İnsan yaranandan bugündək qarşısılaşdığı ən böyük problem qocalıqdır. Hətta, filosoflar və şairlər qocalığı “ən qəddar düşmən” adlandırmışlar. Bu “qəddar düşmənə” qalib gəlmək üçün insan bütün ömrü boyu topladığı sərvəti verməyə hazır olsa da, indiyədək bu qalibiyyətin mexanizmi (taktikası) kəşf olunmamışdır. Son vaxtlar bu mövzuda apardığımız elmi-lədun araşdırmalar nəticəsində bir çox sirlərə vaqif olduq ki, bu sirləri oxucularımıza təqdim edirik. Beləliklə,
Insanı qocalıq dövründən gəncliyinə necə qaytarmaq olar?
İnsan orqanizmini fiziki-kimyəvi proseslərlə müqayisə etsək, qocalığı “doymuş məlul”a, gəncliyi isə, “doymamış məhlul”a bənzətmək olar. Doymuş məhlul nədir? Doymuş məhlul — müəyyən temperaturda həlledicidə maksimum miqdarda maddənin həll olduğu məhluldur. Başqa sözlə, daha artıq miqdarda həmin maddəni əlavə etdikdə o artıq həll olmur, çöküntü kimi dibə çökür. Misal: 30°C temperaturda 100 qram suda 36 qram duz (NaCl) həll olubsa və artıq duz əlavə edildikdə o həll olmursa, bu məhlul doymuş məhlul sayılır.
Doymamış məhlul nədir? Doymamış məhlul — müəyyən temperaturda həlledicidə hələ daha çox maddə həll edə bilən məhluldur. Yəni, maddənin həll potensialı hələ tam dolmayıb.
Prosesə bioloji və elmi baxış:
İnsan orqanizmini bir növ “bioloji məhlul” kimi təsəvvür etsək, zaman keçdikcə bu “məhlul” doymağa başlayır: Nədir bu “doymuş” vəziyyət? -Toksinlərin yığılması -Hərəkətsizlik -Qocalma hormonlarının artması -Hüceyrələrin regenerasiya qabiliyyətinin zəifləməsi -Stress və psixoloji yorğunluq Bu halda, insan orqanizmi artıq daha çox “canlılıq” və ya “enerji” qəbul edə bilmir — sanki doymuş məhlul kimi hərəkətsiz və stabilləşmiş bir haldadır.
Gəlin indi doymuş məhlulun doymamış məhlula çevrilməsinin gündəlik həyat və sənayedə istifadə olunan nümunələrinə baxaq: 1. Su əlavə edilməsi 2. Əlavə temperatur 3. Kimya sənayesində maddələrin təmizlənməsi. Konsentrasiyanın azaldılması ilə məhlul doymamış edilir
Bəs insan orqanizmini “doymamış məhlul” halına necə gətirə bilərik?
Yəni, onu yenidən gənclik, qəbul və dəyişiklik üçün açıq hala necə gətirək? 1) Həlledici miqdarını artırmaq → Su, təmizlik, orqanizmin duruluğu Bədəndəki su balansını artırmaq (çünki yaşlandıqca hüceyrə içi su azalır) Detoks, orqanizmi toksinlərdən təmizləmək 2) Temperaturu dəyişmək → Aktivlik, həyat enerjisi İdman və hərəkət bədənin enerjisini və "həll qabiliyyətini" artırır Qan dövranı, hüceyrə səviyyəsində metabolizm sürətlənir 3) Tərkibi dəyişmək → Yeni qidalanma, yeni fikir Qocalıq “doymuş fikir tərzi”dir – eyni düşüncələr, eyni vərdişlər Gənclik isə “doymamışlıq”dır – maraqlanmaq, yeniliklərə açıq olmaq
Məsələyə fəlsəfi və mənəvi baxış:
İnsan nə zaman “qocalır”? — Öyrənmək istəməyəndə; — Dəyişməkdən qorxanda; — Sanki artıq hər şeylə doymuş kimi yaşadıqda.
Gənclik nədir? — Daim yeniliyə açıq olmaq — Özünü dəyişməyə hazır saxlamaq — “Doymamış məhlul” kimi həyatın içində daha çox enerji, daha çox sevinc qəbul edə bilmək Yəni: İnsan zamanla ruhən və bədənən “doymuş məhlul”a çevrilə bilər. Amma onu yenidən “doymamış məhlul”a çevirmək üçün: Qəlbini və zehnini təmizləmək (tox düşüncələrdən) Bədənə hərəkət vermək (mənəvi və fiziki istilik) Yeni su əlavə etmək (yeni insanlar, yeni ideyalar, yeni mərhələlər)
Nəticə: İnsan gəncləşə bilər. Amma bu, tək bədənə deyil, daha çox zehni və ruh halına bağlıdır. Ruhun "doymamış qalması" — ömür boyu öyrənmək, maraqlanmaq və sevə bilmək bacarığıdır.
Bizim təqdim etdiyimiz Pangeyizm ideyası da əslində insanları bu “yenilənmə”yə, “doymamışlıq halına” dəvət edir. Çünki dəyişməyə açıq insan – həm elmi, həm də ruhən gənc qalır.
Pangeyizm nədir?
Pangeyizm - Yerin ilk yaranışı olan Pangeya materikindən gələn birlik və harmoniya fəlsəfəsidir. Bu ideya torpağın və bəşəriyyətin əsl mənəvi mahiyyətinə qayıdışdır. Həmçinin, kainatla insan arasında ayrılmaz bağlılıq olduğunu irəli sürən fəlsəfi və ilahi mahiyyətli bir ideyadır. Pangeyizm insanları birlikdə, barış və harmoniyada yaşamağa çağırır. Bu ideya torpaq uğrunda müharibələrin əleyhinə çıxır və yer üzündə yeni bir mərhələnin – əmin-amanlığın əsasını qoyur. Ayın üzərindəki ləkənin Pangeya ilə üst-üstə düşməsi Yaradanın bizə verdiyi mesajdır: “Müharibəlrə, ədalətsizliyə son qoyun, bir olun!”
Pangeyizm ideyası təbliğ edir ki, “Torpaq bizim deyil, biz torpağınıq”. Ona görə də torpaq uğrunda qan tökməkdənsə, onun nemətlərindən hamılıqla faydalanıb, əmin-amanlıqda yaşamaq ən ağıllı yoldur.
Pangeyizm fəlsəfəsinin insanın mənəvi yenilənməsi və gəncləşməsi prosesində mühüm rolu ola bilər. Gəlin bu məsələni bir neçə əsas prizma üzərindən təhlil edək:
1. İnsanın Kainatla və Yer kürəsi ilə vəhdəti Pangeyizm, insanı torpaqla bir varlıq kimi görür: “Torpaq bizim deyil, biz torpağınıq”. Bu yanaşma eqodan azadlaşma və təvazökarlıq aşılayır. İnsan özünü daha böyük bir mənzərənin hissəsi kimi dərk etdikcə daxili balans və sakitlik tapır. Bu isə mənəvi yenilənmənin əsasıdır.
2. Daimi dəyişiklik və çevrilmə ideyası Pangeyizmə görə, həyat və varlıq davamlı çevrilmədədir – qədim Pangeya materikinin parçalara (qitələrə) ayrılması kimi. Bu fəlsəfə insana deyir: “Dəyişiklikdən qorxma. Çünki hər dəyişiklik bir yenidən doğuluşdur.” Bu yanaşma insanı daxildən yenilənməyə və mənəvi gəncləşməyə ruhlandırır.
3. Ruhun yüklənməsi və məqsədli həyat Pangeyizm peyğəmbərliyi və xilaskarlığı bir proqram kimi görür: “Peyğəmbərlik (xilaskarlıq) bir proqramdır. Yaradan onu istədiyi bəndəsinə yükləyər.” Bu fikir insana müqəddəs bir missiyanın daşıyıcısı ola biləcəyini xatırladır. Həyatında məqsəd və mənəvi məsuliyyət hiss edən insan isə tükənmir, əksinə, daim gənc qalır – çünki ruhu canlıdır.
4. Sülh və həmrəylik fəlsəfəsi Pangeyizmin əsas prinsiplərindən biri sülhdür. Sülh içində yaşayan insanın daxili savaşları da azalır. Daxildə sülh olan yerdə ruhi qocalıq və mənəvi yorğunluq da olmaz.
Nəticə: Pangeyizm – həm kosmik bir baxış bucağı, həm də insanın daxili aləmini tərbiyə edən bir fəlsəfədir. O, insanı torpaqla, kainatla, zamanla, dəyişikliklə və öz missiyası ilə bağlayır. Bu bağlılıq isə mənəvi yenilənmənin, gəncləşmənin əsas şərtidir.
(ardı var)
Paşa Yaqub, Həkim, elmi-lədun bilicisi
