Uzun illərdir Azərbaycan hesabına ən sərfəli qiymətə qaz alan qonşu Gürcüstan yenidən Rusiyadan “mavi yanacaq” almaq niyyətinə düşüb. Gürcüstanın iqtisadiyyat naziri Georgi Kobuliya da bildirir ki, ölkəsi qaz tədarükünün şaxələndirilməsi məqsədilə Rusiyadan “mavi yanacaq” almaq arzusundadır.
Nazir vurğulayıb ki, qaz tədarükünün şaxələndirilməsi və optimizasiyası vacib təşəbbüsdür: “Biz bir deyil, daha çox tədarükçünün olması üçün şərait yaratmaq istəyirik. Bu məqsədlə Rusiya ilə danışıqlar aparırıq və ola bilsin ki, müəyyən həcmdə onlardan qaz alacağıq. Hazırda şərtlərin yaxşılaşdırılması istiqamətində danışıqlar davam edir. İstəmirik ki, inhisarçı vəziyyət yaransın və Azərbaycan yeganə təchizatçı kimi çıxış etsin. İstəyirik Azərbaycan da olsun. Amma bir qədər də Rusiyadan qaz alaq. Əhalimiz və şirkətlərimiz bundan böyük fayda götürəcək. Minimal rəqabət yaranacaq və bu özünü qiymətlərdə göstərəcək”.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl də Gürcüstan eyni təşəbbüslə çıxış edib. Amma elə gürcü cəmiyytinin özü və müxalifət bunun təhlükəli hal olduğunu bəyan edib. Elə indi də müxalif Vahid Milli Hərəkat Partiyası yeni qaz razılaşmasının Gürcüstan üçün zərərli olduğunu bildirir. Qeyd olunur ki, bu razılaşma Gürcüstanın enerji təhlükəsizliyinə hədə yaradır. Partiyadan Sergi Kapanadze isə bu qənaətdədir ki, mümkün yeni qaz razılaşması Rusiyaya Gürcüstana təzyiq göstərmək imkanı verəcək. O, hökuməti öz qərarından əl çəkməyə çağırıb. Bildirib ki, yeni saziş Gürcüstanın dövlət maraqlarına ziddir. Ekspert vurğulayır ki, Gürcüstan hökumətinin qərarı "kapitulyasiyaya" bərabərdir. O xatırladıb ki, Rusiya artıq bir dəfə siyasi səbəblərlə Gürcüstanı qazsız qoyub və bu prosesin perspektivdə təkrar edilməsi mümkündür. Ekspert burada Azərbaycanın da mövqeyinin nəzərə alınmasını vacib sayır. Məsələ ilə bağlı Rusiyanın ”regnum.ru” portalı isə yazır: ”Gürcüstanın iqtisadiyyat naziri Tiflisin “Qazprom”la danışıqlara başladığını bu günlərdə bildirəndə – nəticədə Gürcüstan ərazisindən Ermənistana qaz tranziti haqda müqavilənin yeni şərtləri müəyyən edilməlidir – bunda qəribə heç nə yox idi. Qabaqkı sazişin müddəti ötən ilin dekabrında bitib. Gürcüstan 2017-dək Rusiyanın Ermənistana tədarük edilən ümumi qaz həcminin 10%-ni tranzitə görə ödəniş kimi alırdı. Bu, Tiflisi o vaxt qane edirdi. Onun qaz ehtiyacını bütünlükdə Azərbaycan ödəyirdi. Hətta Gürcüstan Azərbaycanın əsas energetika infrastrukturunun – Bakı-Supsa, Bakı-Tiflis-Ceyhan, ”Cənub Qaz Dəhlizi”nin keçdiyi yeganə ölkədir. Bu, gürcülərə xeyli dividend gətirir, daha nə lazımdır? Amma nazir Kobuliya önəmli dəqiqləşdirmə edərək bildirib ki, “Ola bilsin, Gürcüstan tədarüklərin şaxələndirilməsi qəsdilə Rusiya qazını alar”.
Rusiya ilə müqavilə isə fevralın sonunda imzalana bilər. Amma qabaqlar deyirdilər ki, Tiflisə “Rusiya qazı gərək deyil, çünki Azərbaycanınkı tam bəs edir”. Və birdən Gürcüstan KİV-ində yerli ekspertlərin “Rusiya qazının Azərbaycanınkını keyfiyyətcə üstələdiyi”, bir də “Qazprom”un təklif etdiyi qiymətlərin Azərbaycanınkı ilə tutuşdurula bilən olduğu haqda fikirləri meydana çıxıb (bəzi məlumatlara görə, Azərbaycan qazının Gürcüstan üçün qiyməti hər min kubmetrə 110 dollar təşkil edir). Ağla gələn nəticə: Tiflis, qabaqlar olduğu kimi, Bakı ilə Rusiya kartını oynayaraq Azərbaycanın qaz tədarükü qiymətlərini vurmağa çalışır. Bu problemi, prinsipcə, texniki danışıqlar yolu ilə həll etmək olar. Gürcü ekspertləri sıradakı məlumatları göstərirlər: Tiflisin Rusiyadan almaq niyyətində olduğu 20% və ya 400 milyon kubmetr “cüzidir və Gürcüstan bazarındakı havanı müəyyən edə bilməz” ki, “bu da Azərbaycanı narahat etməməlidir”.
Amma Bakıda, nədənsə, buna əsəbiləşməyə başlayıblar. Ola bilsin, Gürcüstanın qaz tədarükünün şaxələndirilməsi üzrə manevrlərinin arxasında yenə də “böyük siyasət”in durduğundan şübhələnərək. Məsələ burasındadır ki, Tiflis və Ankara ilə “ürək dostluğu”na baxmayaraq, Azərbaycan Gürcüstan bölgəsində İrəvanı bloklamağa elə də nail olmayıb – eynilə Ermənistanı İrana bağlayan “həyat yolu”nu ləğv edə bilmədiyi kimi. Sonra nə olacaq? Azərbaycan hökuməti hələlik gözləyir. Amma mümkündür ki, Gürcüstanın Rusiya ilə iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirməyə sarı trendi gec-tez onu dəmiryolu və şosse kommunikasiyalarının açılması vasitəsilə Ermənsitanla əməkdaşlığın genişləndirilməsinə gətirsin. Bu zaman Abxaziya və Cənubi Osetiyanın statusu məsələsi mötərizə xaricinə çıxarılacaq. …Tiflis isə Roma imperiyasındakı “tarixi kökləri”ni xatırlayaraq Avropaya can atır. Gürcü politoloqu İrakli Çxeidzenin dediyi kimi, bu yəqin o haldır ki, “canavarı nə qədər bəsləyirsən-bəslə, yenə də xristian həmrəyliyini üzə verəcək”. Qalanı siyasi sxolastika və statistikadır”. Bütün bunlardan bir daha aydın görünür ki, Azərbaycan hesabına ayaqda qalan Gürcüstan yenə ölkəmizə qarşı heç də adekvat mövqe tutmur. Halbuki, Azərbaycan olmasa, Gürcüstan kifayət qədər ağır duruma düşəcəyini yaxşı bilir. Lakin bütün bunlar fonunda Gürcüstanın ölkəmizə qarşı ikibaşlı oyunları, sadəcə, Tiflisin özünə böyük zərbələr vurur.
Tahir TAĞIYEV
