Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarət etdiyi ərazilərimizdə Ermənistan silahlı qüvvələrinin tərksilah edilməsi, Konstitusiya quruluşunun bərpa edilməsi, üçtərəfli bəyanatın müddəalarının icrasının təmin olunması məqsədilə Azərbaycan ordusu tərəfindən lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin həyata keçirilməsindən sonra Qarabağda qalan ermənilərin durumu əsas müzakirə predmetlərindən birinə çevrilib. Azərbaycan onun vətəndaşlığını qəbul edənlər üçün hər cür şərait yaradılacağını artıq ən yüksək səviyyədə diqqətə çatdırıb.
Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi, ABŞ-ın Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin (USAID) rəhbəri Samanta Paueri, ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi Yuri Kimi və departamentin Qafqaz danışıqları üzrə baş müşaviri Lui Bononu qəbul edərkən bir daha bu məsələyə toxunub. Görüşdə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində həyata keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində yaranmış hazırkı vəziyyət barədə fikir mübadiləsi aparılıb. Yüzlərlə hərbi texnika, silah-sursat və hərbi təchizat mallarının müsadirə olunduğunu vurğulayan Azərbaycan Prezidenti bildirib ki, ölkəmizdə akkreditə olunmuş xarici ölkələrin hərbi nümayəndələri və BMT-nin Rezident Əlaqələndirici Ofisinin nümayəndəsi də toplanmış silah və hərbi texnikaya baxıblar. Hazırda qanunsuz erməni silahlı qüvvələrinin tərksilah edildiyini deyən dövlət başçısı onların Azərbaycan ərazisindən çıxarılması prosesinin həyata keçirildiyini bildirib. Azərbaycan Prezidenti qeyd edib ki, antiterror tədbirləri zamanı mülki əhaliyə ziyan dəyməyib, hədəf ancaq qanunsuz erməni silahlı birləşmələri və hərbi obyektlər olub. Qarabağ bölgəsində yaşayan erməni sakinlərin hüquqlarına toxunan dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycanda yaşayan digər etnik azlıqlar kimi, onların da hüquqları ölkə qanunvericiliyi və beynəlxalq öhdəliklər çərçivəsində təmin ediləcək. Bununla yanaşı, Prezident qeyd edib ki, Azərbaycanın nümayəndələri ilə Qarabağın erməni sakinlərinin təmsilçiləri arasında reinteqrasiya istiqamətində dialoq aparılır. Ərazidə infrastrukturun bərpası ilə bağlı işlərin aparıldığını vurğulayan Prezident Əliyev Azərbaycanın erməni sakinlərə humanitar yardımlar göndərdiyini bildirib, yardımların göstərilməsi ilə bağlı Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi ilə də əməkdaşlığın həyata keçirildiyini deyib. Dövlət başçısı qeyd edib ki, rəsmi Bakı ölkəmizdə akkreditə olunmuş BMT-nin Rezident Əlaqələndirici Ofisinin yaxın zamanda Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə səfərinin təşkilinə hazırdır. Bundan əvvəl də rəsmi Bakı silahını yerə qoyan erməni döyüşçüləri cinayət məsuliyyətinə cəlb etməyəcəyini açıqlayıb. Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev isə BBC-yə deyib ki, bu, Birinci Qarabağ müharibəsində cinayət törətmiş şəxslərə şamil olunmayacaq. Rəsmi Bakı onu da bəyan edib ki, könüllü və şəxsi seçim əsasında şəxsi avtomobilləri ilə Xankəndi-Laçın yolu ilə hərəkət etmək istəyən mülki şəxslərin hərəkətinin təhlükəsizliyini təmin edir.
Bundan başqa, Azərbaycan rəsmiləri bölgədə Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin işləməsinə şərait yaradıb və öz köməyini də təklif edib, hətta Laçın sərhəd-buraxılış məntəqəsini Ermənistanın tibbi yardım maşınlarının üzünə açmağa da razılaşıb. Hikmət Hacıyev bildirib ki, Azərbaycan Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi tərəfindən Xankəndiyə Laçın və Ağdam yolları ilə dərman, ərzaq və digər malların çatdırılması üçün bütün lazımi şəraiti yaradıb. Bakı sentyabrın 22-də, Qarabağ ermənilərinin təmsilçilərilə görüşdən bir gün sonra Qarabağa ərzaq və zəruri gigiyenik vasitələr, o cümlədən çörək dolu yardım göndərib. Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan deyib ki, Qarabağa böyük həcmdə humanitar yardım göndərilməsi ilə bağlı müəyyən razılaşmalar əldə olunub. Ermənistan xarici işlər nazirinin müavini Vahan Kostanyan Qarabağdakı ermənilərin nəzəri olaraq Azərbaycanın hakimiyyəti altında yaşaya biləcəyini, lakin baş tutacaq dialoqun həyati əhəmiyyət kəsb etdiyini deyib. Bütün bunlar Azərbaycanın Qarabağdakı ermənilərə humanist yanaşmasının göstəricisi olmaqla yanaşı, həm dəölkəmizə qarşı “etnik təmizləmə” ittihamlarının əbəs olduğunu təsdiqləyən mühüm arqumentlərdir. Elə bu günlərdə Nikol Paşinyan da Azərbaycanın “etnik təmizləmə” aparmadığını söyləyib. Amma cinayət törədənlər həbs edilir. Samvel Babayanın Ermənistana getməsi, Ruben Vardanyanın Laçın postunda həbs edilməsindən sonra Qarabağda qalan belə cinayətkarların vəziyyəti daha da çətinləşib. Separatçılar qaça bilməyəcəkləri təqdirdə həbs olunacaqlarını bilirlər, lakin qaçmaq imkanları da məhduddur. “Qraparak” nəşri yazır ki, keçmiş “başçılar” – Bako Saakyan, Arkadi Qukasyan və Araik Arutyunyan, eləcə də “müdafiə ordusu”nun “komandirləri”, “parlamentin deputatları” Qarabağdadırlar: “Samvel Babayan və “partiyası”nın əksər üzvləri Ermənistandadır. Eyni zamanda, indiki “başçı” Samvel Şahramanyan və onun başçılıq etdiyi “hökumət” üzvləri də Qarabağda qalıblar”. Amma onlar üçün də çıxış yolu var. Qarabağdakı keçmiş separatçıbaşının “müşaviri” David Babayan bunun nümunəsini ortaya qoyub. O qeyd edir: “Azərbaycan tərəfi müvafiq araşdırma aparmaq üçün mənim Bakıya gəlməyimi tələb etdi. Xankəndidən Şuşaya getmək qərarına gəldim. Hamınız bilirsiniz ki, Azərbaycanın qara siyahısına düşmüşəm. Bakı müvafiq araşdırma aparılması üçün gəlməyimi tələb edib”. Bu şəraitdə o, əfv üçün müraciət edəcəyi halda buraxıla bilər. Digər qatı cinayət törətməyən Qarabağdakı ermənilər də bu yolla həbsdən qurtula bilərlər. Azərbaycan onlara qarşı amnistiya olacağını ən yüksək səviyyədə bəyan edib.
Samirə SƏFƏROVA
