Ailənin birlikdə şam yeməyi yeməsi vacibdir. Bu, qədim zamanlardan bir çox mədəniyyətlər və dinlərdə vacib buyurulub. Ailəvi şam yeməklərinə öyrəşmiş uşaqlar daha geniş söz ehtiyatına, müsbət davranış tərzinə, yüksək özünə hörmətə malikdirlər, davranış problemlərinə daha az məruz qalırlar.
Elə bu mövzu ilə bağlı fikir bildirən elm və təhsir naziri Emin Əmrullayev media nümayəndələrinə açıqlamasında qeyd edib ki, şam yeməyini bir yerdə edən və ya əksini edən ailələrin övladlarının riyaziyyat göstəricilərində fərq var. Nazir bildirib ki, təhsil mexaniki prosesi deyil: “Bu, çox ciddi psixoloji inkişaf prosesidir. Təhsilin sonda kamil insan yaratmaq məqsədi var. Bir insanın inkişafına ev, təhsil və makrogöstəricilər təsir edir. Mühit inkişafı şərtləndirən əsas amildir. Tədqiqat aləmində bunun ölçülə bilən meyarları var. İlk faktor erkən yaş inkişafıdır”.
E.Əmrullayev əlavə edib ki, məktəbə hazırlığa gedən və getməyən uşaqlar arasında da ciddi fərq olur: “Bunu müəllimlər də deyir. Sadəcə, bu sahədə tədqiqatlar apara bilmirik. Apardığımız tədqiqat nəticəsinə görə, şam yeməyini bir yerdə edən və ya əksini edən ailələrin övladlarının oxu, riyaziyyat göstəricilərində fərq var”.
Nazirin məlum fikri ictimaiyyət arasında fikir ayrılığına səbəb olub. Bir qisim insanlar bu fikirlə razılaşsa da, bəziləri əks düşüncədədir.
Kamran Əsədov: “Ali təhsilli valideynlərin uşaqların təhsil göstəricilərinə bilavasitə ciddi təsirini tədqiqatlar və buraxılış, qəbul imtahanlarının nəticələri təsdiq etmir”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, çoxsaylı araşdırmalar ailənin yemək saatında bir arada olmasının uşaqlar üçün çox faydaları olduğunu göstərir: “Birlikdə şam yemək ailə üzvlərinin bir-birilə daha çox vaxt keçirməsinə imkan verir və ailə üzvləri arasında daha güclü bir əlaqə yaradır. Uşaqlar ailənin sosial təmasını hiss edərək özünü dəyərləndirə bilir və müsbət davranışlara yönəlirlər. Bununla birlikdə, şam yeməyi zamanı ailə üzvləri arasında ətraflı söhbətlərin aparılması uşaqların dil və söhbət bacarıqlarının inkişafına dəstək ola bilir. Aparılan tədqiqatlar əsasında deyə bilərəm ki, mütəmadi olaraq ailəsi ilə şam yeməyində süfrə arxasında oturub böyüyən uşaqların dəyər və normaları başqalarından fərqli olur. Buna görə də bir çox tədqiqatlar ailə üzvlərinin bir araya gəlməsinin uşaqların psixoloji və sosial inkişafını təmin etməsi məqsədilə şam yeməyini bir arada etməyi məsləhət görür”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, Azərbaycanda vətəndaşların cəmi 17 faizinin ali təhsilli, ondan dəfələrlə az hissəsinin keyfiyyətli ali təhsilə malik olduğunu nəzərə alsaq, ali təhsilli valideynlərin uşaqların təhsil göstəricilərinə bilavasitə ciddi təsirini tədqiqatlar və buraxılış, qəbul imtahanlarının nəticələri təsdiq etmir.
Könül İsmayılova: “Ailəsi ilə eyni masada xoş vaxt keçirən, şam yeməyi yeyən uşaqların tək istəyi yalnız oxumaq olur”
Psixoloq Könül İsmayılova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, uşaq təhsilində ailənin rolu danılmazdır. Gün keçdikcə, ailədaxili təhsilin rolu və dəyəri daha da anlaşılır. Ailədə daxili və xarici münasibətlər normal və uyğundursa, uşaq üçün möhtəşəm bir təhsil mühitidir. Düzgün və sakit, sağlam ünsiyyət mühiti olan bir ailə uşaqların təhsili və inkişafı üçün bənzərsiz bir məktəbdir: “Bəzi ailələr daxili və xarici problemlər səbəbindən düzgün təhsil şəraiti yarada bilmirlər. Daxili səbəblərdən ən önəmi ailədaxili münaqişə və ünsiyyət əksikliyidir. Cəmiyyətə aid həyat görüşləri, adət-ənənələr ancaq ailənin vasitəsilə fərdə yönləndirilir. Cəmiyyətdə mövqe tutan düz və səhv, yaxşı və pis cəhətlər də ailə süzgəcindən keçərək, fərdin idrakına çatdırıla bilər. Beləliklə, ailə uşağın təhsilində ilk və ən mühüm rolu ifa etməkdədir. Bu səbəbdən də düşünürəm ki, nazirin məlum fikri düzdür. Çünki ailəsi ilə eyni masada xoş vaxt keçirən, şam yeməyi yeyən uşaqların tək istəyi yalnız oxumaq olur”.
Günel CƏLİLOVA
