Dünyanın məşhur "Entənrinyer, Midl Est" jurnalı hacı İbrahimin həyatı və Xəzər dənizində inşa etdirdiyi əfsanəvi şəhərcik barədə böyük məqalə çap edib. Məqalənin tərcüməsini oxuculara təqdim edirik. Qeyd edək ki, tərcümə "Bakı-Xəbər" redaksiyasının özünə məxsusdur. Müasir dünyamızda yaradıcılar və inkişaf etməkdə olan bazarlar mövcuddur. Bir də inkişaf etməkdə olan bazarlardakı yaradıcılar var.
Elə yaradıcılar da var ki, yeni cəmiyyəti və yeni həyatı tərənnüm etməyə və bu yeni dünyada yaşamağa ümid edir. İbrahim İbrahimov bunların hamısıdır və əgər bir insanın evi onun qəsridirsə, insan öz qəsrinin kralıdır, lakin biri insanın adası varsa, bu onun... krallığıdır.
"Khazar İslands" İbrahimovun krallığı olacaq, lakin o özünü, monarxdan daha çox, sadə bir vətəndaş və vətəninin patriotu kimi görür. Bunun əsas səbəbi odur ki, son illərin ən cəsarətli layihəsini ona həvalə ediblər. Hazırda o, xəyallarını gerçəyə çevirmək üçün 100 milyard dolları xərcləməyə başlayıb və əmindir ki, onu tikərsə, "onlar Azərbaycana gələcək".
"Khazar İslands" 2020-ci ilə açılış üçün tam hazır olacaq. 2016-cı ildə mən yüngülvari bir açılış edəcəm və o zaman gəlib burada hər şeyin nə qədər sürətlə dəyişdiyini görəcəksiniz". İbrahimov məndən heç nə soruşmur, sadəcə onun yeni, işıqlı dünyasının tam açılışı ərəfəsində mənim bura yenidən gələcəyimi bildirir. Onun "sağ əli" olan Şahin Talıbov deyir: "Cənab İbrahimov sizi yenidən buraya gətirəcək. çünki bu açılış çox böyük əhəmiyyət kəsb edəcək. İbrahimovla mütəmadi səyahət edən və bir müddət bu tikinti maqnatı ilə bərabər çalışan Talıbov (mənim bu müsahibədə əlaqələndiricim kimi çıxış edirdi), milyarder İbrahimovun müavinidir. Mən, demək olar ki, Bakıda olduğum 48 saatın hamısını Talıbovla, İbrahimovla və daha sonra rastlaşdığım onun 20 illik həyat yoldaşı ilə onların dənizkənarı malikanəsində keçirdim. İbrahimov böyüdüyü kəndə və həmçinin digər kəndlərə xeyriyyə yardımları edib. "Mən 10 kəndə su çəkdirmişəm. Həmin işlərə 5.5 milyon dollar xərcləmişəm" deyir iş adamı. Lap əvvəldən mühəndisliyə və tikintiyə bir hobbi kimi maraq göstərən İbrahimov sonradan bu marağını xeyriyyə işlərinə və "Khazar İslands" də daxil olmaqla mənfəət gətirən layihələrə yönəldib. İbrahimov layihənin siması və rəhbəri olsa da, bütün işlər "Avesta" Konserninin öhdəliyindədir. Daim böyüyən "Xəzər adaları"nı işçi qüvvəsi, material və pulla təmin edən "Avesta" Konserni İbrahimovun müxtəlif layihələrində çətir qismində çıxış edir.
Çay süfrəsində söhbət əsnasında İbrahimovdan onun "The New York Times" jurnalında "oliqarx"a bənzədilməsinə münasibəti ilə maraqlanıram. Cavabında o, bu rəyi təkzib edərək gülür. O, Müstəqil Dövlətlər Birliyindən çıxan sağlam-var dövlətə malik sahibkarların simvoludur. Sovetlər Birliyinin çökməsindən sonra yaranan Müstəqil Dövlətlər Birliyi insanların can atdığı inkişaf etməkdə olan bazarlara sahib Qazaxıstan, Azərbaycan kimi müstəqil dövlətlərdən ibarətdir. Dünya Bankının hesablamalarına görə, 2012-ci ildə Azərbaycanda Ümumi Daxili Məhsulun həcmi 66.60 milyard dollar dəyərində olub. Mərkəzi Kəşfiyyat Agentliyi Dünya Məlumatlar Bülleteni Azərbaycanın 2013-cü il üçün gözlənilən ÜDM-nin həcminin "Xəzər Adaları" layihəsinin dəyəri qədər - 100.4 milyard dollar olacağını söyləyir və bu rəqəmlər ölkədə hər bir istiqamətdə mühüm iqtisadi artımın göstəricisidir. Asiya İnkişaf Bankı bildirir ki, 2013-cü ilin ilk yarısında Azərbaycanda ÜDM AİB-in 2013-cü ilin aprel ayı üçün nəzərdə tutduğundan 5%, həmçinin 2012-ci ilin ilk yarısı üçün nəzərdə tutulandan 1.5% daha çox artıb, üstəlik, ÜDM-in yarıdan da azını təşkil edən neftlə birlikdə. "Asian Development Outlook"un (ADO) hesabatına əsasən, tikinti sektorunda çoxalan investisiyalarla birgə 35.5% artım qeydə alınıb. İqtisadi cəhətdən sıçrayış edən ölkə həqiqətən yüksəlməkdədir - artan qaz və neft ixracatı mühüm olduğu qədər daşınmaz əmlak, bank və inşaat kimi önəmli sektorlar da artıma əsas təkan verən amillərdir.
Bunların hamısı İbrahimov üçün yaxşı xəbərlərdir və yalnız bəzi analitiklərin 2016-cı ildə artımın azalacağı ilə bağlı proqnozlarına baxmayaraq, daha da yaxşısını gözləmək lazımdır. 2012-ci ildə Bakı sosial-mədəni müstəvidə ən böyük tədbirlərdən hesab edilən "Avroviziya"ya ev sahibliyi etdi və bu ərəfədə bütün lazımi televiziya kameralarını buraya gətirməyə müvəffəq oldu. 2015-ci ilin iyun ayında isə Bakı digər ümum-Avropa hadisəsi sayılan və böyük miqdarda beynəlxalq uğurları, iri ölçülü idman yarışları ilə Avropa oyunlarına ev sahibliyi edəcək. Eyni zamanda, Azərbaycanın 2017-ci ildə keçirilməsi planlaşdırılan dördüncü İslam Həmrəylik Oyunlarına ev sahibliyi etməsi üçün irəli sürdüyü təklif də qəbul olunub. Bunu da qeyd etmək yerinə düşərdi ki, ilk İslam Həmrəylik Oyunları Səudiyyə Ərəbistanında baş tutub. Növbəti tədbirin isə İranda keçirilməsi nəzərdə tutulsa da, "İran Körfəzi Ərəb Körfəzinə qarşı" terminologiyası üzrə markalama mübahisələrə səbəb olduğundan, ləğv edilib. Nəyə görə İbrahimovla müzakirə zamanı belə bir misal gətirdim? Çünki Azərbaycanın əhalisinin əksəriyyəti müsəlmandır və burada şiə təriqəti üstünlük təşkil edir. İbrahimovdan daha çox haradan - İrandan, yaxud Ərəb Körfəzi Ölkələrindən pul axını gözlədiyini soruşanda o, hər kəsə qapıların açıq olduğunu söylədi və beləliklə növbəti İslam Həmrəylik Oyunlarının nəyə görə burada keçiriləcəyi də məlum oldu. "Pul puldur. Hər kəsin pulu investisiya üçün məqbuldur, bunun hansı ölkədən gəldiyi isə heç fərq etməz" - deyə İbrahimov bildirir. Şən və səmimi İbrahimov müsəlman olsa da, Ərəb ölkələrini silkələyən dini bölücülüyə baş qoşmur, dindar və dinini yaxından bilən birisi olaraq onun tələblərini həyata keçirir. Mən onun evdəki qonaq otağını, "Xəzər Adaları" layihəsindəki iclas otağını, "Avesta" Konsernində şəxsi kabinetini bəzəyən Quran yazılarını - qızıl xəttatlıqda İslam incəsənətini gördüm. O əsla Orta Şərq və Şimali Afrika regionundakı məzhəb qarşıdurmasını müzakirədən imtina etmir, sadəcə, ərəblərin çox emosional olduqlarını söyləyir və söhbətin üzərindən keçir.
Söhbət əsnasında İbrahimova Qərb pasportuna sahib olanların Azərbaycana gəlişinin çətin olduğunu söylədim. O isə artıq bunun da həll olunacağını və gələcəkdə heç bir narahatlığa əsas olmayacağını dedi. Bu, İbrahimov və onun əməkdaşları üçün doğru ola bilər, lakin hələ də digər insanlar üçün MDB üzvü olan bu ölkəyə səyahət etmək olduqca problemlidir. "Artıq Bakıya gəlmək çox asanlaşıb. Hər şey dəyişir, əksər insanlar bizim nə etdiyimizi və adaları görmək üçün gəlir". Mən cəsarət edib artıq tikintisi gedən, lobsterə bənzəyən "Xəzər Adaları"nı Dubayla müqayisə etdim. "Bakı ilə Dubay arasında görünüş fərqi var. Mən yaşamaq üçün şəhər tikirəm. Dubay isə iş və tranzit şəhərdir - insanlar buraya gəlir, pul qazanır və yenidən buranı tərk edirlər. "Xəzər Adaları" qısa müddətə gəlib yenidən buranı tərk edənlər üçün deyil, daimi yaşamaq üçün şəhərdir. Buranın ilk sakini də mən özüm olacam" - deyə ofisindəki konfrans stolunun üzərində 11 metrlik layihədə yaşayış ərazilərini göstərən İbrahimov bildirir.
56 yaşlı iş adamı əminliklə qeyd edir ki, "gələcəyin şəhəri" hər kəsin yaşamaq istəyəcəyi yer olacaq. Nəyə görə? Çünki o, səyahət etdiyi hər yerdən gördüyü ən yaxşı təcrübələri toplayıb və qərara gəlib ki, bunlar daha da təkmilləşdirilə və irəliyə aparıla bilər - belə bir şey onun planlarının miqyası və həcmidir. "Xəzər Adaları"nın imkanlarına müasir ictimai nəqliyyat sistemi, yüksək penetrasiya, Dubaydan fərqli olaraq döngəni ötdüyünüzdə yolu davam etməmək üçün çıxışları olan magistral yollar daxildir. Bu layihənin baş tacı Azərbaycan qülləsi olacaq ki, dünyadakı digər binaların hamısından hündür olacaq. Planlar böyük və bahalıdır. Qolf meydançasına və Formula 1 meydanına əlavə olaraq o, böyük miqdarda ərzaq və içki satış mərkəzləri (80-dan çox) və otellər şəbəkəsi yaratmaq (18) istəyir. Bakı artıq dünyanın bir çox brend otellərinə sahibdir. Burada "Four Seasons", "Fairmont", "Hyatt Regency" və digər otellər mövcuddur. İbrahimov çox əminliklə qonaqpərvərliyin gözəl nişanələrinin tezliklə "Xəzər Adaları"na da gələcəyini söyləyir. Lakin onun bu layihənin Dubaya bənzəmədiyini israrla söyləməsinə baxmayaraq, burada inkaredilməz paralellik var ki, bu da daha çox Körfəz ölkələrində üstünlük təşkil edən futuristik memarlıqda nəzərə çarpır.
Körfəz ölkələrində və digər səfər etdiyi dövlətlərdə dövlət rəhbərləri tərəfindən qarşılandığını deyən İbrahimov "bu artıq mənim böyüdüyümdən xəbər verir" deyə zarafat edir. Həqiqətən də o, Qətərə sonuncu səfəri zamanı "Xəzər Adaları"nın inkişafı kontekstində Baş nazir və maliyyə naziri ilə görüşüb. İbrahimov qətərlilərin Azəri layihasində çalışacaqlarını təsdiqləməsə də, səyahəti barədə yüksək fikirdədir. Ümumiyyətlə, belə demək olarsa, biznesmen optimist, işindən razı və xalqın adamıdır. "Əvvəllər "Avesta"da 500 işçi çalışırdısa, hazırda, xüsusilə də" Xəzər Adaları"nda çalışanların sayı 2500 ə çatır. Kənardan cəlb edilən 500 işçimiz var. Bizim rastlaşdığımız əsas problemlərdən biri yetərli bacarığı olan işçi tapa bilməməyimizdir, o üzdən onları kənardan gətirməli oluruq". Əraziyə gündəlik səfər etdiyini bildirən İbrahimov nahar zamanı etiraf edir ki, ölkəni qısa müddətə iş üçün tərk etdiyində tez-tez telefonla hər şeyi yoluna qoyur. "Layihə rəhbərləri, işçilər mənim mobil nömrəmi bilirlər. Ola bilsin ki, rəhbərdən aşağı vəzifədə olan şəxsin problemi olsun və rəhbər şəxs bundan mənim xəbərdar olmağımı istəməsin. Odur ki, bu yolla mən hər şeydən xəbərdar oluram. Hər kəs hər zaman mənə zəng edə bilər".
İbrahimovun qohumu Talıbovla Adaları ziyarət etdiyimizdə o mənə sonu görünməyən baxımlı yaşıllıqların ətrafını və körpüləri göstərdi. Ümumilikdə mən yeni adalarda təxminən 2 saat oldum və bəzən maşınla, bəzən də piyada ətrafı seyr edirdim. Körpülərin üzəri və yollara İbrahimovun öz mədənlərindən çıxarılan yüksək keyfiyyətli daşlar döşənib. Layihə gözəl işiqlandırılıb və təntənəli Azərbaycan bayrağını əks etdirmək üçün göy, qırmızı, yaşıl rəngli işıqlarla bəzədilib. O, layihənin başlanğıcını xatırlayır və müxalif düşüncələrə baxmayaraq, layihənin tamamlanacağını mənə bildirir.
Görünür, "Xəzər Adaları" İbrahimov üçün artıq nəzərəçarpan reallıqdır ki, o bu haqda öz yaxınlarına da danışmır. Əgər belədirsə, bu günlərdə onun ağlında nə var? "İndi? Mən ikinci şəhər barədə düşünürəm". Əgər o ikinci meqaşəhəri də tikərsə, onda bəli, biz yenə gələcəyik.

Fida Chaaban
Entrepreneur, Middle East