Məhəmməd Əsədullazadə: “ABŞ-ın siyasi iradəsinə zidd olaraq, Paşinyanın İrana qarşı reveransları müsbət qəbul olunmayacaq”
Erməni mətbuatının yazdığına görə, ötən il Ermənistanla İran arasında ticarət dövriyyəsi artıb. İranın “İrna” agentliyinə istinadən yayılan məlumata görə, 2018-ci ilin sonunda İranla Ermənistan arasında ümumi ticarət dövriyyəsi 364 milyon dollar təşkil edib. İranın Ermənistandakı ticarət attaşesi Möhsen Rahiminin sözlərinə görə, sözügedən göstərici 1991-ci ildən bəri misilsiz bir rəqəmdir. Yəni əvvəlki illərdə bir il ərzində belə artım qeydə alınmayıb.
O da məlum olıub ki, 2018-ci ildə ticarət dövriyyəsi 2017-ci ildən 40,5 faiz çox olub. Belə ki, 2017-ci ildə bu göstərici 258,8 milyon dollar təşkil edib. 2018-ci ildə Ermənistandan İrana ixracat 12 faiz artaraq 94,2 milyon, İrandan Ermənistana ixracat isə 54 faiz artaraq 269,42 milyon dollar təşkil edib.
Bundan başqa, Ermənistan İqtisadi İnkişaf Nazirliyi 1 yanvar 2019-cu il statistikasına əsasən, Ermənistanda 5310 İran şirkətinin olduğunu açıqlayıb. Məlumata görə, bu göstərici Ermənistanda qeydə alınan xarici şirkətlərin ümumi sayının 36,6 faizini təşkil edib. Bununla bərabər, Ermənistandakı böyük İran şirkətləri özəlliklə informasiya texnologiyaları, emal sənayesi, tikinti, daşınmaz əmlak, ticarət, kənd təsərrüfatı, turizm və nəqliyyat sahəsində özlərinə yer ediblər.
Görünən odur ki, ötən il Ermənistanda siyasi hakimiyyət dəyişəndən sonra bu ölkənin İranla iqtisadi-ticarət əlaqələri artıb. Maraqlı məqam odur ki, İranla Ermənistan arasında ticarət dövriyyəsi Tehrana qarşı ABŞ sanksiyalarının gücləndiyi zamanda artır. Belə ki, bundan öncə ABŞ Prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri Con Bolton Ermənistan hökumətindən İrana qarşı sanksiyaları artırmasını və Tehranla müəyyən sahələrdə ticarət əlaqəsini dayandırmasını istəyib. Buna rəğmən, Paşinyan İranla əlaqələri dayandırmayacağını bildirib. Bütün bunları ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə bunu İrana tətbiq edilən sanksiyalarla əlaqələndirdi: “Ermənistanla İran arasında iqtisadi əlaqələrdə artımın olması əsasən sanksiyalarla bağlıdır. Çünki İrana qarşı sanksiyaların tətbiqi ilə əlaqədar bu ölkənin digər dövlətlərlə əlaqələri çətinləşib. Bu səbəbdən İran Ermənistanla ticarət əlaqələrinə önəm verir. Əslində, 364 milyon dollarlıq ticarət dövriyyəsi heç də yüksək rəqəm deyil. Qeyd edim ki, Ermənistanda inqilab baş verdikdən sonra eyni vaxtda İrana qarşı sanksiyalara start verildi. Ona görə də burada hər hansı ciddi iqtisadi əlaqələrin inkişafından söhbət gedə bilməz. Hesab edirəm ki, bu müvəqqəti bir prosesdir. Hazırda Ermənistanda sosial-iqtisadi vəziyyət gərgin olaraq qalır. Ölkənin iqtisadi imkanlarını inkiaşf etdirmək üçün resurs yoxdur. Hesab edirəm ki, İran-Ermənistan əlaqələri Paşinyanın İrana səfərindən sonra hər hansı bir sıçrayışa səbəb olamayacaq. Ermənistanın iqtisadiyyatında Rusiya biznesi üstünlük təşkil edir. Demək olar ki, infrastruktur Rusiyanın nəzarətindədır. Bu ölkədə Rusiya biznesi ilə İranın biznes əlaqələri inkişaf edə bilər. Sadəcə, Ermənistan burada plasdarm rolunu oynayır. İrana qarşı sanskiyaları ABŞ genişləndirir. Belə olan təqdirdə, İranın bundan sonra Ermənistanla dinamik şəkildə iqtisadi əlaqələri inkişaf etməyəcək. Bundan əlavə, Ermənistana ABŞ-ın təzyiqinin gündəmə gəlməsi də gözlənir. Çünki ABŞ-ın siyasi iradəsinə zidd olaraq, Paşinyanın İrana qarşı reveransları müsbət qəbul olunmayacaq. Artıq Paşinyanın qeyri-ciddi olduğu və Qərbin geosiyasi şərtlərini qulaqardına vurduğu sezilir”.
Vidadi ORDAHALLI
