ABŞ-ı özündən narazı salan Ermənistanın son addımları bu ölkənin Rusiya ilə də ciddi qarşıdurmalara getməkdə olduğunu göstərir. Çünki İrəvan ABŞ-la yaşadığı ziddiyyətləri aradan qaldırmaq üçün bu dəfə də NATO və Avroatlantika məkanına inteqrasiyada maraqlı olduğunu bildirir. Bir daha qeyd edək ki, bütün bunlar ABŞ-la dərinləşən ziddiyyətlər fonunda baş verir.
Xatırladaq ki, Vaşinqton Ermənistanın Xarici İşlər Nazirliyinin başçısı Zöhrab Mnatsakanyanın ABŞ-a planlaşdırılan səfərini ləğv edib. Xarici İşlər Nazirliyindəki mənbələrin informasiyasına görə, İrəvan bu səfərin təşkili üçün uzun müddətdir işləyirmiş. Bildirilib ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan və ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə məsləhətçsi Con Bolton arasında telefon söhbəti burada mühüm rol oynayıb. Suriyaya erməni missiyasının göndərilməsi haqqında qərar səfərin ləğvinə səbəb olub. Hərçənd, Xarici İşlər Nazirliyi bütün yollarla vəziyyəti düzəltməyə çalışır, xüsusi halda, ABŞ-ın dövlət katibi Mayk Pompeo ilə Mnatsakanyan arasında telefon danışığı olub, amma vəziyyəti dəyişməyib.
İndi bütün bunlardan sonra İrəvanda NATO və Avroatlantika məkanına inteqrasiya məsələsi yenidən gündəmə gəlib. Hətta erməni ordusunun NATO standartlarına keçirilməsi, ölkənin yenidən NATO təlimlərində iştirakı da aktuallaşdırılıb. Ermənistan və Gürcüstanın müdafiə nazirləri belə bir vaxtda İrəvanda keçirdikləri görüş zamanı iki ölkə arasında 2019-cu il üçün hərbi sahədə əməkdaşlığa dair proqramı imzalayıblıar. Ermənistanın müdafiə naziri David Tonoyan deyib ki, o və gürcüstanlı həmkarı Levan İzoriya iki ölkə arasında hərbi əməkdaşlığın tədricən genişləndirilməsinin əhəmiyyətinə inanırlar. O da vurğulanıb ki, Ermənistan Gürcüstan ərazisində keçirilən NATO hərbi təlimlərində fəal iştirakını davam etdirəcək. Gürcüstanın müdafiə naziri Levan İzoriya bildirib ki, o, Ermənistan hərbçilərinin NATO-nun “Noble Partner” və “Agile Spirit” hərbi təlimlərində iştirakını yüksək qiymətləndirir. İndi belə təlimlərdə yenidən Ermənistanın iştirak niyyəti, şübhəsiz ki, Moskvada xoş qarşılanmayacaq. Daha əvvəl də Kreml İrəvanın bu təlimlərdə iştirakına kəskin reaksiya vermişdi.
Ermənistanın “1in.am” saytı isə yazır ki, İrəvanın Avropaya yönəlik siyasətini aktivləşdirmək niyyətinə də Kreml xoş yanaşmayacaq: “Sloveniyanın sabiq prezidenti Danilo Tyurk İrəvanda bəyan edib ki, Avropa Birliyinin sizə ora getmənizi və tələb etmənizi təklif etməsini gözləməyin. Avropalı keçmiş vəzifəli şəxs faktiki Ermənistan hakimiyyətinə Avropaya yönəlik siyasətdə daha aktiv olmağı təlqin edir. Sloveniyanın sabiq prezidentinin bu çağırışı xüsusilə ona görə mühümdür ki, o, yəqin Avropadakı münasibətlər sistemini yaxşı təsəvvür edir və buna uyğun olaraq İrəvana işarə edir ki, gözləsəniz, orada sizə növbə çatmayacaq, çünki Avropa ehtiyatları uğrunda rəqabət çox yüksəkdir. Xüsusilə nəzərə alınmalıdır ki, Ermənistanla bağlı, əlbəttə, əlavə bir çağırış – Azərbaycan da var. Azərbaycan Avropada Ermənistana mümkün qədər problem yaratmaq gücündədir. Xüsusən də nəzərə alaq ki, Avropanın özü üçün də Azərbaycan əhəmiyyətli dövlət sayılır, ən azı o baxımdan ki, Avropanı enerji ehtiyatları ilə təmin edən mühüm mənbələrdən biridir. O, Avropanı mümkün olduqca daha çox ehtiyatla təmin etmək üçün də imkanlar qazanır.
Ermənistan hakimiyyəti son dövrdə Avropa Birliyi istiqamətində aparılan işi “məxməri inqilab”dan sonrakı ilk aylara nisbətən, nəzərəçarpacaq dərəcədə canlandırıb. Digər tərəfdən, aylarla verilən bu fasilə yeni, eyni zamanda tam formalaşmamış hakimiyyətin tamamilə anlaşılan digər problemlərilə şərtlənirdi. İndi buraxılan zamanın yerini doldurmaq lazımdır. Bu nöqteyi-nəzərdən, baş nazir Nikol Paşinyanın Almaniya səfəri, eyni zamanda Avropa Birliyi üzvü olan 16 ölkənin xüsusi səfirlərinin Şərq Tərəfdaşlığı Proqramı çərçivəsində Ermənistana səfər etməsi mühüm və əlamətdardır. Martın əvvəlində Ermənistanda keçiriləcək NATO həftəsi də mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək.
Ermənistanın Avroatlantika istiqamətində aktivləşməsi, bu mənada, gözəçarpacaq dərəcədədir. Lakin mühümdür ki, bu yalnız yaranmış vəziyyətə uyğun bir hal olmasın, fraqmental xarakter daşımasın. Burada Avropanın diplomatik dairələrilə daha intensiv təmaslara imkan verən parlament diplomatiyası, təbii, həddindən artıq mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək.
Ancaq burada hər şeydən mühüm olanı, əlbəttə, İrəvanla Brüssel arasındakı dərin strateji təsəvvürlərin ümumiliyidir. Eyni zamanda bir mühüm şərt – Brüsselin Avropa Birliyi olmadığı və ya çoxdan bütün Avropa Birliyi olmadığı da nəzərə alınmalıdır. Və bu mənada, əlbəttə, Ermənistan üçün sahib olduğu Avropa Birliyi strategiyasına həlledici əhəmiyyət kəsb edən ikitərəfli münasibətlər strategiyasını əlavə etmək həddindən artıq vacibdir. Bu planda çox vacibdir ki, İrəvan baş nazir Nikol Paşinyanın Almaniya səfəri ilə kifayətlənməsin və yaxın dövrdə digər mühüm Avropa ölkələrinə də, heç olmasa, xarici işlər naziri səviyyəsində səfərlər təşkil edilsin. Bu, hazırkı dəyişikliklər dövründə yeni Avropa Parlamentinin seçiləcəyi və faktiki Avropa hökumətinin formalaşdırılacağı bir vaxtda İrəvana bir tərəfdən Avropanın nəbzini tutmaq, digər tərəfdən də Azərbaycana mane olmaq kimi ən mühüm vəzifəni yerinə yetirmək imkanı verə bilərdi. Lakin bu indi çox çətin görünür”.
Nahid SALAYEV
