Həyata keçirdiyi işğal siyasəti üzündən regionda təcrid vəziyyətində yaşamalı olan Ermənistan getdikcə daha böyük problemlərlə üzləşir. Ölkənin çıxış yolu kimi bölgədə hansısa layihələrin həyata keçirilməsinə göstərdiyi təşəbbüs də iflasa uğrayır.
Məsələn, məlumdur ki, Ermənistan İrandan magistral yol, dəmiryol xətti çəkmək niyyətində olub. Lakin bu ideyanın üzərindən illər keçsə də, İrəvanın müəllifi olduğu İran-Ermənistan dəmir yolu və İran-Ermənistan avtomobil yollarının çəkilişi artıq tamamilə öz əhəmiyyətini itirib. Xüsusən də İran-Ermənistan dəmir yolunun çəkilişi ideyası birdəfəlik dəfn olunub. Çünki İran Azərbaycan ərazisindən keçən “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizini əsas götürüb. Avtomobil yoluna gəldikdə isə, Ermənistanın bu layihəsi də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun istismara verilməsi ilə əhəmiyyətini itirib. Uzunluğu 500 kilometr olan yol Ermənistanın cənubu ilə şimalını, yəni İranla sərhəddə yerləşən Mehri şəhəri ilə Gürcüstanın Poti limanını birləşdirməli idi. Bu yolun inşasına 2011-ci ildə başlanıb və ötən 6 ildə sadəcə olaraq 50 kilometri çəkilib. Ermənistan üçün yolun strateji mahiyyəti ondan ibarət idi ki, İrəvan bu yolla “Şimal-Cənub” dəhlizinə qoşulmağa və Asiya ölkələrindən İrana daxil olan yüklərin bu yolla Gürcüstanın Poti limanına, oradan isə Avropaya daşınmasına nail olmağa çalışırdı. Bundan başqa, Ermənistan gələcəkdə Mehri-Poti yolunu Rusiyaya qədər uzatmağı və yüklərin əks istiqamətə - Rusiya-Gürcüstan-Ermənistan-İran istiqamətində daşınmasına nail olmağı, beləliklə ikiqat tranzit gəlir götürməyi planlaşdırırdı. Lakin Rəşt-Astara dəmir yolu İranın Ermənistana avtomobil yolu çəkib onu Mehri-Poti magistralına birləşdirmək marağını itirdi. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu isə Gürcüstanın adıçəkilən magistrala diqqət ayırmamasına səbəb oldu. Yaranmış vəziyyətdə Ermənistanın Mehri-Poti avtomobil yolunu yekunlaşdırması böyük sual altındadır. Beləliklə, Ermənistanın layihələri nəinki kağız üzərində qalıb, eyni zamanda, indiyə qədər onlara yatırılan sərmayəsi də puç olub.
İrəvanın daha bir fiaskosu İranla birgə yaratmaq niyyətində olduğu Azad İqtisadi Zona (AİZ) ilə bağlıdır. “EADaily” saytı yazır ki, İranla Ermənistan arasında neft boru kəməri və dəmir yolu xəttinin çəkilməsi layihəsi kimi AİZ layihəsi də iflasa uğrayıb. Sayt qeyd edir ki, keçmiş prezident Serj Sarkisyan və spiker Ovik Abramyanın da müəllifi olduğu layihənin iflasa uğramasının əsas səbəbi korrupsiyadır: “2014-cü ildə məlum oldu ki, keçmiş yetkililər Ermənistan-İran sərhədlərində qurulacaq AİZ planını saxta sənədlər üzərində rəsmiləşdirib. Keçmiş hakimiyyət bundan istifadə edərək, dövlətə məxsus milyardlarla dollar həcmində pulu mənimsədi. 5 il əvvəl bu məsələyə dair ələ keçirilmiş sənədlər də gizlədildi.
Hər şey korrupsiya planı üzərində bərqərar oldu. Bütün planlar xəyali idi: xəyali büdcə kəsiri, xəyali investorlar, xəyali iştirakçılar, xəyali hərrac… Bu məqsədlə guya İranla sərhədlərdə iş adamlarına hektarla ərazilər satıldı. Əslində belə bir satış olmamışdı. Keçmiş hakimiyyət bununla dövlətə ciddi maddi zərər vurdu. Reallıqda isə AİZ üçün nəzərdə tutulmuş ərazilər hakimiyyətdə olan şəxslərin qohumlarına satılmışdı”.
“EADaily” bildirib ki, faktlar ortaya çıxdıqdan sonra keçmiş hakimiyyət bu biabırçılığını gizlətmək üçün saxta istintaq başladıb: “Lakin bura qədər proyektin təbliğat kampaniyası cəlbedici idi. Ermənistanla yanaşı Rusiya, Gürcüstan və İran mediasında layihə haqda geniş yazılar dərc edilmişdi. İlkin mərhələdə layihə üzrə 100-150 milyon dollar həcmində investisiyanın yatırılması planlaşdırılırdı. Ermənistan isə bu layihənin ilkin mərhələsində 250 milyon dollar qazanacaqdı. Lakin sonradan heç kəsdən səs çıxmadı. Ermənistan hakimiyyəti isə xəyali layihəni diriltmək yerinə öz biabırçılığını gizlətməyə çalışdı”. İndilikdə isə Nikol Paşinyan iqtidarı da bu layihəyə hansısa maraq göstərmir. Çünki ABŞ İranla işbirlyindən vaz keçməsi üçün İrəvana ciddi təzyiqlər göstərir. Bu hal bir daha göstərir ki, Ermənistan işğal siyasətinə son qoymayana qədər regionda hansısa layihənin iştirakçısı ola bilməyəcək. Bu durumda ölkədə hansısa iqtisadi inkiaşfdan da söhbət gedə bilməz.
Ermənistan parlamentində “Mənim addımım” blokunu təmsil edən deputat Varazdat Karapetyan da vurğulayır ki, Nikol Paşinyanın yaranmış vəziyyətdə istənilən cəhdi iflasa məhkumdur: “Nikol Paşinyan və komandası bu gün üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirmək üçün çalışmır. O, iqtisadi inkişafın reallaşması və proqramların icrası üçün səy göstərmir”. O qeyd edib ki, xalq Paşinyandan gözlədiyini görmədi: “Erməni xalqına söz verilən iqtisadi inqilabın reallaşması istiqamətində iş görülmür. Bundan əvvəl olduğu kimi, yenə də ermənilər sosial vəziyyətlərinin düzələcəyini ümidlə gözləyirlər. Nikol Paşinyanın bəyan etdiyi iqtisadi inqilab isə Ermənistan vətəndaşlarının qulağında, hələ ki, xoş bir arzu kimi səslənir”. Varazdat Karapetyan bunu yeni hökumətin ilk uğursuzluğu kimi səciyyələndirib.
Tahir TAĞIYEV
