İndiyə qədər həyata keçirdiyi işğal siyasəti səbəbindən böyük problemlər yaşayan Ermənistan getdikcə daha ağır duruma düşməkdədir. Hətta iş o yerə çatıb ki, erməni diasporunun nümayəndələri belə Ermənistan banklarına ölkədə öz bizneslərini qurmaq üçün köçürdükləri pulları geri çəkir.
“Jamanak” qəzeti yazır ki, diaspor pullarının gələcəyindən əmin olmadığı üçün belə addımlar atır: “Eyforiya dalğası ötdü. Adamlar əmin oldu ki, Ermənistanda iqtisadi vəziyyət yaxşılaşmaqdansa, günbəgün pisləşir. Belə şəraitdə isə onlar maliyyə vəsaitlərinə təhlükə hiss edirlər. Diaspor Nazirliyinin bağlanması bəhanədir. Əsl səbəb daha dərindədir. Onlar iqtisadi fəaliyyət üçün sərbəstliyin və məhkəmələrin müstəqil olmamasını başlıca səbəb sayırlar”.
Bu durumda Ermənistan üçün daha bir ciddi problem ölkənin böyük güclərin iqtisadi zərbəsinə də tuş gəlməsidir. Artıq Rusiya əvvəlki kimi Ermənistana sərmayə yatırmır, bura göndərdiyi məhsulların qiymətini artırır. ABŞ və Avropa İttifaqı da Ermənistana gözlənilən sərmayəni yatırmadı. Hazırda Ermənistan belə vəziyyətdə İranla hansısa işbirliyi qurmağa çalışır. Amma bununla ABŞ-ın da qəzəbinə daha çox tuş gəlir. Çünki İranla Ermənistan arasında iqtisadi əlaqələrin inkiaşfına cəhdlər ABŞ sanksiyalarının Tehrana qarşı gücləndiyi zamanda artır. Belə ki, bundan öncə ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Con Bolton Ermənistan hökumətindən İrana qarşı sanksiyaları artırmasını və Tehranla müəyyən sahələrdə ticarət əlaqəsini dayandırmasını istəyib. Buna rəğmən, İrəvan İranla əlaqələri dayandırmayacağını bildirib. Üstəlik, İranla Avrasiya İttifaqı arasında azad ticarət zonasının yaradılması barədə razılaşma imzalanıb. Bütün bunlar Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın İrana rəsmi səfəri fonunda geniş müzakirə predmeti olub.
Ekspertlər isə vurğulayır ki, əslində, İrandan heç nə ala bilməyəcək Ermənistan belə gedişlərlə ABŞ-ın qəzəbini daha çox üzərinə çəkir. Məsələn, ekspert Suren Sarkisyan qeyd edir: "ABŞ-ın regionda öz maraqları mövcuddur və təəssüf ki, Ermənistan buna qarşı çıxmaqla ölkəni zərbə altına alır. Birləşmiş Ştatlar bütün komponent və atributları ilə superdövlətdir. Hesab edirəm ki, bizim nə isə barədə düşünmək zamanımızdır". Ekspert, coğrafi fərqlərə baxmayaraq, istənilən halda, İran-Ermənistan münasibətlərinin ABŞ-Ermənistan tərəfdaşlığından daha vacib olmadığını vurğulayır. “1in.am” saytı isə bu xüsusda bildirir: “Bütün dövlətlərin, hətta İran-Amerika əlaqələrinin görünməmiş gərginlik səviyyəsi vəziyyətində belə problem və maraqları baxımından müqayisəli imkanları var. Xüsusilə də, supergüclər və regional hakimiyyətlərin nə qədər tərs rejimdə olmasına baxmayaraq, onlar da qətiliklə müəyyən ünsiyyət rejimi və kommunikasiyaları saxlayır, başqa cür beynəlxalq əlaqələr olmur. Biz bunu Rusiya-ABŞ münasibətlərində görürük, “soyuq müharibə” reallıqlarına baxmayaraq yüksək səviyyəli əlaqələr vaxtaşırı baş verir. İran və ABŞ-a gəldikdə isə, Rusiya-ABŞ münasibətlərini eyniləşdirmək və ya müqayisə etmək kimi bir məsələ yoxdur, eyni zamanda, bir super güc və əsas regional oyunçu ilə üzləşdiyimiz aydındır. Buna görə də, ABŞ və İran bir-birini, hətta görünməmiş gərginlik vəziyyətində belə, nəzərə almaya bilməz. Bu vəziyyətdə Ermənistan kombinasiya axtara bilər, eyni zamanda, Rusiya-ABŞ münasibətlərində olduğu kimi, İranla ABŞ arasında birbaşa təmas mexanizmi olmadığını nəzərə alaraq bu istiqamətdə işləyə bilər. Amma indiyə qədər həyata kueçrilən siyasət bunun tam əksini göstərir. Ermənistanın xarici siyasəti dalana dirənib. Onu artıq nə Qərb, nə Rusiya, nə də İran ciddi qəbul edir. Rusiya ilə münasibətlərin hazırkı vəziyyəti məlumdur. Müşahidələr göstərir ki, ABŞ və Avropa da Ermənistana ciddi münasibət bəsləmir. İran haqqında da yüksək fikir söyləmək mümkün deyil".
Elə ekspertlər də bildirir ki, Paşinyanın hakimiyyətə gəlişindən sonra öncə səsləndirdiyi bəyanatlara zidd getməsi, onun ABŞ-da heç bir rəsmi şəxs tərəfindən qəbul edilməməsi, prezident Armen Sarkisyanın ABŞ fiaskosu, xarici işlər naziri Zöhrab Mnatsakanyanın ABŞ səfərinin ləğv edilməsi əslində Vaşintqotnun İrəvana daha çox təzyiq göstərməyə başlmasının göstəricisidir. Aydın görünür ki, Ermənistanın siyasi rəhbərliyi çox çətin və ziddiyyətli vəziyyətə düşüb.
Tahir TAĞIYEV
