Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan bəri şimal qonşumuzun özəl hərbi birləşmələrdən geniş istifadə etməsi müşahidə edilir. Amma diqqət çəkən daha bir məqam bu hərbi birləşmələr arasında artan ziddiyyət və qarşıdurmalardır. Çeçenlərlə “Vaqner” özəl hərbi şirkəti arasında münaqişə bunun təsdiqidir.
Məlumata görə, Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırovun ətrafı “Vaqner”in rəhbəri Yevgeni Priqojini tənqid edib. Kadırovun qohumu, Dövlət Dumasının deputatı Adam Delimxanov, Çeçenistan parlamentinin sədri Maqomed Daudov və “Axmat” xüsusi təyinatlılarının komandiri Apti Alaudinov burada xüsusilə fərqlənib. Delimxanov “Vaqner”in sahibini sursat çatışmazlığı ilə bağlı problemləri şişirtməkdə günahlandırıb, onun Baxmut yaxınlığındakı itkilərə görə şəxsən məsuliyyət daşıdığını bildirib. Bu reaksiyaya səbəb Priqojinin çeçen bölmələrinin yerdəyişməsi ilə bağlı şərhi olub. Delimxanov “Vaqner”in sahibinin Kadırovçuların nə etdiyini başa düşməməsindən qəzəblənib. O, Priqojini "bütün dünyaya problemləri qabardan bloqqer" adlandırıb: "Hamımız bilirik ki, 7-8 ayda Baxmut istiqamətində nə qədər adam yerləşdirildi, siz rəhbər idiniz. Bu 7-8 ay ərzində Müdafiə Nazirliyi sizə dəstək oldu, burada kimin olduğunu hamımız bilirik. Sizə daha çox sursat verildi. Buna baxmayaraq, o qədər qurbanlar var ki, danışmağı dayandırın”. Bundan əvvəl isə Yevgeni Priqojin “Axmat” xüsusi təyinatlılarının əslində Donetski nə dərəcədə azad etməyə qadir olması sualına cavab verib: "Axmat”çıların harada olacağı ilə bağlı şərh verə bilmərəm, mən bu detallara dalmıram, bütün bölmələr onları gizli saxlayır. Bu, müharibə zamanı normal vəziyyətdir. Müəyyən yaşayış məntəqələrinin azad edilməsinə gəlincə, təbii ki, hesab edirəm, onların buna gücü çatır. Onların bütün Donetski azad etmək vəzifəsi yoxdur. Kadırov isə, mənim başa düşdüyüm qədər, bu barədə danışmadı. Onlar fəaliyyət göstərəcəkləri müəyyən sahələrlə məşğul olacaqlar. Mən burada heç bir zarafat görmürəm”. Bu açıqlama çeçenlərin xoşuna gəlməyib. Biznesmenin şərhindən sonra Çeçenistan rəhbərinin köməkçisi, “Axmat” xüsusi təyinatlılarının komandanı Apti Alaudinov da çıxış edib. O, həmçinin bildirib ki, Priqojin “Axmat” xüsusi təyinatlılarında olmayan bütün vasitələrə malikdir.
Belə ki, “Axmat” xüsusi təyinatlılarının komandiri Aptı Alaudinov qrupun yeni yerə köçürülməsi barədə əmri şərh edib: “Qüvvə və vasitələrimizin bir hissəsi həmin ərazidə qalıb. Bir alay mənim komandanlığıma həvalə olunub, daha iki alay hazırlanır. Biz aktiv hücum əməliyyatlarına hazırlaşmağa başlayırıq”. Alaudinov “Vaqner”in rəhbəri Yevgeni Priqojinin “Axmat” xüsusi təyinatlılarının işinə münasibətini də şərh edib: “Mən Yevgeni Priqojinin “Axmat” xüsusi təyinatlıları və onun işi ilə bağlı suala cavab verdiyi çıxışını dinlədim. Ramzan Axmatoviç Kadırovun Yevgeni Priqojinlə münasibəti olmasaydı, bu o qədər də vacib olmazdı. Xüsusi hərbi əməliyyatın bütün dövrü ərzində Ramzan Axmatoviç şəxsən mənə dedi ki, “Vaqner”i dəstəkləmək lazımdır və Yevgeni Priqojin onun qardaşıdır. Mən öz növbəmdə hər bir ictimai çıxışımda qeyd etdim ki, “Vaqner” işləyir, bu əsl döyüş bölməsidir. Həmişə olmasa da, hamının xoşuna gəlməsə də, mən buna ciddi əməl edirdim. Amma bunu Yevgeni Priqojinə aid etmək olmaz. Bu münasibətin qarşılıqlı olduğuna fikir vermədim. Bu vəziyyətdə də belədir”. Alaudinovun vurğuladığı kimi, onun tabeliyində olan birləşmələrin Priqojin kimi tankları, təyyarələri, vertolyotları, əlli minlik ordusu yox idi: “Amma “Axmat” xüsusi təyinatlılarının komandiri kimi deyə bilərəm ki, mənim rəhbərlik etdiyim “Axmat” xüsusi təyinatlıları RUSİYA Silahlı Qüvvələrinin 2-ci Ordu Korpusu ilə birlikdə Luqansk Xalq Respublikasında 36 yaşayış məntəqəsini azad ediblər. Onlardan dördü Luqanskin ən böyük şəhərləridir. "Axmat" xüsusi təyinatlıları istənilən tapşırığı yerinə yetirməyə qadirdir. Əgər biz Donetsk istiqamətinə köçürülsək, mən zəmanət verirəm ki, “Axmat “xüsusi təyinatlıları Donetsk Xalq Respublikasının azad edilməsi üçün hər şeyi edəcəklər”. Alaudinov əlavə edib ki, “Vaqner”dən çoxlu döyüşçü “Axmat” xüsusi təyinatlılarına qoşulub, burada heç bir sirr yoxdur: “Eyni zamanda qeyd etməyi vacib hesab edirəm ki, əgər bir-birimizə münasibət qardaşlıq idisə, deməli, biz buna sona qədər əməl etməliyik. Buna görə də, “Axmat” xüsusi təyinatlılarını rahat buraxın. Bunu qiymətləndirməyə çalışmaq lazım deyil. Biz həm xalqın ümidi, həm də Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı və Ramzan Axmatoviçin əmri kimi ona tapşırılacaq hər şeyi edə bilən, öz-özünə təminatlı bir bölməyik”.
Çeçenistan parlamentinin sədri Maqomed Daudov is belə şeylərin Yevgeni Priqojin üçün pis nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini qeyd edib. "Vaqner"in komandiri Dmitri Utkin bunun ardınca açıqlama verib. O bildirib ki, muzdlular “kişi ilə kişi kimi danışmağa” hazırdırlar, çünki onlar Kadırovun ətrafı ilə “Çeçenistanda 1-ci və 2-ci müharibələrdən bəri” tanışdırlar. Hadisələrin bu səpkidə inkişafı Rusiya rəhbərliyində narahatlığa yol açıb. Rusiya prezidentinin çağırdığı Təhlükəsizlik Şurasının iclasında “Vaqner”in rəhbəri Yevgeni Priqojinlə Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırovun ətrafı arasında münaqişə müzakirə olunub. Bundan sonra Priqojinə sakitləşdirici açıqlamalar verib. O, Kadırovun ona zəng etdiyini və özlərinin bu əhvalata son qoymağa razılaşdıqlarını qeyd edib. O, Putinin müdaxiləsinin təfərrüatlarını açıqlamayıb, sadəcə qeyd edib ki, Delimxanov və Daudovun sözlərinə münasibət bildirməyib: “Çünki mənim istənilən cavabım etnik ədavətin qızışdırılması kimi şərh oluna bilər”. “Vaqner” rəhbərinin sözlərinə görə, Kadırovçularla münaqişəni “nə etdiyini başa düşməyən, “təhlükəli oyunları” ilə “Rusiya dövlətini məhv edən” Kreml daxilindəki qruplardan biri qızışdırıb. Priqojin deyir ki, Kadırovçular və “Vaqner”çilər arasında “razborka” genişmiqyaslı qan tökülməsinə səbəb ola bilər. O bildirib ki, Kadırovun cinayətlə bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına hərbi rəhbərliyə şikayət göndərdiyini deyəndən dərhal sonra ətrafı ona və “Vaqner”ə qarşı çıxıb. O, müdafiə naziri Sergey Şoyqu və Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimovu “Rusiya torpaqlarımızı” təslim olmaqda ittiham edərək tənqid etməyə davam edəcəyinə söz verib. Priqojin “bu personajlar cəzalandırılana qədər” onlarla məşğul olacağını bildirib. Kreml vəziyyəti şərh etməyib. Amma iyunun 2-də Putin Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri ilə görüş keçirib, rəsmi açıqlamadan heç bir şey orada “Vaqner”lə Qroznı arasında münaqişənin müzakirə edildiyini göstərmir. Kremlin saytındakı açılış nitqinin stenoqramına görə, Putin “millətlərarası münasibətlər məsələlərini” müzakirə etməyi təklif edib. Onun fikrincə, bu hallardan “Rusiya Federasiyası daxilində vəziyyətin sabitliyini pozmaq” üçün istifadə oluna bilər.
Tahir TAĞIYEV
