Son günlərdə böyük narahatlıqla müzakirə edilən başlıca məsələlərdən biri yeni dünya savaşının başlanma ehtimaıl ilə bağlıdır. Artıq bunun üçün konkret yerlər də müəyyən olunub. Məlumat verildiyi kimi, ABŞ-ın “The National İnterest” jurnalı belə yerlərdən biri qismində işğal altındakı Dağlıq Qarabağı göstərib. Amma proseslər göstərir ki, əslində, yeni dünya savaşının başlanma ehtimalının daha yüksək olduğu indiki yer Ukraynadır.
ABŞ-ın Suriyadan çəkilməsindən sonra baş verən proseslər dünya güclərinin məhz Ukraynada üz-üzə gəlmə ehtimalının xeyli artdığını göstərir. Elə “The National İnterest” jurnalı da yazır ki, üçüncü dünya müharibəsinin başlaya biləcəyi ən çox ehtimal olunan yer Ukraynadır. Məhz belə bir vaxtda Rusiyanın Xarici İşlər Nazirliyi bəyan edib ki, Ukraynanın yaxın bir neçə gün ərzində tammiqyaslı döyüş əməliyyatlarına keçməsi tamamilə mümkündür. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Maria Zaxarova Kiyevin yaxın günlərdə təxribat törədə biləcəyini tamamilə mümkün sayıb. Bu iddialar iki ölkə arasında Kerç boğazında noyabrın 25-də baş vermiş insidentdən sonra yaranmış gərginlik şəraitində səsləndirilir. Həmin insident zamanı Rusiyanın sahil keşikçi qüvvələri Ukraynanın üç gəmisini və bu gəmilərin heyətlərini saxlayıb. ABŞ və Avropa İttifaqı Rusiyadan gəmilərin və heyətlərin dərhal azad edilməsini tələb edir.
İndi xanım Zaxarova bildirir ki, Kiyev, yerüstü əməliyyatdan əlavə, başqa vasitələrlə də gərginliyi artıraraq ölkədə elan edilmiş fövqəladə vəziyyətin müddətini uzatmağa çalışır. Moskva iddia edir ki, Petro Poroşenko fövqəladə vəziyyətdən prezidentliyini qoruyub saxlamaq üçün istifadə edir. Zaxarova ildirib ki, Ukrayna mediası Ukraynanın şərqindəki rusiyayönlü qüvvələrin kimyəvi silahdan istifadə edəcəyinə dair “ekspert” proqnozları yayır: “Bu vəziyyət belə düşünməyə əsas verir ki, Kiyevdəki strateqlər kütləvi qırğın silahlarından istifadəni səhnələşdirmək sahəsində xarici havadarlarının təcrübəsini yaxşı təhlil edib”.
Bundan əvvəl isə Ukrayna prezidenti Petro Poroşenko demişdi ki, Rusiya ölkəsinin sərhədləri boyunca böyük canlı qüvvə və hərbi texnika cəmləşdirir. O bildirmişdi ki, Rusiya iki ölkənin sərhədi boyunca 80 mindən çox əsgər, 1400 artilleriya və çoxpilləli raket sistemləri, 900 tank, 2300 zirehli döyüş maşını, 500 hərbi təyyarə və 300 helikopter yığıb. Dekabrın 22-də isə Rusiya Krım yarımadasına onlarca təkmil döyüş təyyarəsi gətirib.
Rusiyanın “regnum.ru” portalı isə bildirir ki, Ukraynanın belə fəallaşması ABŞ-dan gələn göstərişlərlə birbaşa bağlıdır: “Trampın ABŞ qoşunlarını Suriyadan çıxarmaq, orada aviazərbələri dayandırmaq və Əfqanıstanda kontingenti azaltmaq niyyəti sanki şoumen Donaldın “aşırmaları”na alışmış dünya informasiya meydanını partladıb və Amerika cəmiyyəti içində duyğu qasırğası törədib. Amma başqa bir məsələ daha önəmlidir. Görünür, Trampın qərarı Türkiyə ilə sövdələşmənin nəticəsi olub. Heç olmasa, sadəcə, son hadisələrin ardıcıllığı buna təhrik edir. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayib Ərdoğan dekabrın 17-də xəbərdarlıq edib ki, Türkiyə silahlı gücləri ən yaxın zamanda YPG kürd bölmələri və Suriya Demokratik Qüvvələrinə qarşı hücuma başlaya bilər. Türkiyə Menbic bölgəsində və Fəratın şərq sahilində Suriya kürdlərinə qarşı əməliyyat hazırlandığını növbəti gün artıq hətta gizlətmirdi də.
Bu qayda ilə, yüksək ehtimalla güman etmək olar ki, Tramp Moskvanın 2016-da Amerika nəzarətindən çıxarmağa nail olduğu Türkiyəni “ələ keçirmək” bahasına Suriyadan çıxıb. Lakin burası da var ki, Türkiyənin ABŞ-ın nəzarətinə qayıdışı Suriyaya görə yetərli qiymət deyil (hətta amerikalılar onu gerçəkdən də verməyə hazırlaşmırsa) və Pentaqon – ona kim başçılıq edir-etsin – Ukraynada açıq hərbi fitnə hazırlamağa başlayıb. Avqustdan başlayaraq Kerç-Azov bölgəsində DXR/LXR və Krıma hədəflənməklə münaqişənin tədricən artırılması gedir.
Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiya ilə sərhəddə az intensivlikli hərbi əməliyyat hazırladığı haqda Lavrovun xəbərdarlığı “tərəfdaşlar”ın kəskin fəallığı ilə təsdiqlənir. NATO təlimatçıları Donbasda Ukrayna Silhalı Qüvvələrinin bölmələrini yoxlayıb, sərhədə getdikcə yeni bölmələr, o cümlədən Britaniyanın SAS-ı göndərilir, Böyük Britaniya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin “HMS Echo” kəşfiyyat gəmisi Odessa limanına girib, ABŞ senatorları Trampı Qara dənizdə Rusiyaya qarşı çoxmillətli əməliyyat keçirməyə çağırıb. Kiyev isə Ukrayna hərbi gəmilərinin Kerç boğazından ATƏT, ya da NATO-nun himayəsilə keçidi üzrə açıqca onun düşünmədiyi əməliyyat
elan edib. Aydındır ki, belə hazırlıqlar nəsə konkret bir şeylə bitməyə bilməz. Ukraynada hərbi fitnə hazırlığı, Türkiyə ilə sövdələşmələr, Trampın Suriyadan qoşunların çıxarılmasını bildirməsi düşüncə doğurur ki, bunlar bir prosesin tərkib hissəsidir. Və böyük sövdələşmə budursa, onda çox pisdir, bir də güman edilmir ki, Kreml bu halda buna gedər. Krıma və Krım körpüsünə qarşı həmlələr şəxsən Putin üçün ən prinsipal məqamdır və belə bir şey üzərindən onunla uzlaşmağı təsəvvür etmək axmaqlıqdır. Amma bax, ABŞ-ın güclərin gerçək bölgüsündən çıxış edərək Suriya-Türkiyə-Ukrayna qambiti oynamaq qərarı tamamilə həyata keçirilə biləndir.
Rusiyanın Suruiyada mövqeyi artıq o qədər güclüdür ki, Vaşinqton oradakı bölgünü keyfiyyətcə dəyişmək gücündə deyil. Ancaq “qoşunların çıxarılması” hesabına Türkiyə ilə anlaşma halında təsiri saxlamaq və vurğunu Rusiya ilə mübarizənin ikinci cəbhəsinə keçirmək olar. ABŞ-ın Ukraynadakı mövqeyi xeyli əlverişlidir – Kiyev rejimi, ordu, xalq üzərində tam nəzarət, rəsmi təsdiqsiz hərbi bölmələrin iştirakı. Bütün bunlar Rusiyanın birbaşa yaxınlığındadır və gücün bir bölümünün Suriyadan ayrıldığı durumdur. Özgə əlilə zərbə endirmək üçün, demək olar, ideal əməliyyat meydanıdır.
Bəli, Vaşinqtonun çoxdan belə bir əməliyyat meydanı var, amma görünür, zərurət məhz indi yetişib. Həm də sərhesab Poroşenko Rusiya ilə hərbi qarşıdurmadan həmişə yayınıb. Amma o, obyektivcəsinə uğursuz seçkilər ərəfəsində hakimiyyəti saxlamaq üçün hər şeyə hazırdır. Lakin onun “son sıçrayışı”nın hazırlanmasında NATO hərbçilərinin, demək olar, gizlədilmədən iştirakı və bu prosesin payızın başlanğıcından buraxılması ondan xəbər verir ki, Vaşinqton düşünülmüş qərarı həyata keçirir. O, Suriyada yenilərək, bunu Ukrayna yönündə zərbə ilə düzəltməyə çalışır. ABŞ da Ukrayna tərəfdən zərbə hazırlayarsa (yeri gəlmişkən, Rusiyaya savaş elan edilməsi haqda layihə Radaya çıxardılıb), burada “bizim Tramp”ın təcridçiliyi haradadır? Amerika isteblişmentinin hansısa bölümü ilə anlaşmağın mümkünlüyü haqda illüziyanı hamımızın buraxmasının vaxtı deyilmi? Xüsusən də Putin bu günlərdə bildirib ki, orada hamı sərt sistem çərçivəsində hərəkət edir. Bu sistem isə bizə savaş elan edib”.
Tahir TAĞIYEV
