Daxili Qoşunlar və ictimai təhlükəsizlik faktoru

Tarix: 12.03.2014 / 11:02
Bölmə: Gündəm

Hər il martın 12-də Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Daxili Qoşunlarının günü qeyd olunur. Bu günün təsis edilməsi Azərbaycanın sabiq prezidenti mərhum Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Məhz onun 9 mart 1995-ci il tarixdə imzaladığı fərman bunun əsasını qoyub.
1992-ci il martın 12-də Daxili Qoşunların şəxsi heyəti Ağdam rayonu ərazisində erməni işğalçılarına qarşı döyüşə başlayıb.Həmin tarixin Daxili Qoşunların günü kimi seçilməsi şəxsi heyətin döyüş ənənələrinə,ağır sınaqlarda göstərdiyi fədakarlığa dövlət səviyyəsində yüksək qiymət verilməsinin təzahürüdür.
Daxili Qoşunların tarixinin Azərbaycan Demokratik Respublikası dövrü (1918-1920) ilə bağlılığı çoxlarına məlum deyil. Arxiv mənbələri araşdırılarkən ADR dövründə Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində ictimai asayişin təmin olunması funksiyasını yerinə yetirən yardım alayının mövcud olmasını təsdiq edən maraqlı faktlar ortaya çıxıb. Könüllü dəstələrin birləşməsindən yaranan həmin alayın rəisi vəzifəsinə ilk olaraq xalqımızın ziyalı oğlu,ictimai xadim, peşəkar hərbçi Yusif Ziya Talıbzadə təyin olunub. Xatırladım ki, görkəmli ədib Abdulla Şaiqin qardaşı olan Y.Z.Talıbzadənin 1923-cü ildə Orta Asiyada şəhid olduğu bildirilir. ADR dövrünə dair bu vacib tarixi fakt barədə ictimaiyyətin məlumatlandırılmasında Daxili Qoşunların Mətbuat xidmətinin sabiq rəisi, "Əməkdar jurnalist" Təranə Məmmədovanın əvəzsiz əməyi var.
SSRİ dövründə nəhəng imperiyanın təhlükəsizlik sütunlarından biri olan Daxili Qoşunların sıralarında xeyli azərbaycanlı zabit, gizir, çavuş və əsgər rütbələrində xidmət ediblər. Həmin soydaşlarımızın o zaman qazandığı xidmət təcrübəsi hədər olmayıb və sonradan respublikamızın mənafeyi üçün istifadə edilib.
Müstəqil Azərbaycanın Daxili Qoşunlarının formalaşması 1991-ci ildə ölkəmizin suverenlik əldə etməsindən sonra mümkün olub. SSRİ DİN DQ-nin o vaxt Bakı və Sumqayıtda dislokasiya olunmuş hərbi hissələrinin bazasında müstəqil dövlətimizə məxsus yeni hərbi hissələrin yaradılması hərbi quruculuq baxımından mühüm hadisə idi.
Daxili Qoşunlar ön cəbhədə, silahlı cinayətkarlarla mübarizədə, ictimai təhlükəsizliyin təmin olunmasında çox çətin və şərəfli bir yol keçib. 1992-1994-cü illərdə Ağdam, Ağdərə, Füzuli, Zəngilan və Cəbrayılın barıt qoxulu səngərlərində şücaət nümunələri göstərən DQ-nin şəxsi heyətindən 496 nəfər şəhidlik zirvəsinə ucalıb, 268 nəfər itkin düşüb, 1166 nəfər isə yaralanıb. DQ-nin 9 nəfər hərbi qulluqçusu (onlardan 8-i ölümündən sonra) Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülüb. Həmçinin, DQ-nin yüzlərlə hərbi qulluqçusu müxtəlif orden,medal və döş nişanları ilə təltif edilib.
Burada bir faktı qeyd etməyi vacib bilirəm.Bir sıra qəhrəmanlar, dövlətin ali mükafatlarına layiq görülmüş hərbçilər var ki, onları da DQ-nin yetirməsi saymaq olar. Baxmayaraq ki, onlar hərbi xidmətini və ya xidməti fəaliyyətini digər hərbi qurumlarda, habelə hüquq-mühafizə orqanlarında davam etdirib. Belə ki, adı geniş ictimaiyyətə bəlli olan Milli Qəhrəman mərhum Mübariz İbrahimov əsgəri xidmətini DQ-nin hərbi hissəsində keçib.
1994-cü ilin mayında ön cəbhədə atəşkəs elan olunduqdan sonra da DQ-nin şəxsi heyəti döyüş mövqelərini tərk etməyib. 1999-cu ilin əvvəlinədək DQ-nin hərbi hissəsi Füzuli rayonu ərazisində təmas xəttinin keşiyində dayanıb.
1994-cü il fevralın 8-də "Daxili Qoşunların statusu haqqında" Qanun qüvvəyə minib. Ötən illərdə DQ-nin şəxsi heyəti ölkə paytaxtı və bölgələrdə terrorçu qrupların zərərsizləşdirilməsi,kütləvi iğtişaşların qarşısının alınması, təbii fəlakətlərin nəticələrinin aradan qaldırılması, mühüm dövlət obyektlərinin və xüsusi yüklərin qorunması kimi dövlət əhəmiyyətli tapşırıqların uğurla yerinə yetirilməsinə müvəffəq olub.
Diqqətəlayiq bir faktdır ki,hərbi şərəf və hünər rəmzi olan döyüş bayrağının ölkənin ilk təqdim olunduğu hərbi qurumlarından biri də Daxili Qoşunlardır.
Bu gün Daxili Qoşunlar yüksək maddi-texniki təchizata malik və peşəkar bir qoşun növü kimi fərqlənir. Müasir standartlara uyğun yenidən qurulan hərbi hissələr, yeni texnika və silahlar,xüsusi vasitələr,habelə helikopterlər, geniş imkanlara malik təlim bazası DQ-nin potensialı barədə kifayət qədər aydın təsəvvür yaradır.
Keçdiyi inkişaf yolunda DQ-nin funksiyaları bir sıra dəyişikliklərə məruz qalıb. Məsələn, 1993-cü ildə cəzaçəkmə müəssisələrinin mühafizəsi funksiyası DQ-dən alınaraq müvafiq ədliyyə strukturlarına verilib.Bununla belə,ötən dövrdə bəzi funksiyalardan tam həcmdə istifadə olunmayıb.
Ümumiyyətlə, ötən dövrlərdə DQ-də həyata keçirilən çoxşaxəli islahatlar bəzi struktur dəyişikliklərinə, təlim proqramlarının təkmilləşdirilməsinə, beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələrinin qurulmasına gətirib çıxarıb. Ancaq bununla yanaşı, DQ-nin statusunun yeni məzmunu,yəni indiki vəziyyətindən qismən hərbi, qismən də hüquq-mühafizə qurumu vəziyyətinə keçid prinsipləri və mexanizmləri müzakirələrin mövzusudur. Bu məsələnin yaxın perspektivdə gündəmə gəlməsi istisna deyil. Ancaq belə fikirlər də mövcuddur ki, indiki nə hərb, nə sülh reallığında bu məsələ elə də aktuallıq kəsb etmir.
Dünyanın bir çox ölkələrində DQ-nin funksiyalarına bənzər vəzifələri yerinə yetirən strukturlar var. Məsələn, jandarm, karabinerlər kimi qurumları buna misal göstərmək olar. Bu baxımdan jandarm təşkilatlarının modeli təcrübə mübadiləsi üçün daha cəlbedicidir. Hazırda Daxili Qoşunlar Türkiyə Jandarm Təşkilatı ilə sıx əməkdaşlıq əlaqələrinə malikdir. Xüsusi vurğulamağa dəyər ki, Türkiyə Jandarm Təşkilatı Azərbaycanın Daxili Qoşunlarının inkişafına ötən müddətdə davamlı dəstək göstərib.
Bu gün Daxili Qoşunlar ictimaiyyətlə əlaqələr məsələsində stabil mövqe nümayiş etdirən qurumdur. Son illər bir sıra gənclər təşkilatı, universitetlər, orta məktəblərlə birgə ictimai layihələr həyata keçirilib. Daxili Qoşunlarda əsgər valideynləri ilə müntəzəm görüşlər də təşkil olunur. Veteran təşkilatının da yaradıldığı DQ-də veteranlara diqqət və qayğı göstərilir.
Bu gün cəmiyyətdə bəzi destruktiv mövqeli mətbuat orqanları və informasiya saytları DQ barədə ictimaiyyətdə yanlış təsəvvür formalaşdırmağa cəhd edirlər. Həmin çevrələr əvvəllər də bu yöndə iş aparsa da, ictimai rəydə dəstək qazana bilməyib. Çünki cəmiyyətin əksər hissəsi sabitlik və ictimai təhlükəsizlik faktoruna böyük dəyər verir. Daxili Qoşunlar da ictimai təhlükəsizliyin qorunmasını təmin edən mühüm güc qurumlarından biridir.
Yalçın QAYA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.11.2026 / 07:38

Dövlət Komitəsi və Metropolitendən maraqlı Zəfər Günü aksiyası - “Zəfər arzuları”

Tarix: 08.11.2026 / 07:32

Azərbaycanın Zəfər bayramı Bratislavada qeyd olundu

Tarix: 08.11.2026 / 07:15

CNN Türk Bakıdan dünyaya ZƏFƏR mesajı verdi

Tarix: 07.11.2026 / 10:16

İğdırda Azərbaycanın Zəfər Günü qeyd olunub

Tarix: 07.11.2026 / 09:26

“Dəmir Yumruqdan Zəfərin Səsinə” adlı rəsm sərgisi keçirilib

Tarix: 30.10.2026 / 06:41

Yəhudilər erməni monastırına tüpürdülər

Tarix: 29.10.2026 / 17:00

Bir Millət, İki Dövlət, Bir Ürək: Türkiyə Cümhuriyyətinin 103-cü ildönümü münasibətilə İctimai Nəzarət Təşkilatının Təbrik Bəyannaməsi

Tarix: 28.10.2026 / 12:51

ROZA TÖREKULOVNA AYTMATOVANIN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

Tarix: 28.10.2026 / 08:35

Türkiyədəki “sərmayə olayı” Pasifik Holding-i də vurdu - aktivləri donduruldu

Tarix: 28.10.2026 / 06:26

Türkiyədə səs-küylü “Starlink əməliyyatı” - 85 nəfər saxlandı

Tarix: 27.10.2026 / 13:54

"Bakı bu cür beynəlxalq forumlar vasitəsilə mədəniyyətlərarası dialoqa mühüm töhfə verə bilər" - Ozodbek Nazarbekov

Tarix: 27.10.2026 / 13:30

Penitensiar Xidmətə yeni rəis təyin edildi

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 05.11.2026 / 21:49

Banklarda 4.6 milyard manat pul yatıb qalıb, kredit bazarında böhrandır... Bu necə olub?...

Tarix: 05.11.2026 / 20:15

Avropa Ermənistanı Rusiyanın əlindən alır - Kreml qəzəb püskürür...

Tarix: 05.11.2026 / 17:34

İran Trampsayağı ad iddiasına başladı - "Xəzər" yox, "Kaspian"?..

İşğaldan azad rayonlarımızda insan faktoru həlledicidir - Məskunlaşmanın əsas istiqamətləri...