Məlum olduğu kimi, oktyabrın 12-də Bişkekdə Azərbaycan və Rusiya prezidentləri İlham Əliyev və Vladimir Putinin görüşü olub. Görüşdə Vladimir Putin qeyd edib ki, burada bir nömrəli məsələ Qarabağ ətrafındakı vəziyyətdir:
“Əlbəttə, açıq demək lazımdır ki, burada bir nömrəli məsələ Qarabağ ətrafındakı vəziyyətdir. Bizim başqa gündəliyimiz də var, o kifayət qədər genişdir. Təklif edirəm ki, işimizi aşağıdakı kimi quraq: onda biz ikinci hissədən başlaya bilərik, həmkarlarımıza öz fikirlərini söyləməyə, danışmağa imkan verək. Sonra bir daha üz-üzə qalaq və söhbət edək, məsələlərin bütün kompleksi, o cümlədən, belə desək, həssas məsələlər üzrə danışaq”.
Putinin Qarabağ məsələsinə önəm verməsi ümumən müsbət haldır. Ancaq maraqlıdır, Putin görüş başlayanda niyə bunu xüsusi vurğuladı?
“Fransa başda olmaqla, müəyyən dairələr Qarabağa BMT himayəsi altında beynəlxalq sülhməramlıları gətirmək istəyir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən İrəvan Azadlıq Təşkilatının sədri Təbriz Musayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Putinin Qarabağı bir nömrəli məsələ hesab etməsi bur sıra məqsədlərə hesablanıb: “Bunlardan biri ondan ibarətdir ki, Putin Qərbə mesaj verir. Mesaj odur ki, Rusiya regionu güzəştə getməyəcək. Digər tərəfdən, Putin bununla Ermənistan müxalifətinin Rusiya qanadına işarə edir ki, ümidsizliyə qapılmayın. Hamıya bəllidir ki, Ermənistandakı revanşist müxalifətin başında “Qarabağ klanı” dayanır. Sadəcə, onların Ermənistanda sosial dayaqları çox zəif olduğu üçün Rusiya onları yenidən hakimiyyətə gətirə bilmir. Başqa bir tərəfdən, Rusiya ermənilərin Qarabağda qalıb-qalmamasından asılı olmayaraq sülhməramlıların çıxarılmasına tələsmir. Ən azından, 2025-ci ilin sonuna qədər sülhməramlıların Qarabağda qalmasını istəyir. O cümlədən müqaviləni uzatmaq istəyir. Təsadüfi deyil ki, son vaxtlar Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov, onun müavinləri sinxron şəkildə bu tezisi gündəmə gətirir. Tezisin məzmunu da bundan ibarətdir ki, Qarabağı tərk edən erməni sakinlər geri qayıdandan sonra sülhməramlılara ehtiyac olacaq. Fikrimcə, Rusiya dövlətinin mövqeyi bundan ibarətdir. Ona görə də Putin görüşün mətbuata açıq hissəsində bunu xüsusi qabartdı. Ancaq hesab edirəm ki, Qarabağda sülhməramlıların qalma müddətinin uzadılması Azərbaycan üçün aktual deyil. Ona görə aktual deyil ki, bu məsələ artıq həll olunub. Azərbaycan Qarabağda öz suverenliyini təmin edib. Ermənilər geri qayıdıb vətəndaşlığımızı qəbul edəcəklərsə, onların təhlükəsizliyini Azərbaycan polisi təmin edəcək. Bunun üçün hansısa sülhməramlılara ehtiyac olmayacaq. İndiki məqamda Rusiya sülhməramlılarının orada olması müəyyən mənada bizə lazımdır. Məsələ ondadır ki, Fransa başda olmaqla, müəyyən dairələr Qarabağa BMT himayəsi altında beynəlxalq sülhməramlıları gətirmək istəyir. Təbii ki, Azərbaycan buna razılıq verməyəcək. Ancaq kiməsə bəhanə də vermək olmaz. Rusiya sülhməramlıları məsələsində tələsmək olmaz. Ən uzağı, onlar 2025-ci ilin noyabrında Qarabağı tam tərk edəcəklər”.
Vidadi ORDAHALLI
