Vaxtilə “hacı” titulu daşıyan adamlara cəmiyyətdə xüsusi münasibət vardı. Müqəddəs Kəbəni ziyarət edib, necə deyərlər kirlə gedib nurla qayıdan adamlar olan “hacı”lar kasıb-küsubun, yetim-yesirin pasibanı, dayağı olardı. Əslində, dediklərimiz hacıların missiyasına daxildir və bu bir Allah borcudur ki, hacılar buna əməl edirdi.
Təəssüflər olsun ki, bu gün “hacı” statusundan sui-istifadə edən kifayət qədər insanlar var. Bu insanlar öz neqativ əməlləri ilə bu titulun, statusun gözdən salınmasına xidmət edirlər. Azərbaycanda Həcc ziyarətinə getmək dəb halına çevildikdən sonra kimin pulu, imkanı var üz tutu bu müqəddəs ziyarətə. Amma çoxu qayıdanda üzlərində, könüllərində nur, xeyirxahlıq gətirmədilər. Doğrudur, bu gün “hacı” statusunu çox yüksək səviyyədə daşıyan insanlar da var. Amma onlarla yanaşı bu statusa layiq olmayanlar da az deyil. Onlar hacı statusunu nüfuzdan salanlardır. Hazırda bir sıra hacıların adları şou-biznesçilərlə yanaşı hallandırılır. O hacıların özləri gözə görünməsə də, müğənnilərin paylaşdıqları fotolarda onların “qolları” görsənir. Yəni müğənnilər bu şəkilləri paylaşmaqla demək istəyirlər ki, həqiqətən də sevgililəri “hacı”dır və onunla dini kəbinlə yaşayırlar. Hətta həmin “hacı”lardan dünyaya uşaq gətirən şou-biznesçilər də var. Bu “hacı”lar həmin istedadsız, səssiz, ifası bir qəpiklik olan şou-biznesçilərə əməlli-başlı havadarlıq edir, onlara evlər alır, villalar tikir, olduqca bahalı maşınlar alırlar. Şou-biznesdə olan bəzi xanımlar “hacı” sevgililəri ilə “qürur duyduq”larını deyir və “hacı”larının onlara daha bahalı hədiyyələr aldığını etiraf edirlər. Məsələ burasındadır ki, o müğənnilər “hacı”larla yaşadıqları eşq macəralarını aləmə faş edirlər, bununla da sanki öz əməllərinə bəraət qazandırmaq istəyirlər. Heç şübhəsiz ki, onların telekanallardan, sosial şəbəkələrdən verdikləri bu tipli açıqlamalar cəmiyyətdə qıcıqla, narazılıqla qarşılanır. Müğənnilərin “hacı” sponsorlarını tez-tez piar etməsi xüsusən də cəmiyyətin həssas təbəqəsini narazı salır.
Şou-biznesçilər “hacı”larını o qədər reklam edirlər ki, bu da xalq arasında “həci ürəkdir” lağlağısının yaranmasına səbəb olub.
Yeri gəlmişkən, bəzi mütəxəssislər qeyd edirlər ki, “hacı” bir mənəvi statusdur, yəni Azərbaycanda sözügedən bu statusu alanların rəsmi sənədlərində onların bu titulu yazılmır.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu gün özünü bəzi şou-biznesçilərin havadarları, sponsoru kimi göstərən “hacı”lar əslində Həcc ziyarətinə məqsəd üçün gedənlərdir. Onlar hesab edir ki, belə insanlar “hacı” titulunu qazanmaqla özlərinə cəmiyyətdə əlavə bir xal qazanmaq istəyənlərdir. Belə insanların bu titula layiq olmadığını deyən ekspertlərin fikrincə, bu adamlar şou-biznesçilərə dayaq olmaqla sənəti düşünmür, onlar müğənnilərin özlərinə şəxsi münasibətlərinə görə pul xərcləyirlər. Belələrinin “hacı” statusuna ləkə gətirdiyini qeyd edən mütəxəssislərin sözlərinə görə, o insanların mahiyyəti bəzi yüngül əxlaqlı şou-biznesçilərin mahiyyətindən qətiyyən fərqlənmir.
Tanınmış ilahiyyatçı Hacı Təyyar Hüseynli də mövzu ilə əlaqədar baki-xeber.com-a bildirdi ki, son zamanlar dəbdəbəli villaların, var dövlətin, həddən artıq bahalı avtomobillərin, bir sözlə, dünya malının yanında “hacı” adının səsləndirilməsi onun daşıdığı titulla təzad təşkil edir. O, vurğuladı ki, Həcc ziyarətinə gedən insanların hər biri zəngin ola bilməz, ola bilsin, kimsə imanına, dininə görə zəngin bir insan tərəfindən Həccə göndərilir, yaxud bir başqasının yerinə bu müqəddəs məkana gedib. “Çox təəssüf ki, son zamanlar bəzi “hacı”ların adları şou-biznesçilərlə bir yerdə hallandırılır. Son zamanlar tez-tez eşidirik ki, onsuz da kifayət qədər varlı-imkanlı olan, toylardan kifayət qədər pul qazanan bir xanım sənətçiyə “hacı” filan şeyi də alıb hədiyyə etdi, “hacı” ona daha bahalı avtomobil aldı, hacı pulun üstünə pul gətirdi və s. Hacı titulu daşıyan belə insanların adlarının bu cür məsələlərdə hallanması nəinki cəmiyyətimiz, eləcə də bütün dünya insanları tərəfindən sualla qarşılanır. Birmənalı olaraq deyirəm ki, ola bilsin, kimsə sənətə gəlib pis-yaxşı səsi var, oxuyur, pul qazanır, ümumiyyətlə onun var-dövlətini saymaq insanlara düşməz. Əlbəttə, haram pulu Allah insana qismət etmir, onu insan özü əldə edir. Deyək ki, pulu bizim hacılar halaldan qazanıb, xüms-zəkatını verib və pulu çoxdur. O nə qədər zəngin olsa da zəngin bir şou-biznesçinin, müğənninin zənginliyini artırınca, daha çox öz yaşadığı kəndin, yaxın qohum-əqrabalarının, yaxud da cəmiyyətin elə ehtiyaclı insanları var ki, həmin “hacı”lar öz maddi potensialını ora yönəldə bilər.
Qaldı ki, “hacı” adının şou-bieznesdə hallandırılmasına bu müsbət hal deyil. Şou-biznesçilər deyəndə ki, “mən həci ilə ailə qurmuşam, həci mənə bunu aldı verdi” bu qıcıq yaradır. Halbuki cəmiyyətdə o pula ehtiyacı olan daha çox insan var. Ola bilsin, hacının həyat yoldaşı bir deyil, şəriətə görə 4 olsun, yaxud daha artıq. Amma gərək “hacı”nın da həyat yoldaşı onun özünə oxşasın, uyğunluq yaransın. Yəni o bir neçə xanımı öz kəbininə alıbsa onların həyat tərzində islami prinsiplər həyata keçirilsin. Yoxsa “hacı” öz şəhvət hissinə, öz əyləncəsinə pul xərcləsə, hamının tamah saldığına tamah salsa, pulu belə məqsədlərə xərcləsə bu qəbul edilə bilməz. Bunu Allah götürməz. Onlara xərclədiyi 10, 100 min manatı ehtiyaclı insanlara xərcləsə daha yaxşı olar. Allah tala zənginlərə kasıbların əmanətini verib, onlar da götürüb bu əmanəti öz şəxsi əyləncələrinə, eyş-işrətinə görə xərcləyirlərsə nəticə də “bu müğənnini filan hacı aldı, bu müğənni hacı ilə ailə qurdu” kimi söhbətlər ortaya çıxacaq. O müğənnilər çox zəngindirlər və onların heç biri “hacı” arvadına da oxşamırlar. Onlar yenə öz işlərindədir” - deyə H.T.Hüseynli bildirib.
H.T.Hüseynlinin sözlərinə görə, hacı adı müqəddəsdir. O, vurğuladı ki, kimlərsə təsadüfən Həcc ziyarətinə gedibsə hələ də indiyə qədər hara və niyə getdiklərini, “hacı” adı ilə bağlı hansı mənəvi yükü daşıyırlar, bunu bilmirlər: “Təklif edirəm ki, təsadüfən Həccə gedənlər aldıqları bu titulun məsuliyyətini anlamadıqları, bu statusu gözdən saldıqları üçün “hacı” adından imtina etsinlər. Desinlər ki, biz bu addan imtina edirik və öz bildiyimizi edirik, halaldan-haramdan qazanırıq və kimə, nəyə pul xərclədiyimizi özümüz bilirik. Bunu desələr daha yaxşı olar, yoxsa “hacı” adını belə məsələlərdə hallandırmasınlar”.
İradə SARIYEVA
