İsrail və HƏMAS arasında hazırki münaqişə olduqca uzunmüddətlidir və geniş eskalasiya üçün başlanğıc nöqtələri mövcuddur. Bu fikirlər Səudiyyə Ərəbistanı və Bəhreyndə yerləşən “Le Beck” Yaxın Şərq mərkəzinin ekspertlərinin təhlilində yer alır. Qeyd edilir ki, rəqibləri İsrailə qarşı 5 cəbhə aça bilər: Qəzza sektoru, Livan, Suriya, İran və Fələstindən.
Bildirilir ki, İran və müttəfiqləri Fələstin məsələsini öz ideologiyalarının dayağına çeviriblər və buna görə də kənarda dayana bilməzlər. Artıq Livanla bağlı verilən proqnozlar özünü doğruldur. BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş də Livan və İsrail sərhədində gərginlikdən narahatlığını bildirib. Quterreş Fələstin-İsrail münaqişəsinin bütün regiona yayılmasının qarşısını almağa çağırıb: “Biz münaqişənin eskalasiyasından qaçmalıyıq. İsrail və Livan sərhədindəki gərginliklə bağlı xəbərlərdən narahatam”. İsrail artıq Livan daxilində təhdid hesab etdiyi obyektlərə zərbə endirib. Bu fonda İsrailin baş naziri Benjamin Netanyahu və müxalifət partyasının lideri Benny Gantz fövqəladə hökumət və “müharibə kabineti” yaratmağa razılaşıb. “Müharibə kabineti”nə üç üzv daxildir: baş nazir, müdafiə naziri və müxalifət partiyasının lideri. Bu o deməkdir ki, müharibə dövründə müharibəyə aid olmayan heç bir dövlət layihəsi və ya qərarı təbliğ edilməyəcək və bütün yüksək vəzifəli təyinatlar müharibə dövründə avtomatik olaraq uzadılacaq. HƏMAS-ın arxasında dayanan qüvvələr, indiki halda İran bu terror qruplaşmasına dəstək verir. İranın ali dini lideri Ayətullah Əli Xamneyi bu xüsusda bildirib: “Biz bacarıqlı və ağıllı dizaynerlərin və fələstinlilərin alınlarından və əllərindən öpürük". Ayətullah Əli Xamneyi hücumdan bəri ilk dəfə televiziya ilə baş verənlərə münasibət bildirib və bunu təqdir edib. İran uzun illərdir ki, HƏMAS silahlılarını dəstəkləyir və onları silahlarla təmin edir, təlimlər keçir. Bu arada İranın dini liderinin müşaviri Əli Əkbər Vilayəti HƏMAS lideri İsmayıl Haniyə və “İslami-Cihad”ın rəhbəri Ziad Nəxali ilə danışıb. Vilayəti “Fələstin xalqının müqavimətini” tərifləyib və Qəzzada göstərdikləri qəhrəmanlıqları alqışlayıb. O bildirib ki, “Əqsa tufanı” əməliyyatında HƏMAS və “İslami-Cihad”ın əldə etdiyi uğur müasir islam tarixinin şərəfli səhifələrindən biridir. Vilayəti Qəzzanı “sionist rejimə qarşı qala” adlandırıb: “Bu qələbələr düşmənlərimiz üçün ağlasığmaz idi, lakin biz inandıq, çünki fələstinlilər səlibçilər və monqollar da daxil olmaqla, düşmənə qarşı duran və qalib gələn müqavimət cəbhəsinin bir hissəsidirlər. Ona görə də tarix boyu Fələstin xalqı həmişə müsəlmanların müdafiəsi və islam davasının mühüm qalalarının bir hissəsi olub”. O, İranın Fələstin xalqının daim yanında olacağını da bəyan edib: “Bilin ki, islam dünyası sizə dəstək olmaq üçün ayağa qalxıb. Bu uğurlarda müqavimət liderləri kimi sizin rolunuz təqdirəlayiqdir”. Haniyə cavabında İranın dəstəyini yüksək qiymətləndirib: “Biz sizə Fələstin xalqının müqaviməti və daimi iradəsinə sadiqliyinizə görə həmişə minnətdarıq. Son qələbəyə qədər davam edəcəyik və təslim olmayacağıq. Düşmənlər müdafiəsiz insanları və mülki insanları qətlə yetirməklə böyük müharibə cinayəti törədiblər, lakin biz vurğulayırıq ki, döyüşən qüvvələr öz güclərini və ümidlərini qoruyub saxlayır və onların hüquqlarını müdafiə edirlər. Fələstin milləti mübarizə meydanında qalacaq”. Ziad Nəxali isə Xamneinin dəstəyini “çox ümidverici” adlandırıb və əlavə edib ki, onun mesajı məzlum Fələstin xalqına sevinc, ümid və ruh verir.
Beləliklə, İran HƏMAS-ın bu həftə İsrailə qəfil hücumunda birbaşa əli olmadığını desə də, çoxsaylı qələbələrini bayram etməkdən də özünü saxlaya bilmir. Bunlar fonunda İsrail İranın ali dini lideri Əli Xamneiyə cavab verib: “Klaviatura arxasında gizləndiyiniz zaman cəsarətli olmaq asandır. Siz və HƏMAS dostlarınız çox tezliklə barbar hərəkətlərinizdən peşman olacaqsınız”. İsrail politoloqu Yakov Kedmi isə bildirir ki, “Hizbullah” da Tehranın təhriki ilə savaşa qoşulsa, İran bundan ciddi təsirlənəcək: “İsrail “Hizbullah”ı İranın yaratdığı və Tehrana tabe olan bir təşkilat kimi görür. Odur ki, hadisələr çox tez İranın özünə qarşı birbaşa hərbi əməliyyatlarla nəticələnə bilər ki, buna da, böyük ehtimalla, ABŞ da qoşulacaq. İran üçün bu özünəqəsd ssenarisidir. İranın bütün siyasi, texnoloji, iqtisadi nailiyyətləri məhv ediləcək”. Kedminin sözlərinə görə, İranın özü məhv edilməyəcək: “Çünki o güclü dövlətdir və bunu etmək mümkün deyil, lakin zərbələr ölkənin iqtisadiyyatı və infrastrukturu üçün ölümcül olacaq”. Eksperlərtin fikrincə, İranın və belə olan halda ABŞ-ın müharibəyə daxil olması ilə münaqişənin genişlənməsi hamı üçün fəlakətli, gözlənilməz nəticələrlə səbəb ola bilər. Bu fonda Rusiyanın “İzvestiya” qəzeti məlumat yayıb ki, İran İsraillə müharibə etmək niyyətindədir. Bildirilir ki, SEPAH “Hizbullah” ilə hər hansı birgə əməliyyatın bir hissəsi kimi İsraillə müharibəyə hazırdır. Amerikanın “The Wall Street Journal” qəzeti də HƏMAS və “Hizbullah” hərəkatlarının yüksəksəviyyəli rəsmilərinə istinadən yazıb ki, İran oktyabrın 7-də İsrailə hücumun planlaşdırılmasında HƏMAS-a kömək edib, həmçinin, oktyabrın 2-də Beyrutda keçirilən toplantıda hücumun həyata keçirilməsinə dəstək verib. Qəzetin yazdığına görə, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun zabitləri avqust ayından HƏMAS nümayəndələri ilə planın təfərrüatını hazırlayıblar. Görüşlər Beyrutda baş tutub. Nəşr iddia edir ki, İranın bu işdə əlinin olması barədə məlumatı hətta adı açıqlanmayan avropalı məmur və Suriya hökumətinin bir müşaviri də təsdiqləyib.
Tahir TAĞIYEV
