Məlum olduğu kimi, Ermənistan vətəndaşı olan, Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin işgəncə, muzdluluq, müharibə qanunlarını və adətlərini pozma, terrorçuluq, terrorçuluğu maliyyələşdirmə və digər maddələri ilə təqsirləndirilən Ruben Vardanyanın barəsində olan cinayət işi üzrə məhkəmə prosesinin baxış iclası davam etdirilir. Artıq təqsirləndirilən şəxsə irəli sürülmüş konkret ittihamlar elan edilib.
İttiham aktına əsasən Ruben Vardanyan 2022-ci ilin sentyabrında Azərbaycanın dövlət sərhədini dövlətin nəzarət-buraxılış məntəqələrindən kənar Ermənistanın ərazisindən Laçın rayonu istiqamətində qanunsuz keçərək Azərbaycan ərazisinə daxil olub, Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdiyi ərazidə məskunlaşıb. O, özünə və müxtəlif xarici ölkələrin vətəndaşlarına aid pul vəsaitlərini həmtəsisçisi olduğu “humanitar məqsədli” pərdəsi altında fəaliyyət göstərən “Avrora” fondu, “Biz - dağlarımızıq” təşkilatı və sair yardım aksiyaları adı altında toplayaraq həmin vəsaitlər hesabına Azərbaycan qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələri və qrupları maddi cəhətdən təmin, əsgəri ləvazimatla təchiz edib, hərbi silah və texnikanı qanunsuz əldə edərək Azərbaycana qanunsuz gətirməklə əvvəlcədən xüsusi təşkil etdiyi hərbi anbarlarda saxlayıb. Bundan başqa, Azərbaycan qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmayan “yerli özünümüdafiə dəstələri” adlandırdığı, habelə əsasən peşəkar hərbçilərdən ibarət digər silahlı dəstə və qrupların üzvlərinə aylıq muzd ayıraraq verib. Həmçinin “VoMa” adlı terror təşkilatının yaradıcısı Vartanov Vladimir Levanoviçlə sövdələşərək həmin təşkilatın təlimatçıları tərəfindən Azərbaycan vətəndaşlarına qarşı terrorçuluq əməllərinin törədilməsi məqsədilə təlimlərin keçirilməsinin təşkil edilməsi üçün pul vəsaitlərini verib. Azərbaycanın işğal altında olan suveren ərazilərində mülki və hərbi obyektlərə qarşı istifadə edilməsi üçün idarəolunan zenit raketlərinin və komplekslərinin, hədəflərin aşkarlanması stansiyalarının, akkumulyator və radioötürücü blokların, digər qurğuların kütləvi istehsalının qurulması, bununla əlaqədar birgə müəssisənin yaradılması məqsədilə Rusiya Federasiyası ərazisində fəaliyyət göstərən “AKVA” şirkətinin məsul şəxsləri ilə danışıqlar aparmaqla sövdələşib. Həmçinin Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində qanunsuz silahlı birləşmələr tərəfindən istifadəsi nəzərdə tutulan helikopter tipli pilotsuz uçuş aparatlarının alınması və onları istehsal edəcək zavodun inşa edilməsinə, radioelektron mübarizə sisteminin alınaraq qanunsuz silahlı birləşmələrə çatdırılmasına dair danışıqlar apararaq müvafiq tapşırıqlar verib. Eyni zamanda, Ruben Vardanyan şəxsən tərtib etdiyi fəaliyyət planında Azərbaycanın xarici ölkələrdə olan diplomatik korpusunun nümayəndələri, xidməti vəzifələrini və ictimai borcunu yerinə yetirən vətəndaşlarına qarşı terrorçuluq törədilməsi üçün “Nemezis-2” terror əməliyyatının başlanılması təşəbbüsünü irəli sürüb.
Bütün bunlar artıq beynəlxalq mediada da xüsusi diqqətlə izlənilir. Polşanın “Do Rzeczy” nəşri yazır ki, cari ilin yanvarın 17-də Ruben Vardanyan və tanınmamış “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın digər liderlərinin məhkəməsi başlayıb. Bakı Hərbi Məhkəməsi paralel olaraq iki işə baxır. Birincisi 15 müttəhimə, o cümlədən “Dağlıq Qarabağın keçmiş prezidenti” Arayika Arutyunyana aiddir. Öz növbəsində, rusiyalı milyarder Ruben Vardanyanın işi ayrı bir prosesə çevrilib: “Separatçı liderlərə qarşı irəli sürülən ittihamlar ağırdır və onlara soyqırım, deportasiya, siyasi və etnik zəmində təqib, terror və insan haqlarının kobud şəkildə pozulması kimi cinayətlər daxildir. Maraqlıdır ki, Azərbaycan məhkəməsi Cənubi Qafqazı əhatə edən və daha böyük nəticələri ola biləcək əməliyyatın daha böyük miqyasına görə Vardanyanın hərəkətlərini ayrıca nəzərdən keçirilməsini tələb edib. Prosesin başlanması Rumıniya parlamentariləri və həmin ölkədən olan Avropa Parlamentinin üzvləri tərəfindən alqışlanıb. Onların fikrincə, bu, Qafqazda və Avropada Moskvadan qaynaqlanan separatizmlə mübarizədə ədalət nümunəsidir. Qrupun deputatlarından biri olan Kristian Terhes qeyd edir: “Avropa İttifaqı və Qafqazda regional təhlükəsizliyə Moskvadan ilhamlanan təhdidlərdən dərin narahatlığımı bildirirəm və onilliklər boyu Kreml tərəfindən dəstəklənən separatçı hərəkat liderlərinin beynəlxalq hüquq çərçivəsində cəzalandırılması səylərini alqışlayıram. “Putinin pul kisəsi” kimi tanınan Ruben Vardanyana qarşı Bakıda keçirilən məhkəmə prosesi Kremlə açıq siqnaldır. Vardanyan və Qarabağın digər separatçıları üzərində Bakıda keçirilən məhkəmə prosesi beynəlxalq ictimaiyyətə nümunə göstərir və Kremlin maraqları naminə öz dövlətlərinin suverenliyini pozmağa davam edənlərə aydın siqnal göndərir: məsuliyyət qaçılmazdır və cəzadan yayınmaq mümkün deyil”. Bundan əlavə, 19 rumıniyalı parlamentari regiondakı rusiyayönlü separatçı hərəkatların liderlərinə qarşı sanksiyaların tətbiqinə çağırıb. Siyasətçilər postsovet ölkələrində Moskvanın dəstəklədiyi separatçı liderlərin regional təhlükəsizlik və sabitliyə davam edən təhdidlərindən dərin narahatlıqlarını ifadə edərək, onilliklər ərzində Kremlin dəstəklədiyi separatçı liderlərə qarşı beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq sanksiyaların tətbiqinə dəstəklərini bir daha bəyan ediblər. Rumıniyanın “Newsweek” nəşri isə yazır: “Ümid edirik ki, bu məhkəmə prosesləri Gürcüstan, Ukrayna və Moldova kimi digər postsovet dövlətləri üçün də nümunə olacaq, burada kremlyönümlü separatçıların təxribat fəaliyyəti milli təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaratmağa davam edir. “Newsweek” deputatların bəyanatını şərh edərkən yazıb.
Qeyd edək ki, Vardanyan və digər separatçılar üzərində məhkəmə prosesləri Litvanın “Alfa” nəşri də xüsusi diqqət yetirib. Ümumiyyətlə, separatçıların məhkəmə prosesi dünya miqyasında böyük marağına səbəb olub və bununla da postsovet məkanında separatizm probleminə diqqət çəkilib.
Samirə SƏFƏROVA
