Məlumdur ki, Azərbaycanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına (KTMT) daxil olması və ya təşkilatda müşahidəçi statusu alması məsələsi hələ qarşıya qoyulmayıb. Amma perspektivdə bu xüsusda müəyyən addımların atılması da istisnalıq təşkil etmir. Məhz bu vəziyyət hələ də Ermənistanda böyük narahatlığa yol açıb. Xüsusən də o fonda ki, Ermənistanın təşkilatda mövqeləri kifayət qədər zəifləyib.
Xatırladaq ki, Ermənistanda 2008-ci ilin mart hadisələri ilə əlaqədar açılan cinayət işi çərçivəsində ittiham olunan Yuri Xaçaturov İrəvanın təşəbbüsü ilə, müəyyən olunmuş prosedura əsasən, vaxtından əvvəl KTMT-nin baş katibi vəzifəsindən geri çağırılıb. Elə bu da, Rusiya daxil olmaqla, təşkilatın digər üzvləri tərəfindən böyük narazılıqla qarşılanıb. Hazırda KTMT-nin baş katibi postuna ən real namizəd Belarus Dövlət Təhlükəsizlik Şurasının katibi Stanislav Zasdır. Ermənistan istisna olmaqla, bütün digər üzvlər bu şəxsin namizədliyini təsdiq ediblər.
Məsələyə yenidən münasibət bildirən Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Belarusun Ermənistanla özünün sələflərinin dövründə olduğu kimi davrana bilməyəcəyini söyləyib və KTMT-nin baş katibi postunda yenə erməni zabitinin olmasını istədiklərini vurğulayıb. Belarus Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Anatoli Qlaz məsələyə sərt reaksiya verib. O bildirib ki, baş katibin yoxluğu zamanı KTMT-də işlər xeyirə doğru getmir: “KTMT artıq uzun müddətdir baş katibsiz çalışır. Situasiya təşkilatın xeyrinə doğru getmir və qısa zaman ərzində həll tələb edir”. Qlaz KTMT baş katibi vəzifəsinin hər zaman rezerv edilən mehmanxana nömrəsi olmadığını deyib. Mətbuat katibi texniki çatışmazlığın KTMT-nin işinə təsir etməməsində bütün üzv dövlərin maraqlı olduğuna Minskin ümid etdiyini bildirib.
İndilikdə real vəziyyət göstərir ki, İrəvanın istəyinə baxmayaraq, KTMT dövlət rəhbərlərinin növbəti toplantısında quruma Belarus namizədi rəhbərlik edəcək. Belə vəziyyətdə təşkilatın Azərbaycan və Ermənistana münasibətində daha kəskin dəyişikliklər ola biləcəyi İrəvanı daha çox narahat edir. Xüsusən də Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında tərəfdaş təsisatının yaradılmasını nəzərdə tutan protokolun imzalanması barədə hökumətin təklifini təsdiq edən sərəncam imzalaması Ermənistanda böyük təşviş yaradıb. KTMT tərəfdaşı bu təşkilatla qarşılıqlı maraq kəsb edən sahələrdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələri quracaq dövlət və təşkilatlardır. Müşahidəçilərdən fərqli olaraq, tərəfdaşlar həmçinin KTMT-nin tədbirlərində də iştirak etmək öhdəliyi qəbul edirlər.
Erməni mediası yazır ki, hazırda üzv dövlətlər əsas potensial tərəfdaş qismində Azərbaycanı görürlər. Bu isə Ermənistanı daha çox qorxuya salır. Bütün bunlara qarşı İrəvan müəyyən cəhdlər edir və erməni mediası İrəvan tərəfindən Suriyaya hərbi heyətin göndərilməsini elə bu fonda izah edir. Geniş müzakirə edilən bu məsələ ətrafında müdafiə naziri David Tonoyan daha da irəli gedərək bildirib ki, erməni taboru humanitar yardım üçün Suriyada olsa da, müəyyən vəziyyətdə hərbi əməliyyatlarda da iştirak edə bilər. Erməni KİV-lərinin məlumatına görə, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bu yolla Rusiyanın rəğbətini qazanmağa və Moskvanın Azərbaycanı KTMT-də görmək istəyinin qarşısını almağa çalışır. Qeyd olunur ki, Paşinyan baş nazir seçildikdən sonra Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Moskvada onun qarşısında seçim qoyub. Putin Azərbaycanı KTMT-də görməyə qarşı olmadığını bildirib. Eyni zamanda, alternativ variant olaraq Ermənistanın Suriyada müəyyən fəaliyyətlərin icra olunmasında iştirakı şərtini irəli sürüb. Paşinyan bununla razılaşsa da, Putin Azərbaycanı qurumda görmək niyyətindən vaz keçməyib. Erməni politoloq Ayk Babuxanyan bunu təbii sayır. Onun sözlərinə görə, Paşinyan hakimiyyətə gələn kimi KTMT-nin nüfuzuna, həmçinin, Rusiya ilə iqtisadi əlaqələrə zərbə endirib: “Rusiyanın Ermənistandakı iqtisadi strukturlarına zərbə və bunların ələ keçirilməsi, daha sonra isə baş nazirin bəyanatlarının planlaşdırılmış aksiya olması aydındır. Əgər bu belə deyilsə, o zaman Ermənistanda situasiya pisdir. Yəni ölkədə hakimiyyət yoxdur, əvəzində xaos var. Misallar çoxdur. Rusiyanın Gümrüdəki hərbi bazası ilə bağlı situasiya, rus qoşunlarının Ermənistandan çıxarılması tələbləri və sairə. Bunların hamısı göstərir ki, Ermənistanda iqtidarı ələ keçirənlər hakimiyyətin strukturunun necə olması və hansı hökumətin onlara lazım olmasını müəyyən etmək gücündə deyillər”. KTMT-nin yeni baş katibi postuna kimin təyin olunmasından asılı olmayaraq, Paşinyanla bağlı Moskvada uyğunsuz tərəfdaş, hər şeyin gözlənilməsinin mümkün olduğu obrazı yaranıb. Məhz bu səbəbdən Rusiya daha çox güvənməyə başladığı Azərbaycanla əlaqələrini daha da dərinləşdirməkdə maraqlıdır.
Nahid SALAYEV
