Tower" və digər unikallıqları ilə diqqətləri üzərinə çəkir.


"Avesta" Konserninin başçısı Hacı İbrahim Nehrəmli "Xəzər adaları" layihə büdcəsinin 100 milyard dollar təşkil etdiyini, ilkin mərhələ üçün 10-12 milyard, 2-ci, 3-cü və dördüncü mərhələnin hər biri üçün 30 milyard dollar sərf olunacağını açıqladı. Onun sözlərinə görə, helikopter meydançaları, idman və əyləncə mərkəzləri, restoranlar, otellər, rezidensiyalar, qolf sahələri, konsert salonları və hidrodromun yer alacağı "Xəzər adaları"nın aylıq 200 min, illik 20 milyon turist qəbul etmə potensialının olacağı gözlənir.
Azərbaycan son illərdəki iqtisadi inkişafı ilə bütün dünyanın maraqla izlədiyi ölkələrin başında gəlir. İnkişaf siyasətinin uğurla həyata keçirildiyi ölkədə azəri iş adamları tərəfindən gerçəkləşdirilən böyük layihələr diqqət çəkir. Belə layihələri həyata keçirən isimlərdən biri də Hacı İbrahim Nehrəmlidir. İş adamının paytaxt Bakıda gerçəkləşdirdiyi layihə Azərbaycan və Qafqaz üçün çox böyük önəm daşıyır. "Xəzər adaları" ilə bağlı "Ekovitrin"ə açıqlamasında "Avesta" Konserni başqanı Hacı İbrahim Nehrəmli "Xəzər adaları" 100 milyard dollarlıq büdcəsilə dünyanın sayılı layihələrindən biridir" deyir: "Layihə 4 ayrı bölümdən ibarətdir. Birinci bölümün sərmayəsi 10-12 milyard dollar təşkil edir. Bunun da təqribən 2018-2020-ci illərdə tamamlanacağı gözlənir. Layihə tamamlandığında burada 100 min ailə yaşaya biləcək. 2022-2025-ci illərdə ikinci faza gerçəkləşdiriləcək. O zaman isə burada 500 min ailənin yerləşəcəyi gözlənir. 2030-cu ildə isə üçüncü və dördüncü fazanı bitirmiş olacağıq. "Xəzər adaları" layihəsi tamamlandığında artıq burada 1 milyon ailə yaşaya biləcək. Bundan əlavə, 200 min turist üçün gündəlik qonaq evləri hazırlayacağıq. Layihənin tamamı 78 adanı əhatə edəcək. Bu adaları 150 körpü birləşdirəcək. Hazırda işlər davam edir və adalar Xəzərin üzərində qurulacağı üçün dənizin doldurulması işləri həyata keçirilir.


"Xəzər adaları"nı inşa edəcək Azərbaycan konserni "Avesta"nın sahibi Hacı İbrahim Nehrəmli layihəyə bu günə qədər 15 milyard sərf olunduğunu bildirir. Eyni zamanda o, "türk investorları ilə ortaqlığa hazıram" deyir.


Azərbaycanın son 10 ildə çox önəmli bir inkişaf yolu keçdiyini deyən Nehrəmli sözlərinə belə davam edir: "Xüsusilə paytaxt Bakıda bir-birindən önəmli layihələr gerçəkləşdirilir. İnanıram ki, 10 il sonra Bakı tanınmayacaq dərəcədə dəyişəcək. Təbii, sadəcə Bakıda deyil, Azərbaycanın digər bölgələrində də sürətli inkişaf var. Sənaye və xidmət sektorunda da böyük yatırımlar var. Turizm sektoru da bunlardan biridir".
Layihənin ilk hissəsi 2018-ci ildə bitəcək
Hacı İbrahim Nehrəmli "Layihəyə 2011-ci ilin mart ayında başladıq. 2018-də şəhərimizin inşasının ilk mərhələsi bitəcək və burada 100 min vətəndaş yaşayacaq. 2022-2025-ci illərdə şəhərin ikinci qismi, 2030-da layihənin bütünlüklə inşası tamamlanacaq" deyir.
"Xəzər adaları"nın 78 adadan ibarət olacağını deyən Nehrəmli "Ən böyük olması nəzərdə tutulan 6-cı adada binalar olacaq. Bu binalardan 3-ü 85, digərləri 50, 60, 65 mərtəbəli olacaq. 1050 metr hündürlüyündə inşa olunacaq "Azərbaycan Tower" isə 186 mərtəbədən ibarət olacaq. "Azərbaycan Tower"in inşasına 2018-ci ildə başlanacaq. İnşaatın 2023-cü ildə bitməsi planlaşdırılır. Ən gözəli isə şəhərin sahilə bitişik dörd bir yanının 150 kilometrlik ərazidə parklardan ibarət olacağıdır" deyir.
Nehrəmli "Xəzər adaları" layihəsinin 100 milyard dollara başa gələcəyini planlaşdırır. İlkin mərhələnin 10-12 milyard dollara, sonrakı mərhələlərin hərəsinin 30 milyard dollara başa gələcəyini bildirən iş adamı bu yatırımlara helikopter meydançası, idman və əyləncə mərkəzləri üçün sərf olunacaq maliyyənin də daxil olduğunu bildirir.
Restoranlar, otellər, rezidensiyalar, qolf sahələri, konsert salonları və hidrodromun olacağı "Xəzər adaları"nın gündəlik 300-400 min turist qarşılamaq potensialında olması gözlənir.
Əslində iqtisadçı olan Hacı İbrahim Nehrəmli "İnşaata hobbi kimi baxırdım. Kiçik çaplı inşaat işləri həyata keçirirdim. Bir gün kiçik oğlum məndən nə üçün böyük projelər reallaşdırmadığımı soruşdu. Oğlum məndən "Ata, beynini araşdırsaq oradan neçə şəhərlik proje çıxar" - deyə soruşdu. Onun bu sözlərindən çox təsirləndim. Bir gün səfər yolçuluğunda təyyarədə ikən "Xəzər adaları" layihəsini cızmağa başladım. Layihənin yollarına qədər bütün detallarını özüm işlədim" deyə bildirir.


"Xəzər adaları" layihəsi çərçivəsində inşa ediləcək 1050 metr hündürlüyündə "Azərbaycan Tower" Dubaydakı 828 metrlik "Bürc Xəlifə"dən 222 metr hündür olacaq. 2018-ci ildə inşasına başlanacaq "Azərbaycan Tower" dünyanın ən yüksək və ən lüks binası olan "Bürc Xəlifə"nin birinciliyini əlindən alacaq.
Xəzər adaları üzərində yeni bir şəhər saldıqlarını bildirən Nehrəmli dənizin doldurulması işinin çox güvənli şəkildə həyata keçirildiyini, gələcəkdə hər hansı bir çökmə şansının sıfıra bərabər olduğunu açıqladı: "Bu mövzuda hər cür hesablamalar aparılıb. Firma olaraq biz bu istiqamətdə çox təcrübəliyik. Təkcə yolların 150 kilometr təşkil etməsi layihənin nəhəngliyini açıq şəkildə göstərir. Burada 55 kilometrlik tramvay xəttimiz də olacaq. Heç bir halda tıxac problemi yaşanmayacaq bütün yolların altında ikimərtəbəli avtodayanacaqlar inşa olunacaq. Adambaşına iki avtomobillik yer mövcud olacaq. 1 milyon insanın yaşayacağı bu şəhərdə ən azı 500 min avtomobillik park yeri planlaşdırılır. Yolların bir-birilə kəsişməyəcəyi səbəbindən burada tıxac problemi də yaşanmayacaq.
Şəhərin dörd ana girişi olacaq. Ticarət massivi kimi nəzərdə tutulan ərazidə avtomobil yolu olmayacaq. Ümumilikdə şəhərin ərazisi 3 min 500 hektar ərazini əhatə edəcək. Bunun 500 hektarını tikililər, 500 hektarını yollar tutacaq. Qalan 2 min 500 hektarlıq ərazini isə yaşıllıq zolaqları təşkil edəcək. Mən buranı "ekoşəhər" edirəm. Eyni zamanda, bura ağıllı şəhər olacaq. Bu yaşam mərkəzi tam hazır olanda görəcəklər ki, ortaya necə gözəl bir şəhər çıxarmışıq".


Layihənin Azərbaycan iqtisadiyyatı və ölkənin inkişafına ciddi töhfə verəcəyini deyən Nehrəmli "Son 10 ildə ölkəmiz çox böyük inkişaf yolu keçib. 10 il sonra Bakı sürətli bir şəkildə dəyişəcək və daha gözəl bir şəhər olaraq ortaya çıxacaq. Avropanın bir çox şəhərləri ilə müqayisədə Bakı əsas yerlərdən birini tutur.
Ölkəmizdə hər kəs dövlətin yürütdüyü inkişaf siyasətini dəstəkləməlidir. Bu açıdan dövlət başçısına dəstək verməyimiz gərəkdir. Artıq ölkənin turizm sektoruna önəmli yatırımlar qoyulur. 5 il sonra Azərbaycana gələn turist sayının 5-6 milyonu ötəcəyini düşünürəm. Layihəmiz bitdikdən sonra bizim də Türkiyədəki kimi ildə 20 milyon turist qarşalaya biləcəyimizi düşünürəm. Mən bu gələcəyi öncədən görərək bu layihəni həyata keçirirəm. Bura eyni zamanda bir istirahət məkanı olacaq. Bura gələn bir daha getmək istəməyəcək. 500 restoran tikirik. Məqsədimiz hər cür xidməti ən üstün səviyyədə göstərməkdir. Şəhərimizin 150 kilometrlik sahil gəzinti ərazisi var. Hər tərəfində parklar, yollar, avtoparklar olacaq. Burada işlədilən qranitləri xaricdən gətiririk. Lakin artıq burada bir qranit zavodu tikirik. Növbəti ildən gördüyümüz bütün işlərdə Azərbaycan istehsalı qranitdən istifadə edəcəyik. Bu şəkildə çəkəcəyimiz yollar min illər korlanmadan istifadə olunaraq gələcək nəsillərə ötürüləcək" deyə bildirdi.


"Xəzər adaları" layihəsində tıxac probleminin yaşanmayacağını deyən Nehrəmli "Burada maşınlar əyləcsiz istifadə olunacaq, tıxac və stres olmayacaq. Genişliyi 110 metr olan açıq yollar olacaq. Burada 100 il sonra da tıxac problemi yaşanmayacaq. Bu şəhərdə tıxac problemini aradan qaldıracam" deyir.


"Xəzər adaları" layihəsi tamamlandıqda bura 1 milyon insanın yaşadığı nəhəng bir şəhər halına gələcək. "Avesta" Konserninin bu günə qədər bir çox modern və yenilikçi işlərə imza atdığını deyən Nehrəmli "çalışmalarımızda hər hansı problemin olması mümkün deyil" deyə bildirib. O, bu baxımdan bu layihənin çox önəmli olduğunu və gələcək nəsillərə bir töhfə olduğunu bildirib. Nehrəmlinin sözlərinə görə, burada yaşayacaq insanların hər cür ehtiyacları - məktəb, xəstəxana, universitet, sosial təsisatlar, idman və sağlamlıq mərkəzləri, üzgüçülük hovuzları kimi ağıla gələn hər cür ehtiyaclar burada qarşılanacaq. Üstəlik, hər adanın özünün məktəbi, bağçası və xəstəxanası olacaq. Eyni zamanda, 5 universitet, ippodrom, avtomobil yarışları üçün park, tennis kortları da bu layihədə mövcud olacaq. Yəni bir adada yaşayan insan hansısa ehtiyacı üçün digər adaya getməli olmayacaq. Buraya sosial ehtiyaclar da daxildir. Burada xidmət sektoruna böyük önəm veririk.
18 otelin olacağı bu şəhərdə bir milyon insanın ehtiyaclarını qarşılayacaq alış-veriş mərkəzləri də fəaliyyət göstərəcək. Dünyanın ən hündür qülləsi də burada inşa ediləcək. Bunun isə turizmin inkişafına önəmli təsiri olacağını düşünürəm".
Çox gəlirli bir layihə
"Xəzər adaları" layihəsində 1050 metr hündürlüyündə qüllə olduğunu və bunun türk dünyasının ən yüksək tikilisi olacağını bildirən Nehrəmli sözlərinə belə davam etdi: "Qüllənin ən üst qatında mən oturacağam və ora buludların arasında olacaq. Bununla həm də qüllənin təhlükəsizliyini isbat etmiş olacağam.
Layihənin tam bitməsi üçün maksimum 4 milyardlıq, minimum 2 milyardlıq bir yatırıma ehtiyacımız var. Bu günə qədər 1 milyard yarım dollar xərclədik. Türk investorlarının buraya maraq göstərəcəyini bilirəm. Bura eyni zamanda onların da ölkəsidir. Bir-birimizə güvənimizin sonsuz olduğunu düşünürəm. Bu layihədə çalışanların bir çoxu türkdür və onların türk və ya azəri olmasının heç bir fərqi yoxdur. Önəmli olan nəticənin uğurlu olmasıdır. Layihəmiz çox gözəl və gəlir gətirən layihədir. Onun qazancının yüzdə əlli olacağını düşünürəm".


Dövlət başçısı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan gələcək 10 ildə önəmli inkişafa imza atacaq. Qeyri-neft sektoru inkişaf edəcək.
İnşaat sektorunda 1993-cü ildən fəaliyyət göstərdiklərini deyən Nehrəmli sözügedən sektorun 2000-ci illərdə inkişaf etməyə başladığını, bu inkişafda mərhum prezident Heydər Əliyevin önəmli rolunun olduğunu qeyd edib: "2000-ci ildən sonra inşaat sektorunda sürətli bir inkişaf başladı. O dönəmdə hər kəs inşaat işinə qoşuldu. Lakin bunun nə qədər doğru olduğu müzakirə mövzusu idi. İşin bilicisi olaraq ad çıxarmış firmalar da bu dönəmdə ortaya çıxdı. İnşaat işlərində keyfiyyət və təhlükəsizlik ön planda olmalıdır. Hazırda Azərbaycanda həyata keçirilən inşaat işlərini görürük. Ölkədə gördüyümüz işlər buraya üz tutan investorlara güvən verir. Azərbaycan son dərəcə güvənli bir ölkədir. Geridə buraxdığımız 2013-cü ildə hər həftə 50 mənzil satışı həyata keçirmişik. Bütün bunlar Azərbaycanda iqtisadi inkişafın səviyyəsindən xəbər verir. Azərbaycanın inkişafında milli liderimiz Heydər Əliyevin və ondan sonra dövlət başçısı olmuş İlham Əliyevin çox böyük rolu var. Cənab Əliyevin başçılığı ilə növbəti 10 ildə Azərbaycanın ulduzunun daha da parlayacağını demək istəyirəm.
Azərbaycan növbəti 10 ildə çox önəmli inkişafa imza atacaq. Biz yatırımçılar öz ölkəmizdə sərmayə işinə dəstək verməliyik. Örnək olaraq Türkiyəni göstərmək istəyirəm. Niyə xarici sərmayəçilər Türkiyəyə üstünlük verir? Çünki buradakı şərtlər çox münasibdir. Türkiyə xarici investorları cəlb edəcək bir şəraitin yaradıldığı ölkədir. Türkiyədəki xidmətin başqa bir ölkədə olmadığını deyə bilərik. Bizim bugünkü yatırımlarımız qarşıdakı illərdə Azərbaycanda turizmin inkişafına öz töhfəsini verəcək. Azərbaycandakı inkişaf təkcə neft sektoru ilə bağlı deyil. Digər sahələrdə də yatırımlar edirik və bu, ölkənin inkişafına önəmli təsirini göstərir. Deyək ki, qarşıdakı illərdə ölkədə neft qalmadı, bu zaman qeyri-neft sektoruna verdiyimiz önəmin dəyərini daha yaxşı anlayacağıq. Neft olmadan da Azərbaycan güclü bir dövlət olaraq yoluna davam edəcək".


Hacı İbrahim Nehrəmli 1958-ci ildə Naxçıvanın Nehrəm kəndində dünyaya gəlib. Gənc yaşda atasını itirən Nehrəmli iş həyatına çox erkən atılıb. Bir yandan təhsilini davam etdirərkən digər yandan inşaat işlərində çalışıb. Naxçıvan Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsini bitirən Hacı İbrahim 1991-ci ildə "İlkan" MMC şirkətini qurur. Bu günə qədər bir çox önəmli layihələrə imza atan Nehrəmli Azərbaycanda çox sayda tarixi binaların restavrasiya olunması ilə yanaşı, xəstəxana, məktəb və universitetlər inşa edib. Naxçıvanda 4 məscid tikdirib. Ən önəmli layihələrindən biri isə "İmamzadə" məscidini restavrasiya etməsidir.
Su sıxıntısı yaşayan Nehrəm kəndinə 45 kilometrlik içməli su xətti çəkən iş adamı bir çox kənd və qəsəbələrdə su boruları, körpülər və yollar inşa edib. Nehrəmli eyni zamanda xeyirsevərliyi ilə də tanınır. Şəhid ailələrinə yardımlar edən Nehrəmli 200 mömin müsəlmanı Kərbəla ziyarətinə göndərib. Nehrəmlinin dünyanın ən hündür qülləsinin inşa ediləcəyi "Xəzər adaları" layihəsi bu gün bütün dünyanın maraqla izlədiyi layihələrdən biridir.

Namiq QULİYEV