Tahir Kərimli Fikrət Məmmədovun məhkəmələr barədə fikirlərini dəstəklədi

Tarix: 10.04.2014 / 09:29
Bölmə: Gündəm

Ötən ay mətbuatda Məhkəmə-Hüquq Şurasının geniş iclasının keçirilməsi, Prezident İlham Əliyevin "Elektron məhkəmə" informasiya sisteminin yaradılması haqqında 13 fevral 2014-cü il tarixli Sərəncamından irəli gələn məsələlərin müzakirə edilməsi barədə məlumat yayılıb. Bununla əlaqədar ədliyyə naziri, Məhkəmə-Hüquq Şurasının sədri Fikrət Məmmədov məhkəmə fəaliyyətinin müasirləşdirilməsi üzrə ölkə üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən həmin məsələlərə dair fikirlərini açıqlayıb.
Nazir Avropa Məhkəməsinə Azərbaycandan olan şikayətlərin və məhkəmənin ölkəmizə qarşı qərarlarının guya artması ilə bağlı yayılan informasiyalara da münasibət bildirib:
"Heç bir dövlət ədalət mühakiməsinin tam təkmil olduğunu deyə bilməz. Avropa Məhkəməsinin ötən il bütün Avropa dövlətləri üzrə çıxardığı qərarların üçdə birinin məhz ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun pozuntusu ilə bağlı olması bunu bir daha sübut edir. Avropa Məhkəməsinin həmin qərarları ilk növbədə hüquq sisteminin daha da təkmilləşdirilməsi və inkişafı, insan haqlarının etibarlı təminatı naminə əsaslı mənbə kimi qəbul olunur. Elə Məhkəmənin presedent hüququ da məhz buna xidmət edir. Lakin təəssüf ki, Avropa Məhkəməsinin ölkəmizlə bağlı qərarlarından bəzi hallarda ucuz sensasiya yaratmaq, məhkəmə-hüquq sisteminə qərəzli qiymət vermək, yaxud onun fəaliyyətinə kölgə salmaq naminə istifadə olunur. O ki, qaldı Azərbaycana qarşı çıxarılan qərarların sayına, onlar nəinki artıb, əksinə, 2013-cü ildə azalaraq 8 qərar təşkil edib"
Fikrət Məmmədov hakimlərin intizam məsuliyyətinə cəlb edilməsi prosedurundan da danışıb. Onun sözlərinə görə, hakimlər barədə intizam icraatı yalnız qanunda nəzərdə tutulmuş zəruri əsaslar olduqda başlanır: "İntizam icraatı üzrə araşdırma isə Şuranın hakim üzvü tərəfindən aparılır. Üç ayadək davam edən bu araşdırma dövründə barəsində intizam icraatı başlanmış hakim bütün materiallarla tanış edilir, onun izahatları dinlənir və Şuranın iclasına ətraflı məruzə hazırlanır.
Məhkəmə-Hüquq Şurasının iclasında intizam məsuliyyəti məsələsinə baxılan hakimə özünün seçdiyi vəkilin və ya hakim yoldaşının köməyindən istifadə etməklə müdafiə olunmaq, Şura üzvlərinə etiraz etmək hüququnun verilməsi, səsvermədə yalnız Şuranın hakim üzvlərinin iştirak etməsi, habelə qəbul edilmiş qərardan Ali Məhkəmənin Plenumuna şikayət hüququnun təsbit olunması intizam icraatı prosedurunun obyektivliyinə əlavə şərait yaradır.
Şura fəaliyyət göstərdiyi dövr ərzində insanların haqlı narazılığını doğuran, o cümlədən korrupsiyaya şərait yaradan hallara, süründürməçiliyə və s. pozuntulara yol verən hakimlərə qarşı daim barışmaz mövqedə olub. Təbii ki, öz fəaliyyəti ilə məhkəmə hakimiyyətinin nüfuzuna və hakimin yüksək adına xələl gətirən, haqlı narazılıq doğuran hakimlər məhkəmə sistemində qala bilməz.
Məsələn, ötən il intizam qaydasında 2, qiymətləndirmə nəticəsində 4 hakimin səlahiyyətlərinə xitam verilib, 5 nəfər tutduğu vəzifədən azad olunub, habelə 3 məhkəmə sədri aşağı işə keçirilib. Ümumilikdə isə Şuranın fəaliyyəti ərzində 161 hakim barədə intizam icraatı üzrə qərar qəbul edilərək, kobud pozuntulara və digər neqativ hallara yol verən 70 hakim məhkəmə sistemindən kənarlaşdırılıb.
Təkcə korrupsiyaya şərait yaradan hallara yol verdiklərinə görə 5 hakimin səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam verilib, 7 nəfər tutduğu vəzifədən azad olunub, habelə digər intizam tədbirləri görülüb.
Hər bir hakim bilməlidir ki, insan haqlarını təmin etmək, qərəzsiz və ədalətli olmaq, məhkəmə hakimiyyətinin nüfuzuna xələl gətirən hər cür hərəkətdən çəkinmək, etik davranış qaydalarına dürüst əməl etməklə vətəndaşlara qayğılı münasibət göstərmək onun ən ümdə vəzifəsidir. Əks təqdirdə o, yüksək hakim adına layiq ola bilməz".
Göründüyü kimi, işində nöqsanlara yol verən hakimlər barədə bu illər ərzində ciddi ölçülər götürülüb. Ancaq buna baxmayaraq, hakimlərin icraatında olan işlərə qərəzli baxması, subyektiv amillərə əsaslanma kimi hallara son qoyulmur. Səbəb nədir?
Bu barədə fikirlərini qəzetimizlə bölüşən Ali Məhkəmənin sabiq sədri Tahir Kərimli bildirdi ki, Fikrət Məmmədovun müsahibəsində toxunduğu fikirlərlə tanışdır. Sabiq hakimin sözlərinə görə, məhkəmə sistemində ədalətin bərpa olunması istiqamətində görülən işləri, sadalanan statistik rəqəmlərlə bağlı məlumatları normal qiymətləndirir: "Bu gün məhkəmələrimizdə ədalətsizlik var. Bunu dövlət başçısının özü də deyir. Məhkəmədə ədaləti təmin etmək mənim 40 illik arzum olub. Siz eşitsəniz ki, Tahir Kərimlinin ürəyi partlayıb ölüb, bilin ki, məni hakimlərin ədalətsizliyinə şahidlik etmək öldürüb. Mən bu sistemin bütün incəliklərinə bələdəm. Məhkəmə katibindən Ali Məhkəmənin sədrinə kimi yüksəlmişəm. Sovet dövrünün hakimi olmuşam. Onda da maksimum ədaləti təmin etməyə çalışırdım, ancaq asan deyildi. Müstəqillik əldə etdikdən sonra elə bildim ki, arzularımızı həyata keçirə biləcəyik. Ali Məhkəmənin sədri kimi təmsil olunduğum hakimiyyətin özündə mənə ədalətli işləməyə imkan vermirdilər. Həmin vaxt xarici səfərlərin birindən qayıdanda eşitdim ki, bizim göndərdiyimiz bir neçə qanun layihəsini Milli Məclis geri qaytarıb. Elə həmin gün də istefa ərizəsini yazıb Prezidentin qəbuluna getdim. Həmin qanunları qəbul etdirə bildik. Mən imkan vermirdim ki, hansısa nazir hakimə xahiş etsin. Belə hala rast gələn kimi ciddi tədbir görürdüm. Ədalətli məhkəməsi olmayan dövlət güclü ola bilməz. Dövlətin adından hökmü yalnız məhkəmə verə bilər. Təəssüflər olsun ki, bizim hakim korpusu prokurorluqdan asılı vəziyyətə düşüb. Bəraət institutu ümumiyyətlə işləmir. Fikrət Məmmədovun müsahibəsindən də anladım ki, dövlətin özü də bu problemin aradan qaldırılmasında ciddi maraq göstərir. Bunun üçün məhkəmə sisteminin icra hakimiyyətlərindən bu və ya digər formada asılılığını azaltmaq gərəkdir. Hakimlərin ömürlük seçilməsini təmin etmək lazımdır və s."