Hazırda erkən nikah sosial problem kimi dünyada aktuallıq kəsb edən məsələlərdən biridir. Məlumdur ki, erkən nikah 18 yaşdan aşağı şəxslərin nikaha daxil olmalarıdır. Qanunvericiliyə əsasən,18 yaşına çatmış şəxslər evlənmək və ailə qurmaq hüququna malikdirlər. Ölkəmizdə erkən nikah və onun doğurduğu fəsadlar hər zaman diqqətçəkən mövzulardan olub.
Zaman-zaman bu fəsadların səbəb olduğu faciələr, problemlər haqqında çox danışılıb, müzakirələr aparılıb. Araşdırmalar nəticəsində bəlli olur ki, erkən nikaha daxil olma bəzən qızların öz istəkləri, bir sıra hallarda valideynlərinin təzyiqi, ailədə maddi vəziyyətin çətin olması və digər səbəblərdən baş verir.
Onu da qeyd edək ki, bu gün bölgələrdə ölkə əhalisinin müəyyən qismi ailə qurarkən müxtəlif səbəblər ucbatından dini kəbinə üz tutur və bu da bir sıra hallarda erkən nikahlara yol açır. Məlum olduğu kimi, dövlət tərəfindən qeydiyyata alınan nikahdan fərqli olaraq, dini kəbin hüquqi akt sayılmır. Evlilik həyatında sonradan cütlüklər arasında hər hansı problem yaranarsa, yaxud münasibətlər pozularsa, həmin nikah heç bir qanuni əhəmiyyət daşımır. Belə hallarda övladlar üçün də qanuni məsələlərdə bir sıra problem yaşanır.
Araşdırmalara görə, erkən nikahların qeydə alındığı bölgələr artıq dəyişib. Əvvəllər erkən nikah faktları daha çox cənub bölgəsində qeydə alınırdı. Ancaq bu gün bu sahədə vəziyyət dəyişib. Belə ki, bu gün erkən nikah ən çox Şəmkir rayonunda qeydə alınıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, ötən il üzrə şəxslərin bu yaşda rəsmi nikaha daxil olması halı ən çox Şəmkir rayonunda qeydə alınıb. Burada 2022-ci il ərzində həmin yaşda 18 nəfərin rəsmi nikahı qeydə alınıb.
Belə ki, Ağcabədi rayonunda 17 nəfər, Sabirabad rayonunda 15 nəfər, Yevlax rayonunda 14 nəfər, Ağdaş və Ağsu rayonlarının hər birində 11 nəfər və Samux rayonunda isə 10 nəfər 17 yaşda rəsmi nikaha daxil olub.
“Valideynlərindən çox sahədə asılı qalan, özü hələ uşaq bədənində və psixikasında olan 17 yaşlı qız həyat yoldaşı, gəlin, baldız və ən əsası ana rollarının öhdəsindən gələ bilməz”
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, ölkəmizin bütün bölgələrində erkən nikah halları müşahidə olunur. Onun sözlərinə görə, erkən nikah problemi hələ də aradan qalxmayıb: "Erkən nikahlar yenə də baş tutur. Əvvəl olduğu kimi, qızların 14-15 yaşdan ərə verilməsi faktları var. Çox təəssüf ki, cəmiyyət erkən nikah bəlasından xilas ola bilməyib. Bu gün erkən nikahların azaldığını söyləmək olmaz. Sadəcə olaraq bu faktlar az üzə çıxır. Yaxşı ki, sosial şəbəkələr erkən nikah hallarını ictimailəşdirir. Əks halda, bu məsələlərdən insanlar xəbər tutmaz, faktlar gizli saxlanar. Biz çalışmalıyıq ki, uşaqların erkən nikaha cəlb edilməsində rol oynayan, bunun qarşısını almayan valideynlər də cəzalandırılsın. Cəzasızlıq mühiti olduqca bu hallar təkrarlanacaq. Əksər hallarda erkən nikahı "nişan", "adqoydu" adı ilə ört-basdır etməyə çalışırlar. Əvvəllər erkən nikah daha çox cənub və Bakı kəndlərində müşahidə edilirdi. Ancaq indi Şəmkir bu sahədə ön sıraya keçib. Qızların erkən yaşda ərə verilməsi üzrə bu bölgə liderdi. Ailə qurmaq üçün maddi, mənəvi, fiziki, psixoloji və sair cəhətlərdən hazır olmaq lazımdır. 16-17 yaşda ailə quran qızın təhsili də yarımçıq qalmış olur. Onlar hələ uşaqlıq həyatından çıxmamış böyük məsuliyyətlər altına girirlər. “Filankəsin qızı gözümün qabağında böyüyüb, gözü açılmamış alım oğluma”, - deyən valideynlər qızların həyatını məhv edirlər. Nəticədə özləri bunun ağır fəsadlarını yaşayırlar. Öz inkişafı və həyatı üçün heç bir məqsədi olmayan, öz ayaqları üzərində durmağı bacarmayan, valideynlərindən çox sahədə asılı qalan, özü hələ uşaq bədənində və psixikasında olan 17 yaşlı qız həyat yoldaşı, gəlin, baldız və ən əsası ana rollarının öhdəsindən gələ bilməz. Həmin yaşda uşaqları ərə verən valideynlər düşünmür ki, qızlarının çiyinlərinə çox ağır yük qoyurlar”.
Günel CƏLİLOVA
