Rusiya və Ermənistan arasında münasibətlərin daha böyük sürətlə gərginləşməsi müşahidə olunmaqdadır. Artıq rəsmi səviyyədə verilən açıqlamalardan belə bəlli olur ki, Moskva Ermənistanda ABŞ diqtəsilə hərəkət edən hakimiyyətin mövcudluğuna dözmək niyyətində deyil.
Hər halda, bunu Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Qriqori Karasinin açıqlaması və İrəvanı açıq şəkildə hədələməsi də təsdiq edir. Karasin bildirib ki, bu il Ermənistandakı köklü dəyişikliklərin fonunda rəsmi Vaşinqtonun onun daxili və xarici siyasət işlərinə qarışması getdikcə daha ədəbsiz forma alır: “Məsələ Moskvanın Ermənistan parlamentinin ABŞ-a doğru yön alacağından qorxmasında deyil. Vaçinqtonun baş verən radikal dəyişikliklər fonunda bu ölkənin daxili və xarici siyasətinə müdaxiləsi adi hala çevrilir.
Biz artıq ABŞ-ın İrəvandakı əvvəlki səfiri Riçard Milzin bununla bağlı açıq etiraflarına şərh verməli olmuşuq. Bu etiraf onunla fərqlənirdi ki, o, ictimai şəkildə erməni hökumətinə büdcənin formalaşdırılması ilə bağlı dərs keçirdi və Vaşinqtondan ödəniş alan QHT-lərdən hökumət üzərindən gözlərini çəkməməyi tələb edirdi. Oktyabr ayında ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton İrəvana gələrək Ermənistana ABŞ silahlarını almaq və ən qısa vaxt ərzində İrana qarşı sanksiyalara qoşulmaq göstərişi vermişdi. Con Bolton əslində erməni xalqının tarixi təcrübəsini təhqiramiz formada "tarixi klişe" adlandırdı, həmçinin Ermənistana Amerika silahları almağı və antiiran sanksiyalarına qoşulmağı məsləhət gördü. ABŞ-Ermənistan münasibətlərinin hələ üzdə olan tərəfi budursa, pərdəarxası necə “qolburma” etdiklərini təsəvvür etmək olar”.
Karasin Ermənistan üçün Ukrayna və Gürcüstanı misal göstərib və Ukraynanın taleyinin faciəvi olduğunu xatırladıb: "Kiyevin milli maraqlarının əksinə olaraq, onu öz qlobal strategiyasının reallaşdırılmasında itaətkar vasitəyə çevirmək üçün Qərb burada dövlət çevrilişi etdi. Bəs Gürcüstan? Axı məhz NATO üzvlüyü ilə bağlı vədlər Mixeil Saakaşvilini Cənubi Osetiyada 2008-ci il avqust hərbi avantürasını yaratmağa gətirib çıxardı. Bu isə onun ölkəsinin ərazi itkisinə səbəb oldu. Hesab edirik ki, parlament seçkisində lazımi mandat əldə etməyi bacaran Ermənistanın indiki rəhbərliyi özündə cəsarət tapıb xarici şantaj və təzyiqlərə müqavimət göstərəcək, suveren haqqını müdafiə edərək, milli maraqlara uyğun müstəqil qərar verəcək”. Erməni mediası bu açıqlamalar fonunda yazır ki, Moskva artıq İrəvana qarşı açıq hədələrə keçib və ölkə hakimiyyətinin konkret seçim etməsini istəyir. Eyni zamanda, İrəvan Rusiyanın bu xəbərdarlığıını da qulaqardına vurur, ABŞ-la münasibətlərini davam etdirmək niyyətini ortaya qoyur. Xarici İşlər Nazirlyinin sözçüsü Anna Nağdalyan bu xüsusda bildirir: "Ermənistan bir dövlətlə münasibətlərini digərlərinin ziyanına qurmur. Biz artıq neçənci dəfədir vurğulayırıq ki, Ermənistan başqa ölkələrlə münasibətlərini suveren bərabərlik prinsipi üzərində qurur. Biz bir dövlətlə əlaqələrimizi digər ölkələrlə münasibətlərimizin ziyanına qurmuruq. Bu mövqe gələcəkdə də bizim xarici siyasətimizin əsasını təşkil edəcək”.
Ermənistan baş nazirinin səlahiyyətlərini icra edən Nikol Paşinyan isə Rusiyanın ABŞ tərəfindən İrəvana hansı təzyiqlərin edildiyini nəzərdə tutduğunu anlamadığını bildirir: “Düzünü desəm, məndə sual yarandı ki, hansı təzyiq və şantajdan söhbət gedir. Mən rusiyalı həmkarlarımdan öyrənməyə çalışacam ki, bu informasiya nəyə əsaslanır. Ermənistan müstəqil siyasət aparır və belə də davam edəcək”. Paşinyanın bu açıqlaması göstərir ki, İrəvan Moskvanın xəbərdarlığını nəzərə almayaraq, ABŞ-la işbirliyini davam etdirmək niyyətindədir. Rusiyalı politoloq Oleq Kuznetsov bu durumda Ermənistanla Rusiya arasında münasibətlərin daha da kəskinləşəcəyini vurğulayır. Politoloq deyib ki, ABŞ-ın Bağdaddakı səfirlikdən sonra böyüklüyünə və işçi sayına görə ikinci ən böyük səfirliyi İrəvandadır: “Orada bir neçə diplomat var, qalanları isə diplomat adı altında fəaliyyət göstərən kəşfiyyat heyətidir. Bütün dünya bunu bilir, lakin hamı susur”. Kuznetsovun sözlərinə görə, Moskva yaranmış vəziyyətdə Ermənistanla artıq başqa dildə danışmağa məcbur olacaq. Məsələn, Kreml İrəvana təbii qazı daha baha qiymətlə satacaq. “Jamanak” qəzeti də yazır ki, Ermənistanda təbii qazın qiyməti bahalaşacaq. Bildirilib ki, Rusiya ilə təbii qazın qiymətinin aşağı salınması ilə bağlı danışıqlar aparılmır: “Bu isə o deməkdir ki, 2019-cu il yanvarın 1-dən Rusiya qazı Ermənistana daha baha qiymətə satacaq. Bu da istehlakçılara baha qiymətə başa gələcək”. Qeyd edək ki, Nikol Paşinyanın dekabrda Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə təbii qazın qiymətini yenidən müzakirə etmək niyyətində olması barədə məlumat yayılmışdı. Ancaq bu müzakirə baş tutmayıb. Bu da o deməkdir ki, Rusiya qazın qiymətini qaldırmağa hazırlaşır. Eyni zamanda digər istiqamətlər, o cümlədən Qarabağ məsələsi ilə də bağlı Rusiyanın Ermənistan üzərində təzyiqlərini artrıması gözlənir.
Tahir TAĞIYEV
