ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmisi Metyu Miller deyib ki, yüz minə yaxın etnik erməni Qarabağdan Ermənistana gedib:
“İndi biz bilmirik ki, onların neçə faizi Ermənistanda qalacaq, neçə faizi isə şərtlər imkan versə, özlərini kifayət qədər yaxşı hiss edərlərsə, qayıtmaq istəyəcək. Geri qayıdacaqları təqdirdə, onlara qarşı rəftarı nəzərə alaraq, biz şəffaflığı təmin edəcək və Qarabağ xalqını, xüsusən də ermənilərin hüquq və təhlükəsizliyinin qorunacağına əmin edəcək müstəqil beynəlxalq monitorinq missiyasının yaradılması çağırışımızı təkrar edirik. Azərbaycan belə təminat verib. Biz hesab edirik ki, onları müşahidə edəcək və zəmanət verəcək beynəlxalq monitorinq missiyası olmalıdır”.
Əvvəla, Qarabağdan gedən ermənilərin 100 min civarında olduğu iddiası Ermənistana məxsusdur və ABŞ bu rəqəmi Ermənistandan alıb niyə təkrar edir? Gedənlərin dəqiq sayını Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidməti hələ açıqlamayıb. İkincisi, belə görünür ki, ABŞ-ın planında gedən erməniləri geri qaytarmaq var.
Siyasi şərhçi Tofiq Abbasov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ indi çox ciddi bir şəkildə Qafqaz bölgəsinə müdaxilə etməyi gündəmə gətirib: “Belə bir gedişin reallaşmasını onlar məhz bir alət kimi bu problemə qatılmaqda görürlər. Onu alət kimi istifadə etmək istəyirlər. Birincisi, ABŞ-ın sözcüsü özü bilər. Ancaq Qarabağ xalqı termini düzgün deyil. Çünki Qarabağ xalqı yoxdur. Azərbaycanın Qarabağ ərazisində, Qarabağ iqtisadi rayonunda yaşayan erməni azlığı, erməni əsilli potensial Azərbaycan vətəndaşları var. İkincisi, şəffaflıq yaratmaq ABŞ-ın işi deyil. Onlar burunlarını Azərbaycanın daxili işlərinə soxmasınlar. Azərbaycan dövləti əvvəl gündən zəmanət verib ki, bu adamların hamısının təhlükəsizliyinin, hüquqlarının həyata keçməsinin qarantisi Prezident İlham Əliyevdir. Biz o şəffaflıq sistemini yaratmışıq. Digər tərəfdən, onları heç kim Azərbaycandan qovmayıb. Onların özləri öz xoşları ilə getməyə qərar veriblər. Çünki çoxunun cinayətlərdə əli var, qorxu içində yaşayırlar və çəkinirlər ki, birdən Azərbaycan təhqiqat, nəzarət orqanları onları təcəlli edər. Bacardıqları qədər aradan çıxmağa çalışırlar. Təbii ki, indi haya düşənlər də var. Yerli komandirlər, Şahramanyanın gədələri özləri başda olmaqla dedilər ki, çıxın tərk edin Azərbaycan Respublikasını. Yəni onlar bundan demaqogiya məqsədilə istifadə etmək istəyirlər ki, guya Azərbaycandan kütləvi köç baş verir. Buna həm “etnik təmizləmə” deyirlər, həm də guya vəziyyətlərinin ağır olduğunu bildirirlər. İndi biz görürük ki, məhz bu fakt ətrafında onlar yeni fitnə-fəsadlar törətməyə başlayırlar. Amerikanlılar da, fransızlar da bu işin içindədirlər. Bu proses Azərbaycanın daxili işidir. Heç bir monitorinq xidmətinə böyük ehtiyac yoxdur. Çünki Azərbaycan bu proseslərin hamısını özü həm monitorinq edir, həm də nəzarətdə saxlayır. Orda yüz mindən artıq deyirlər, ancaq yüz min əhali olmayıb. Bütün gedənlərin sayını Azərbaycan tərəfi elektron qaydada uçota alıb. Odur ki, ən yaxın zamanlarda Azərbaycan artıq dəqiq sayı elan edəcək. 30 mindən bir az çox ola bilər bu say. Başqa cür qeyri - mümkündür. Onların bəziləri hətta qoyun - quzularını da özləri ilə aparırlar. Yadımıza salaq ki, onlar necə azərbaycanlıları Ermənistandan, Kəlbəcərdən qovdular, digər rayonlardan əsir götürdükləri insanlarımızı hədələyərək, atəş aça-aça yola saldılar. Nə üçün Amerika bunu görmürdü və Azərbaycan xalqının qayğısına qalmırdı? Heç nə etmədilər. Bu proseslərın hamısını özümüz həll etdik. Odur ki, indi biz bu təşəbbüsü ələ aldıq. Ona görə ki, həm öz şərəf və layaqətimizi qoruyaq, həm torpaqlarımızın bütövlüyünü bərpa edək, nəhayət ermənilərin separatizmini məhv edək. Bunu bilən fitnə-fəsad törədənlər, bizə qara yaxanlar bilirlər ki, Azərbaycan mütləq qalibdir. Bu fakt özü onları rahat buraxmır. Onlar hər zaman çalışırlar ki, Azərbaycan qayğılar içində olsun, çabalasın. Biz indi öz qamətimizi düzəltmişik, onların qarşısında mütləq qalib kimi çıxış edirik. Ona görə də, bunların canfəşanlığı heç kimə lazım deyil. Mən elə başa düşürəm ki, Azərbaycanın özünün elə bir gücü, intellekti var ki, biz dövlət başçısının rəhbərliyi altında bütün bu prosesləri həll edəcəyik. Reinteqrasiyaya gəldikdə isə, o da bizim daxili işimizdir. Çox sağ ol desinlər ki, biz buna imkan yaradırıq. Çünki bizim azərbaycanlılar, Qərbi Azərbaycandan çıxanlar hələ də öz doğma torpaqlarına qayıda bilmirlər. Odur ki, Amerika əgər istəyirsə Qafqazda normal, taraz şərait yaradılsın, ilk növbədə azərbaycanlıların haqqını bərpa etməyi düşünsün. Bunu etmirlərsə, demək onlar mənfur siyasətin qüvvəyə minməsinə maraq göstərirlər. Lazım deyil bizə. Öz işləri ilə məşğul olsunlar. Biz öz problemlərimizi göstərdiyimiz kimi də həll edirik. Mən hesab edirəm ki, burada heç bir montorinq xidmətinin yaranmasına ehtiyac yoxdur. BMT öz missiyasını göndərdi və gözləri ilə gördülər. Əgər kar, kor deyillərsə, hər şey açıq, şəffaf şəkildə ortadadır. Bizə problem yaratmasınlar, özləri üçün yaratsınlar, hətta özlərində olan problemləri həll etsinlər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
